वृद्धो ऽथ बालो ऽथ युवाथ योषित् सर्वे तदोन्मादधरा भवन्ति
म्हातारा असो, लहान मुलगा असो, तरुण असो, स्त्री असो — सर्वांना त्या वेडाचा झटका येईल.
तवाग्रतो हास्यवचो ऽभिरक्ता भवन्ति ते योगयुतास्तु ते स्युः
तुझ्यासमोर हास्य आणि बोलण्यात रमणारे लोक तुझ्यावर प्रेम करतील; योगात मग्न असलेलेही तुझेच होतील.
मम प्रसादाद् वरदो नराणां भविष्यसे पूज्यतमो ऽभिगच्छ
माझ्या कृपेने, तू मनुष्यात सर्वात पूज्य आणि वर देणारा होशील.
कालञ्जरस्योत्तरतः सुपुण्यो देशो हिमाद्रेरपि दक्षिणस्थः
कालिंजरच्या उत्तरेला, हिमालयाच्या दक्षिणेला एक अतिशय पवित्र प्रदेश आहे.
तस्मिन् प्रयाते भगवांस्त्रिनेत्रो देवो ऽपि विन्ध्यं गिरिमभ्यगच्छत्
तो तिथे गेला तेव्हा, त्रिनेत्री भगवान देखील विंध्य पर्वताकडे गेला.
दृष्ट्वा प्रहर्त्तुकामं च ततः प्रादुवचद्धरः
त्याला प्रहार करायला सज्ज पाहून, मग हराने बोलायला सुरुवात केली.
विवेश ऋषयो यत्र सपत्नीका व्यवस्थिताः
तो त्या ठिकाणी गेला जिथे ऋषी आपल्या पत्नींसह बसले होते.
ततस्तान् प्राह भगवान् भिक्षा मे प्रतिदीयताम्
मग भगवंतांनी त्यांना म्हटले, "माझ्यासाठी भिक्षा द्या."
तदाश्रमाणि सर्वाणि परिचक्राम नारदः
त्या वेळी नारद सर्व आश्रमांमध्ये फिरत होता.
प्रक्षोभमगमन् सर्वा हीनसत्त्वाः समन्ततः
सर्व दुर्बल मनाचे लोक सर्वत्र अस्वस्थ झाले.
एताभ्यां भर्तृपूजासु तच्चिन्तासु स्थितं मनः
त्यांचे मन पतीची सेवा करण्याच्या आणि तशाच विचारांमध्ये गुंतले होते.
तत्र प्रयान्ति कामार्त्ता मदविह्वलितेन्द्रियाः
तेथे, ज्यांना कामाने त्रास दिला आहे आणि ज्यांची इंद्रिये मोहित झाली आहेत, ते तिकडे गेले.
अनुडजग्मुर्यथा मत्तं करिण्य इव कुञ्जरम्
त्या सर्वांनी त्याचा पाठलाग केला, जसे मत्त हत्तीमागे हत्तीण चालतात.
क्रोधान्विताब्रुवन्सर्वे लिङ्गे ऽस्य पततां भुवि
सर्वजण रागाने म्हणाले, "त्याचे लिंग जमिनीवर पडो!"
अन्तर्द्धानं जगामाथ त्रिशूली नीललोहितः
मग त्रिशूळधारी नीललोहित अदृश्य झाला.
रसातलं विवेशाशु ब्रह्मण्डं चोर्ध्वतो ऽभिनत्
तो पटकन पाताळात गेला आणि वरून ब्रह्मांड भेदले.
पातालभुवनाः सर्वे जङ्गमाजङ्गमैर्वृताः
पाताळातील सर्व लोक, हालचाल करणारे आणि स्थिर, यांनी तेथील जागा भरली.
जगाम माधवं द्रष्टुं क्षीरोदं नाम सागरम्
तो माधवाला भेटण्यासाठी क्षीरसागराकडे गेला.
उवाच देव भुवनाः किमर्थ क्षुभिता विभो
त्याने विचारले, "देवा, हे सर्व लोक कशामुळे अस्वस्थ झाले आहेत, प्रभो?"
पातितस्तस्य भारार्ता संचचाल वसुंधरा
ते पडल्यावर, त्याच्या ओझ्याने पृथ्वी थरथरली.
तत्र गच्छाम देवेश एवमाह पुनः पुनः
"देवांच्या अधिपती, आपण तिथे जाऊ," असे त्यांनी पुन्हा पुन्हा सांगितले.
आजग्मतुस्तमुद्देशं यत्र लिङ्गं भवस्य तत्
ते त्या ठिकाणी पोहोचले जिथे भवाचे लिंग होते.
पातालं प्रविवेशाथ विस्मयान्तरितो विभुः
मग प्रभू आश्चर्यचकित होऊन पाताळात गेला.
नैवान्तमलभद् ब्रह्मन् विस्मितः पुनरागतः
ब्रह्मन्, त्याला त्याचा शेवट सापडला नाही आणि तो आश्चर्याने परत आला.
चक्रपाणिर्विनिष्क्रान्तो लेभे ऽन्तं न महामुने
चक्रधारी देव बाहेर गेला, पण महर्षे, त्याला शेवट सापडला नाही.
कृताञ्जलिपुटौ भूत्वा स्तोतुं देवं प्रचक्रतुः
दोन्ही हात जोडून त्यांनी देवाची स्तुती सुरू केली.
जीमूतवाहन कवे शर्व त्र्यम्बक शङ्कर
मेघवाहक, कवी, शर्व, त्र्यंबक, शंकर, हे सर्व तुझ्या नावाने.
दक्षयज्ञक्षयकर कालरूप नमो ऽस्तु ते
दक्षाच्या यज्ञाचा संहार करणारा, काळस्वरूप, तुला माझा नमस्कार.
भवानन्तश्च भगवान् सर्वगस्त्वं नमो ऽस्तु ते
तू अनंत आहेस, भगवंत आहेस, सर्वत्र व्यापलेला आहेस, तुला नमस्कार.
स्वरूपी ताविदं वाक्यमुवाच वदतां वरः
स्वरूपात प्रकट झालेला प्रभू, वाक्पटूंत श्रेष्ठ, अशी वाणी बोलला.