कथं तत्र सहस्राक्षः संप्राप्तः सह दैवतैः
इंद्र, ज्याला हजार डोळे आहेत, तो देवांसह तिथे कसा पोहोचला?
कर्म तन्न वयं विद्मः शुक्रस्तद् वेत्त्यसंशयम्
ते कृत्य आम्हाला माहीत नाही; पण शुक्राला ते नक्कीच ठाऊक आहे.
पप्रच्छ शुक्रं किं कर्म कृत्वा ब्रह्मसदोगतिः
त्यांनी शुक्राला विचारले: 'कुठल्या कर्मामुळे ब्रह्माच्या आसनाची प्राप्ती होते?'
शक्रस्य चरितं श्रीमान् पुरा वृत्ररिपोः किल
वृत्राचा शत्रू असलेल्या श्रीमंत शक्राची कृत्ये खरोखरच प्राचीन आहेत.
दैत्येन्द्र वाजिमेधानां तेन ब्रह्मसदो गतः
दैत्यराजा, अश्वमेध यज्ञांमुळे त्याने ब्रह्माच्या आसनाची प्राप्ती केली.
अथामन्त्र्यासुरगुरुं दानवांश्चाप्यनुत्तमान्
मग असुरगुरू आणि श्रेष्ठ दानवांना बोलावले.
तदागच्छध्वमवनीं गच्छामो वसुधाधिपान्
त्या वेळी, चला पृथ्वीवर जाऊ; आपण पृथ्वीच्या राजांकडे जाऊया.
आहूयन्तां च निधयस्त्वाज्ञाप्यनातां च गुह्यकाः
संपत्ती बोलावल्या जाव्यात आणि यक्षांनाही कळवावे.
स्थानं प्राचीनमासाद्य वाजिसेधान् यजामहे
पूर्व दिशेला पोहोचल्यावर आपण अश्वमेध यज्ञ करूया.
बाढमित्यब्रवीद् हृष्टो निधयः संदिदेश सः
तो आनंदाने म्हणाला, "ठीक आहे," आणि कोषाध्यक्षांनी आज्ञा दिली.
भार्गवेन्द्रेण शुक्रेण वाजिमेधाय दीक्षितः
भृगुवंशातील शुक्रमुनींनी त्याला अश्वमेधासाठी दीक्षा दिली.
शुक्रस्यानुमते ब्रह्मन् शुक्रशिष्याश्च पण्यिताः
शुक्राच्या संमतीने आणि त्याच्या विद्वान शिष्यांसह, हे ब्राह्मण.
कृताश्चासुरनाथेन शुक्रस्यानुमते ऽसुराः
शुक्राच्या अनुमतीने असुराधिपतीने असुरांकडून विधी करवून घेतले.
हयस्यानु ययौ श्रीमानसिलोमा महासुरः
घोड्याच्या मागे तेजस्वी, लोखंडी केस असलेला महान असुर गेला.
तेनोग्रगन्धेन दिवस्पृसेन मरुद् ववौ ब्रह्मलोके महर्षे
त्याच्या प्रचंड वासामुळे, आकाशाला भिडणारा वारा ब्रह्मलोकात वाहू लागला, हे महर्षे.
ततः शरण्यं शरणं जनार्धनं जग्मुः सशक्रा जगातः परयणम्
मग सर्वजण, इंद्रासह, शरण म्हणून जनार्दनाकडे गेले, जो सर्वांचा आधार आणि अंतिम ध्येय आहे.
प्रोचुः सर्वे सुरगणा भयगद्गदया गिरा
सर्व देवगण भीतीने गहिवरलेल्या आवाजात बोलले.
विज्ञप्तिः श्रूयतां विष्णो सुराणामार्तिनाशन
हे विष्णू, देवांच्या दुःखाचा नाश करणारा, आमची विनंती ऐकावी.
सर्वान् सुरान् विनिर्जित्य त्रैलोक्यमहारद् बलिः
सर्व देवांना जिंकून बळी हा त्रैलोक्याचा महान राजा झाला आहे.
अतो विवृद्धिमगमद् यथा व्याधिरुपेक्षितः
त्यामुळे तो अधिक बलवान झाला, जसे दुर्लक्षिलेला आजार वाढतो.
शुक्रस्य मतमास्ताय सो ऽश्वमेधाय दीक्षितः
शुक्राच्या संमतीने त्याला अश्वमेधासाठी दीक्षा देण्यात आली.
अरोढुमिच्छति वशी विजेतुं त्रिदशानपि
तो यज्ञ करायचा आणि देवतांनाही जिंकायची इच्छा धरतो.
उवायं मखविध्वंसे येन स्याम सुनिर्वृताः
ज्यामुळे हा यज्ञ नष्ट होईल आणि आम्ही सर्वजण निश्चिंत होऊ, ते घडावे.
विसृज्य देवताः सर्वा ज्ञात्वाजेयं महासुरम्
सर्व देवता सोडून, हा महान असुर जिंकता येणार नाही हे जाणून.
ततः कृत्वा स भगवान् वामनं रूपमीश्वरः
मग त्या भगवंताने वामनाचे रूप धारण केले.
क्षणान्मज्जंस्तथोन्मज्जन्मुक्तकेशो यदृच्छया
क्षणातच तो पाण्यात बुडून पुन्हा वर आला, त्याचे केस मोकळे झाले होते, आणि हे सर्व त्याच्या इच्छेने घडले.
ततः कर्म परित्यज्य यज्ञियं ब्राह्मणोत्तमाः
मग त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी यज्ञाचे सर्व कर्मकांड सोडून दिले.
सदस्या यजमानश्च ऋत्विजो ऽथ महौजसः
त्यावेळी सभासद, यजमान आणि बलवान ऋत्विज हे सर्वजण तिथे होते.
किमर्थं पतितो ऽसीह केनाक्षिप्तो ऽसि नो वद
तू इथे का पडला आहेस? तुला कोणी फेकून दिलं? आम्हाला सांग.
प्राह धुन्धुपुरोगांस्ताञ् छ्रूयतामत्र कारणम्
धुंधु आणि त्याचे साथीदार म्हणाले, 'इथेच या गोष्टीचे कारण ऐका.'