चक्रतीर्थं महाबाहो रसातलतले विदुः
महाबाहू, रसायातळाच्या तळाशी चक्रतीर्थ आहे असे सर्वांना माहीत आहे.
नेमिषै गन्तुकामस्तु दानवानितदब्रवीत्
नेमिषाला जायची इच्छा असणाऱ्या दानवांना त्याने हे सांगितले.
द्रक्ष्यामः पुण्डरीकाक्षं पीतवाससमच्युतम्
आपण पुंडरीकाक्ष, पिवळे वस्त्र परिधान केलेल्या अच्युताचे दर्शन घेऊ.
चक्रुरुद्योगमतुलं निर्जग्मुश्च रसातलात्
त्यांनी मोठी तयारी केली आणि रसायातळातून बाहेर पडले.
नेमिषारण्यमागत्य स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः
नेमिषारण्यात पोहोचून, त्यांनी आनंदाने स्नान केले.
चरन् सरस्वतीं पुण्यां ददर्श विमलोदकाम्
तो फिरताना त्याने पवित्र, निर्मळ पाण्याची सरस्वती नदी पाहिली.
ददर्श बाणानपरान् मुखे लग्नान् परस्परम्
त्याने पाहिले की दुसऱ्यांचे बाण एकमेकांत गुंतलेले आणि तोंडात अडकलेले आहेत.
दृष्ट्वातुलं तदा चक्रे क्रोधं दैत्येश्वरः किल
हे पाहून त्या दैत्यराजाला फारच राग आला.
समुन्नतजटाभारौ तपस्यासक्तमानसौ
त्यांची जटा उंच असून, मन तपात पूर्णपणे गुंतलेली होती.
शार्ङ्गमागवं चैव अक्ष्य्यौ च महेषुधी
त्यांच्याकडे शार्ङ्ग धनुष्य, बलवान गाय आणि दोन न संपणारे तूणीर होते.
ततः प्रोवाच वचनं तावुभौ पुरुषोत्तमौ
तेव्हा त्याने त्या दोन्ही श्रेष्ठ पुरुषांना असे बोलले.
क्व तपः क्व जटाभारः क्व चेमौ प्रवरायुधौ
तप कुठे, जटांचा भार कुठे, आणि हे दोन उत्तम शस्त्र कुठे?
सामर्थ्ये सति यः कुर्यात् तत्संपद्येत तस्य हि
ज्याच्यात क्षमता आहे, तो जे काही करतो तेच त्याच्या हातून पूर्ण होते.
मयि तिष्ठति दैत्येन्द्रे धर्मसेतुप्रवर्तके
दैत्यराजा, मी इथे धर्माचा सेतू उभा करणारा उभा आहे.
न कश्चिच्छक्नुयाद् योद्धुं नरनारायणौ युधि
नर आणि नारायण यांच्याशी युद्धात कोणीही लढू शकत नाही.
यथा कथञ्चिज्जेष्यामि नरनारायणौ रणे
कसेही करून मी नर आणि नारायण यांना युद्धात हरवीन.
वितत्य चापं गुणमाविकृष्य तलध्वनिं घोरतरं चकार
त्याने धनुष्य वाकवून, दोरी ओढून, तळहाताने भीषण असा आवाज केला.
मुमोच तानप्रतिमैः पृषत्कैश्चिच्छेद दैत्यस्तपनीयपुङ्खैः
त्याने तसल्याच बाणांचा मारा केला, पण दैत्याने सोन्याच्या पिसांनी सजवलेले बाणांनी ते छाटले.
क्रुद्धः समानम्य महाधनुस्ततो मुमोच चान्यान् विविधान् पृषत्कान्
रागाने त्याने मोठे धनुष्य वाकवले आणि मग अनेक प्रकारचे बाण सोडले.
नरस्तु बाणान् प्रमुमोच पञ्च षड् द्रत्यनाथो निशितान् पृषत्कान्
नराने आपल्या धनुष्याच्या आडून पाच, मग सहा तीक्ष्ण बाण सोडले.
षट्त्रीणि चैकं च दितीश्वरेण मुक्तानि बाणानि नराय विप्र
दैत्यराजाने नरावर सहा, तीन आणि एक असे बाण सोडले, हे ऋषी.
षट् सप्त चाष्टौ नव षण्नरेण द्विसप्ततिं दैत्यपतिः ससर्ज्ज
नराने सहा, सात, आठ, नऊ आणि पुन्हा सहा बाण सोडले; दैत्यराजाने बहात्तर बाण सोडले.
ततो ऽप्यसंख्येयतरान् हि बाणान् मुमोचतुस्तौ सुभृशं हि कोपात्
मग दोघांनीही प्रचंड रागाने अनगणित बाण सोडले.
स चापि दैत्यप्रवरः पृषत्कैश्चिच्छेद वेगात् तपनीयपुङ्खैः
आणि त्या श्रेष्ठ दैत्याने सोन्याच्या पिसांनी सजवलेल्या बाणांनी ते झपाट्याने छाटले.
युद्धे वरास्त्रैर्युध्येतां घोररूपैः परस्परम्
युद्धात दोघांनीही भीषण शस्त्रांनी एकमेकांवर जोरदार हल्ला केला.
महेश्वरास्त्रं पुरुषोत्तमेव समं समाहत्य निपेततुस्तौ
महेश्वराचे अस्त्र आणि परमपुरुषाचे अस्त्र एकमेकांना समसमान भिडले आणि दोन्ही खाली पडले.
गदां प्रगृह्य तरसा प्रचस्कन्द रथोत्तमात्
त्याने जोरात गदा उचलली आणि आपल्या उत्तम रथातून झपाट्याने खाली उडी मारली.
दृष्ट्वाथ पृष्ठतश्चक्रे नरं योद्धूमनाः स्वयम्
हे पाहून, स्वतःच युद्धाची इच्छा ठेवून, तो मागून त्या पुरुषाकडे वळला.
ख्यातं पुराणर्षिमुदारविक्रमं नारायणं नारद लोकपालम्
तो प्रसिद्ध प्राचीन ऋषी, उदार पराक्रमी, नारायण नावाने ओळखला जाणारा, नारद, लोकांचा रक्षक—
परिभ्राम्य गदां वेगात् मूर्ध्नि साध्यमताडयत्
त्याने वेगाने गदा फिरवून साध्याच्या डोक्यावर जोरात प्रहार केला.