कोशकारद्विजगृहे तस्यानीतः प्रभो सुतः
"कोशकार ब्राह्मणाचा मुलगा आणला आहे, स्वामी."
महाज्ञानी द्विजेन्द्रो ऽसौ ततः शप्स्यति कोपितः
"तो ब्राह्मण फार मोठा ज्ञानी आहे; रागावला तर तो शाप देईल."
अन्यस्य कस्यचित् पुत्रं शीघ्रमानय सुन्दरि
"सुंदरिये, पटकन दुसऱ्या कुणाचा मुलगा घेऊन ये."
समाजगाम त्वरिता समुत्पत्य विहायसम्
ती झपाट्याने आकाशात उडी मारून लगेच आली.
रुरोद सुस्वरं ब्रह्मन् प्रक्षिप्याङ्गुष्ठमानने
तीने अंगठा तोंडावर ठेवून, स्पष्ट आवाजात रडायला सुरुवात केली, हे ब्राह्मण.
पश्य स्वयं मुनिश्रेष्ठ सशब्दस्तनयस्तव
"मुनिश्रेष्ठा, स्वतः पाहा—तुमचा मुलगा आवाज करतोय."
स चापि ब्राह्मणश्रेष्ठः समपश्यत तं शिशुम्
आणि त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने तो मुलगा पाहिला.
ततो विहस्य प्रोवाच कोशकारो निजां प्रियाम्
मग हसून, कोशकाराने आपल्या प्रियेला सांगितले:
को ऽप्यटस्माकं छलयितुं सुरूपी भुवि संस्थितः
"आपल्याला फसवायला पृथ्वीवर कुणीतरी देखणा माणूस आहे."
बबन्धोल्लिख्य वसुधां सकुशेनाथ पाणिना
त्याने पवित्र कुश घालून आणि हाताने भूमीवर खूण करून, त्या मुलाला बांधलं.
अन्तर्धानगता भूमौ चिक्षेप गृहदूरतः
ती अदृश्य झाली तेव्हा, त्याने त्या मुलाला घरापासून दूर जमिनीवर फेकलं.
सा चाभ्येत्य ग्रहीतुं स्वं नाशकद् राक्षसी सुतम्
पण राक्षसी आपल्या मुलाला उचलायला आली, तेव्हा तिला जमत नव्हतं.
कथयामासा यद् वृत्तं स्वद्विजात्मजहीरिणम्
तिने काय घडलं—ब्राह्मणाच्या मुलाचं अपहरण—ते सांगितलं.
स राभसशिशुर्ब्रह्मन् भार्यायै विनिवेदितः
तो राक्षस मुलगा, हे ब्राह्मण, त्याच्या बायकोला सांगितला गेला.
दध्ना संयोजितो ऽत्यर्थं क्षीरेणेक्षुरसेन च
त्याला दही, दूध आणि ऊसाचा रस यामध्ये नीट मिसळले गेले.
पित्रा च कृतनामानौ निशाकरदिवाकरौ
त्याच्या वडिलांनी त्यांना नावे ठेवली — निशाकर आणि दिवाकर.
तयोश्चकार विप्रो ऽसौ व्रतबन्धक्रियां क्रमात्
त्या ब्राह्मणाने दोघांचेही उपनयन विधी योग्य क्रमाने केले.
निशाकरो जडतया न पपाठेति नः श्रुतम्
निशाकर मूढपणामुळे काहीच म्हणू शकला नाही, असे आम्ही ऐकले.
पर्यनिन्दंस्तथा ये च जना मलयवासिनः
आणि मल्य प्रदेशातील लोकांनी त्याची निंदा केली नाही.
महाशिलां चोपरि वै पिधानमवरोपयत्
त्याने वर एक मोठा दगड झाकण म्हणून ठेवला.
तस्य मातागमत् कूपं तमन्धं शिलयाचितम्
त्याची आई त्या अंधाऱ्या, दगडांनी भरलेल्या विहिरीकडे आली.
तस्य मातागमत् कूपं तमन्धं शिलयाचितम्
त्याची आई त्या अंधाऱ्या, दगडांनी भरलेल्या विहिरीकडे आली.
उच्चैः प्रोवाच केनेयं कूपोपरि शिला कृता
ती मोठ्याने विचारू लागली, 'ही विहिरीवर दगड कोणी ठेवला?'
प्राह प्रदत्ता पित्रा मे कूपोपरि शिला त्वियम्
त्याने उत्तर दिले, 'ही दगड माझ्या वडिलांनी विहिरीवर ठेवली.'
सो ऽप्याह तव पुत्रो ऽस्मि निशाकरेति विश्रुतः
तो म्हणाला, 'मीच तुझा मुलगा, निशाकर म्हणून प्रसिद्ध आहे.'
निशाकरेति नाम्नाहो न कश्चित् तनयो ऽस्ति मे
ती म्हणाली, 'निशाकर या नावाने माझा असा कोणी मुलगा नाही.'
सा श्रुत्वा तां शिलांसुभ्रः समुत्क्षिप्यान्तयो ऽश्रिपत्
हे ऐकून तिने तो चमकणारा दगड उचलला आणि तिच्या डोळ्यातून अश्रू गळाले.
सा स्वानुरूपं तनयं दृष्ट्वा स्वसुतस्य च
तिने स्वतःच्या योग्य अशा मुलाला आणि आपला मुलगाही पाहिला.
कथयामास तत्सर्वं चेष्टितं स्वसुतस्य च
तिने सर्व घडलेली गोष्ट आणि आपल्या मुलाचे वर्तन सांगितले.
नोक्तवान् यद्भवान् पूर्वं महत्कौतूहलं मम
तू आधी जे सांगितले नाहीस, त्यामुळे मला फारच कुतूहल वाटले.