बलवान् दानवपतिरजेयो देवदानवै
बलवान दानूचा पुत्र देवांना आणि दानवांना दोघांनाही जिंकता येत नव्हता.
वज्रं परिभ्राम्य बलस्य मूर्ध्नि चिक्षेप हे मूढ हतो ऽस्युदीर्य
त्याने वज्र फिरवून बळाच्या डोक्यावर फेकला आणि म्हणाला, 'अरे मूर्ख, आता तुझे मरण आले!' पण तो वज्र तुटून गेला.
बलो ऽद्रवद् देवपतिश्च भीतः पराङ्मुखो ऽभृत् समरान्महर्षे
बळ पळून गेला आणि देवांचा स्वामी घाबरून पाठ फिरवून युद्धातून निघून गेला, हे महर्षे.
तिष्ठस्व राजासि चराचरस्य न राजधर्मे गदितं पलायनम्
'थांब, तू साऱ्या चराचरांचा राजा आहेस. राजाच्या कर्तव्यात पळून जाण्याची गोष्ट नाही.'
उपेत्याह श्रूयतां वाक्यमीश त्वं मे नाथो भूतभव्येश विष्णो
तो जवळ येऊन म्हणाला, 'माझे बोल ऐका प्रभो! तूच माझा आधार आहेस, भूतकाळ आणि भविष्याचा स्वामी विष्णू.'
आयुधं देहि भगवान् त्वामहं शरणं गतः
'मला एखादे शस्त्र दे भगवंत, मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे.'
प्रार्थयस्वायुधं वह्निं स ते दास्यत्यसंशयम्
'अग्नीला शस्त्र माग, तो नक्कीच तुला देईल.'
शरणं पावकमगादिदं चोवाच नारद
तो अग्नीच्या आश्रयाला गेला आणि नारदाने असे सांगितले.
एष चाहूयते जम्भस्तस्माद्देह्यायुधं मम
'आता जंभाला बोलावले जात आहे, म्हणून मला शस्त्र दे.'
यत्त्वं दर्प परित्यज्य मामेव शरणं गतः
'तू अभिमान सोडून फक्त माझ्याच आश्रयाला आलास म्हणून—'
प्रादादिन्द्राय भगवान् रोचमानो दिवं गतः
तेव्हा तेजस्वी भगवंताने इंद्राला शस्त्र दिले आणि स्वर्गात गेला.
प्रत्युद्ययौ तदा जम्भं हन्तुकामो ऽरिमर्दनः
तेव्हा शत्रूंचा संहार करणारा जंभाला मारण्यासाठी पुढे गेला.
क्रोधं चक्रे तदा जम्भ निजघान गजाधिपम्
त्या वेळी जंभाने रागाने हत्तींच्या राजाला मारले.
निपपात यथा शैलः शक्रवज्रहतः पुरा
तो जसा इंद्राच्या वज्राने कधी तरी डोंगर कोसळतो तसा खाली पडला.
त्यक्त्वैव मन्दरगिरिं पपात वसुधातले
मंदारगिरी सोडून तो थेट पृथ्वीवर कोसळला.
मा मा शक्र पतस्वाद्य भूतले तिष्ठ वासव
'नको रे शक्र, आज खाली पडू नकोस, वासव, पृथ्वीवरच थांब.'
प्राह चैतान् कथं योत्स्ये अपत्रः शत्रुभिः सहः
तो म्हणाला, 'पंखांशिवाय मी शत्रूशी कसा लढू?'
युध्यस्व त्वं समारुह्यप्रेषयिष्याम यदा रथम्
'लढत राहा, रथावर बस, रथ तयार झाला की आम्ही तो तुझ्याकडे पाठवू.'
वानरध्वजसंयुक्तं हरिभिर्हरिभिर्युतम्
माकडाच्या ध्वजाने सजवलेली, सर्व बाजूंनी माकडांनी वेढलेली ती सेना होती.
शक्राय प्रेषयामासुर्विश्वावसुपुरोगमाः
विश्वावसु यांच्या पुढाकाराने त्यांनी इंद्राकडे दूत पाठवले.
प्राह योत्स्ये कथं युद्धे संयमिष्ये कथं हयान्
तो म्हणाला, "मी युद्धात कसा लढू? घोड्यांना कसे आवरू?"
ततो ऽहं घातये शत्रून् नान्यथेति कथञ्चन
मग मी शत्रूंना संपवीन; दुसरा कोणताही मार्ग नाही.
विद्यते स्वयमेवाश्वांस्त्वं संयन्तुमिहार्हसि
इथे घोडे आहेतच; त्यांना तूच आवरायला हवे.
क्षमातलं निपपातैव परिभ्रष्टस्रगम्बरः
त्याच्या गळ्यातील हार आणि वस्त्रे खाली पडली, आणि तो जमिनीवर कोसळला.
पतमानं सहस्राक्षं दृष्ट्वा भूः समकम्पत
इंद्र खाली पडताना पाहून पृथ्वी थरथरली.
भार्याब्रवीत् प्रभो बालं बहिः कुरु यथासुखम्
त्याच्या पत्नीने सांगितले, "स्वामी, मुलाला जसा हवे तसे बाहेर घेऊन जा."
सा चाह श्रूयतां नाथ दैवज्ञपरिभाषितम्
ती म्हणाली, "नाथा, ज्योतिष्याने जे सांगितले ते ऐका."
यद्बाह्यतो मुनिश्रेष्ठ तद् भवेद् द्विगुणं मुने
मुनिश्रेष्ठा, बाहेर जे काही आहे ते दुप्पट होईल.
निराशङ्को बहिः शीघ्रं प्राक्षिपत् क्ष्मातले द्विजः
द्विजाने कोणतीही भीती न बाळगता पटकन मुलाला जमिनीवर बाहेर फेकले.
निवारितो गता वेला अर्द्धूहानिर्भविष्यति
निश्चित वेळ निघून गेली आहे; आता फक्त अर्धेच नुकसान होईल.