शूलबाहुं च गोविन्दं ददर्श दनुपुङ्गवः
दानवांचा श्रेष्ठ शूलबाहू आणि गोविंद यांचे दर्शन घेतले.
शूलं तथा वासुदेवो ममैतद् ब्रूहि पृच्छतः
वसुदेवाने शूलही दाखवले; तू विचारतोस म्हणून मला याबद्दल सांग.
कथयामास यां विष्णुर्भविष्यमनवे पुरा
त्याने ते सांगितले जे विष्णूने पूर्वी भविष्यमानु याला सांगितले होते.
आराधयामास विरञ्चिमारात् स तस्य तुष्टो वरदो बभूव
त्याने विरंचीची जवळून पूजा केली, आणि तो संतुष्ट होऊन वर दिला.
ब्रह्मर्षिशापैश्च निरीप्सितार्थो जले च वह्नौ स्वगुणोपहर्त्ता
ब्रह्मर्षींच्या शापामुळे त्याचा इच्छित हेतू नष्ट झाला, आणि पाणी व अग्नीत त्याचे गुण हरवले.
आबाधमानो विचचार भूम्यां सर्वाः क्रिया नाशयदुग्रमूर्तिः
दुखी होऊन तो पृथ्वीवर भटकत राहिला, आणि उग्र मूर्तीने सर्व विधी नष्ट केले.
तैश्चापि सार्द्ध भगवाञ्जगाम हिमालयं यत्र हरस्त्रिनेत्रः
त्यांच्यासोबत भगवंत हिमालयाकडे गेले, जिथे त्रिनेत्र असलेले शिव राहतात.
निजायुधानां च विपर्ययं तौ देवाधिपौ चक्रतुरुग्रकर्मिणौ
त्या दोन देवाधिपतींनी, जे पराक्रमी होते, आपापली शस्त्रे बदलली.
मत्वाजेयौ शत्रुभिर्घोररुपौ भयास्तोये निम्नगायां विवेश
शत्रूंनी जिंकता येणार नाही आणि भयंकर रूप असलेले असे समजून, तो भयाने नदीत उतरला, जणू पुरात शिरल्यासारखा.
द्वयोः सशस्त्रौ तटयोर्हरीशौ प्रच्छन्नमूर्ती सहसा बभूवतुः
दोन्ही किनाऱ्यावर, शस्त्रधारी वानरांचे स्वामी अचानक लपलेली रूपे घेतले.
दिशस्समीक्ष्य भयकातराक्षो दुर्गं हिमाद्रिं च तदारुरोह
सर्व दिशांना पाहून, भयाने घाबरलेला तो मग हिमालयाच्या किल्ल्यावर चढला.
वेगादुभौ दुदुवतुः सशस्त्रौ विष्णुस्त्रिशूली गिरिशश्च चक्री
दोघेही शस्त्र घेऊन वेगाने धावले — विष्णू त्रिशूल घेऊन, आणि गिरिश चक्र घेऊन.
पपात शैलात् तपनीयवर्णो यथान्तरिक्षाद् विमला च तारा
तो पर्वतावरून पडला, सोन्यासारखा रंग असलेला, जणू आकाशातून शुद्ध तारा पडतो.
यत्राघहन्त्री ह्यभवद् वितस्ता हराङ्घ्रिपाताच्छिशिराचलात्तु
जिथे हराच्या पायाचा स्पर्श थंड पर्वतावर झाला, तिथे पाप नष्ट करणारी वितस्ता नदी निर्माण झाली.
उपोष्य भक्त्या हिमवन्तमागाद् द्रष्टुं गिरीशं शिवविष्णुगुप्तम्
भक्तीने उपवास करून, तो हिमवताकडे गेला, गिरिश — शिव, जो विष्णूसोबत लपलेला होता — त्यांना पाहण्यासाठी.
विस्तुते हिमवत्पादे भृगुतुङ्गं जगाम सः
सर्वांनी गौरवलेल्या हिमवताच्या पायाशी, तो उंच भृगूकडे गेला.
येन प्रचिच्छेद त्रिधैव शङ्करं जिज्ञासमानो ऽस्त्रबलं महात्मा
तेथे, महान आत्म्याने शस्त्रांची ताकद जाणून घेण्यासाठी, शंकराला तीन भागात कापले.
किमर्थमायुधं चक्रं दत्तवांल्लोकपूजितम्
जगात पूजनीय असलेले चक्र शस्त्र म्हणून का दिले गेले?
चक्रप्रदानसंबद्धां शिवमाहात्मयवर्धिनीम्
चक्र देण्याशी संबंधित कथा शिवाची महती वाढवणारी आहे.
गृहाश्रमी महाभागो वीतमन्युरिति स्मृतः
धन्य गृहस्थ, जो रागमुक्त आहे, त्याची अशीच आठवण केली जाते.
पतिव्रता पतिप्राणा धर्मशीलेति विश्रुता
ती पतीव्रता, पती तिचा प्राण, आणि धर्मशील म्हणून प्रसिद्ध आहे.
संबभूव सुतः श्रीमान् उपमन्युरिति समृतः
एक तेजस्वी पुत्र जन्माला आला, ज्याचे नाव उपमन्यू आहे.
पोषयामास वदती क्षीरमेतत् सुदुर्गता
खूप संकटात असूनही, त्या स्त्रीने त्याला मिळेल ते दूध देऊन पोसले.
संभावनामप्यकरोच्छालिपिष्टरसे ऽपि हि
तिने त्याच्या सन्मानासाठी, शालीच्या पिठाचा रस करून त्याला दिला.
क्षीरौदनं च बुभुजे सुस्वादु प्राणपुष्टिदम्
त्याने दूधात शिजवलेला भात, जो अतिशय स्वादिष्ट आणि जीवाला पोषण देणारा होता, खाल्ला.
मात्रा दत्तं द्वितीये ऽह्नि नादत्ते पिष्टवारि तत्
दुसऱ्या दिवशी आईने दिलेले पीठाचे पाणी त्याने घेतले नाही.
तं माता रुदती प्राह बाष्पगद्गदया गिरा
आई रडत होती आणि अश्रूंनी भरलेल्या आवाजात त्याला बोलली.
अप्रसन्ने विरुपाक्षे कुतः क्षीरेण भोजनम्
विरूपाक्ष नाराज असेल तर दूधासोबतचे अन्न कसे मिळणार?
तदाराधय देवेशं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम्
म्हणून देवांचा स्वामी, त्रिशूलधारी विरूपाक्ष याची पूजा कर.
प्राप्यते ऽमृतपायित्वं किं पुनः क्षीरभोजनम्
त्याला प्रसन्न केल्यावर अमृतपान मिळते, मग दूधभात मिळणे तर सोपेच.