दातुर्याचयितुर्लज्जा कथं न स्यात् पदत्रये
फक्त तीन पावले मागण्यात देणाऱ्याला आणि मागणाऱ्याला लाज वाटू नये का?
एतभ्यः कतमं दद्यां स्थानं याचस्व वामन
या सर्वांपैकी कोणते स्थान मी द्यावे? ते माग, वामना.
एतावता त्वहं चार्थी देहि राजन् पदत्रयम्
माझी एवढीच मागणी आहे; राजा, मला तीन पावले जमीन द्या.
बलिर्भृङ्गारमादाय ददौ विष्णोः क्रमत्रयम्
बलीने अर्घ्यपात्र घेतले आणि विष्णूला तीन पावले जमीन दिली.
त्रैलोक्यक्रमणार्थाय बहुरूपं जगन्मयम्
तीनही लोकांतून जाण्याच्या हेतूने त्याने अनेक रूपे घेतली आणि सर्व जग आपल्यात सामावून घेतले.
सत्यं तपो जानुयुग्मे ऊरुभ्यां मेरुमन्दरौ
त्याच्या गुडघ्यांवर सत्य आणि तप होते; त्याच्या मांड्या मेरू आणि मंदार पर्वतासारख्या होत्या.
लिङ्गे स्थितो मन्मथश्च वृषणाभ्यां प्रजापतिः
त्याच्या लिंगात कामदेव वास करत होता, आणि त्याच्या वृषणांत प्रजापती होते.
वलिषु त्रिषु नद्यश्च यज्ञास्तु जठरे स्थिताः
त्याच्या तीन त्वचेच्या वळ्यांत नद्या होत्या, आणि त्याच्या पोटात यज्ञ वास करत होते.
पृष्ठस्था वसवो देवाः स्कन्धौ रुद्रैरधिषठितौ
त्याच्या पाठीवर वसु देवता होत्या, आणि त्याच्या खांद्यांवर रुद्र विराजमान होते.
हृदये संस्थितो ब्रह्मा कुलिशो हृदयास्थिषु
त्याच्या हृदयात ब्रह्मा स्थिर होता, आणि त्याच्या हृदयाच्या हाडांत वज्र होता.
ग्रीवादितिर्देवमाता विद्यास्तद्वलयस्थिताः
त्याच्या गळ्यावर अदिती ही देवांची आई होती, आणि त्या गळ्याच्या वर्तुळांत विद्या वसत होती.
धर्मकामार्थमोक्षीयाः शास्त्रः शौचसमन्विताः
धर्म, काम आणि मोक्ष यासंबंधी शुद्ध शास्त्रं तिथे होती.
श्वासस्थो मातरिश्वा च मरुतः सर्वसंधिषु
त्याच्या श्वासात मातरिश्वान होता, आणि सर्व सांध्यांमध्ये मरुतगण होते.
चन्द्रादित्यौ च नयने पक्ष्मस्थाः कृत्तिकादयः
चंद्र आणि सूर्य त्याच्या डोळ्यांत होते, आणि कृतिका व इतर तारका त्याच्या पापण्यांवर होत्या.
तारका रोमकूपेभ्यो रोमाणि च महर्षयः
तारका त्याच्या केसांच्या मुळांमध्ये होत्या, आणि महर्षी त्याचे केस झाले होते.
क्रमेणैकेन जगतीं जहार सचराचराम्
त्याने एकाच पावलात, टप्प्याटप्प्याने, सर्व चराचरांसह पृथ्वी आपली केली.
नक्षश्चाक्रमतो नाभिं सूर्येन्दू सव्यदक्षिणौ
त्याच्या नाभीने त्याने आकाश व्यापले; सूर्य आणि चंद्र डाव्या व उजव्या बाजूला होते.
क्रान्तार्धार्धेन वैराजं मध्येनापूर्यताम्बरम्
अर्ध्या पावलाने त्याने विराट विश्व ओलांडले, आणि मधल्या पावलाने आकाश भरले.
ब्रह्माण्डोदरमाहत्य निरालोकं जगाम ह
त्याने ब्रह्मांडाच्या आतील भाग व्यापून, अंधारात प्रवेश केला.
कुटिला विष्णुपादे तु समेत्य कुटिला ततः
वाकडी असलेली ती व्यक्ती विष्णूच्या पायाजवळ पोहोचली आणि पुन्हा वाकडी झाली.
भगवानप्यसंपूर्णे तृतीये तु क्रमे विभुः
भगवान, सर्वत्र व्यापणारा, तिसरे पाऊल पूर्ण झाले नसतानाही—
त्वं पूरय पदं तन्मे नो चेद् बन्धं प्रतीच्छ भोः
"तू मला दिलेलं वचन पूर्ण कर; नाहीतर, राजन, बंदी होण्यास तयार हो!"
बाणः प्राहामरपतिं वचनं हेतुसंयुतम्
बाणाने अमरनाथाला विचारपूर्वक शब्द सांगितले.
कथं बलिं प्रार्थयसे सुविस्तृतां यां प्राग्भवान् नो विपुलामथाकरोत्
तुम्ही बळीला इतकी मोठी देणगी का मागता, जी पूर्वी तुम्हीच मोठी केली होती?
दत्ता च तातेन हि तावतीयं किं वाक्छलेनैष निबध्यते ऽद्य
त्याच्या वडिलांनी तेवढं आधीच दिलं आहे, मग आज फक्त शब्दांनी त्याला का बांधता?
शक्तस्तु संपूजयितुं मुरारे प्रसीद मा बन्धनमादिशस्व
तो खरोखरच तुमचा सन्मान करू शकतो, मुरारि, कृपा करा, त्याला बांधायचा आदेश देऊ नका.
देशे सुपुण्ये वरदे यच्च काले तच्चाशेषं दृश्यते चक्रपाणे
चक्रधारी, या पुण्यभूमीत आणि शुभ काळात सर्व काही स्पष्टपणे दिसत आहे.
कालो ज्येष्ठामूलयोगे मृगाङ्गः कुरुक्षेत्रं पुण्यदेशं प्रसिद्धम्
आता ज्येष्ठ नक्षत्राचा काळ आहे, चंद्र आहे, आणि कुरुक्षेत्र हे प्रसिद्ध पवित्र स्थान येथे आहे.
स्वयं श्रुतीनामपि चादिकर्त्ता व्याप्य स्थितः सदसद् यो जगद् वै
तुम्हीच वेदांचे आदिकर्ता आहात, सर्व जगात, दृश्य आणि अदृश्य, व्यापून राहिलात.
किं त्वं न गृह्णासि जगत्त्रयं भो रूपेण लोकत्रयवन्दितेन
प्रभु, तुमच्या सर्व लोकांनी पूजिलेल्या रूपाने तुम्ही त्रैलोक्य का स्वीकारत नाही?