पुलुनेषु च रम्येषु वापीषु नलिनीषु च
सुंदर वाळवंटात, तलावात आणि कमळांमध्ये,
विचारन् स्वेच्छया नैव शर्म लेभे महेश्वरः
म्हणून महेश्वर जिथे हवे तिथे भटकला, तरी त्याला समाधान मिळालं नाही.
क्षणं ध्यायति तन्वङ्गीं दक्षकन्यां मनोरमाम्
क्षणभर त्याने तनुमधुर, मनोहर दक्षकन्येचं ध्यान केलं.
स्वप्ने तथेदं गदति तां दृष्ट्वा दक्षकन्यकाम्
झोपेतही, दक्षकन्येला पाहून तो असं बोलला:
मुग्धे त्वया विरहितो दग्धो ऽस्मि मदनाग्निना
"गोंडस सती, तुझ्यापासून दूर राहून मी प्रेमाच्या ज्वाळेत जळतो आहे."
पादप्रणामावनतमभिभाषितु मर्हसि
"तुझ्या पायांना वंदन करणाऱ्याशी बोलावंस."
आलिङ्ग्यसे च सततं किमर्थं नाभिभाषसे
"मी नेहमी तुझ्या मिठीत असतो, तरीही तू का काहीच बोलत नाहीस?"
विशेषतः पतिं बाले ननुप त्वमतिनिर्घृणा
"विशेषतः, बाळ, पतीशी इतकी कठोर का वागतेस?"
विना त्वया न जीवेयं तदसत्यं त्वया कृतम्
तुझ्याशिवाय मी जगू शकत नाही; जे केलंस, ते खरं नाही.
नान्यथा नश्यते तापः सत्येनापि शपे प्रिये
नाहीतर हा दुःख नाहीसं होणार नाही; मी तुला खरं सांगतो, प्रिय.
उत्कूजति तथारण्ये मुक्तकण्ठं पुनः पुनः
तो जंगलात पुन्हा पुन्हा मोठ्याने ओरडू लागला.
विव्याध चापं तरसा विनाम्य संतापनाम्ना तु शरेण भूयः
त्याने वेगाने धनुष्य वाकवलं आणि 'दुःख' नावाच्या बाणाने पुन्हा भेदलं.
संतापयंश्चापि जगत्समग्रं फूत्कृत्य फूत्कृत्य विवासते स्म
संपूर्ण जगाला त्रास देत तो पुन्हा पुन्हा गर्जना करत सर्वांना दूर हाकलू लागला.
ततो भृशं कामशरैर्वितुन्नो विजृम्भमाणः परितो भ्रमंश्च
मग, कामाच्या बाणांनी फारच अस्वस्थ होऊन तो सर्वदिशांनी भटकू लागला.
भ्रातृव्य वक्ष्यसि वचो यदद्य तत् त्वं कुरुष्वामितविक्रमो ऽसि
भाऊ, आज तू जे बोलशील तेच कर; तुझी शक्ती मोजता येणार नाही.
आज्ञापयस्वातुलवीर्य शंभो दासो ऽस्मि ते भक्तियुतस्तथेश
शंभो, अमर्याद सामर्थ्य असलेल्या, मला आज्ञा दे; मी तुझा भक्तिपूर्ण दास आहे, प्रभो.
विजृम्भणोन्मादसरैर्विभिन्नो धृतिं न विन्दामि रतिं सुखं वा
वेड्या उत्कटतेच्या बाणांनी घायाळ होऊन मला ना स्थैर्य मिळतं, ना आनंद, ना सुख.
नान्यः पुमान् धारयितुं हि शक्तो मुक्त्वा भवन्तं हि ततः प्रतीच्छ
तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही हे सहन करू शकत नाही; म्हणून, हे स्वीकार.
तोषं जगामाशु ततस्त्रिशूली तुष्टस्तदैवं वचनं बभाषे
मग त्रिशूळधारी लगेच तृप्त झाला आणि प्रसन्न होऊन असे बोलला.
तस्माद्वरं त्वां प्रतिपूजनाय दास्यामि लोक्य च हास्यकारि
म्हणून, तुझ्या पूजेच्या बदल्यात मी तुला असं वर देईन की जगात हास्य निर्माण होईल.
वृद्धो ऽथ बालो ऽथ युवाथ योषित् सर्वे तदोन्मादधरा भवन्ति
म्हातारा असो, लहान मुलगा असो, तरुण असो, स्त्री असो — सर्वांना त्या वेडाचा झटका येईल.
तवाग्रतो हास्यवचो ऽभिरक्ता भवन्ति ते योगयुतास्तु ते स्युः
तुझ्यासमोर हास्य आणि बोलण्यात रमणारे लोक तुझ्यावर प्रेम करतील; योगात मग्न असलेलेही तुझेच होतील.
मम प्रसादाद् वरदो नराणां भविष्यसे पूज्यतमो ऽभिगच्छ
माझ्या कृपेने, तू मनुष्यात सर्वात पूज्य आणि वर देणारा होशील.
कालञ्जरस्योत्तरतः सुपुण्यो देशो हिमाद्रेरपि दक्षिणस्थः
कालिंजरच्या उत्तरेला, हिमालयाच्या दक्षिणेला एक अतिशय पवित्र प्रदेश आहे.
तस्मिन् प्रयाते भगवांस्त्रिनेत्रो देवो ऽपि विन्ध्यं गिरिमभ्यगच्छत्
तो तिथे गेला तेव्हा, त्रिनेत्री भगवान देखील विंध्य पर्वताकडे गेला.
दृष्ट्वा प्रहर्त्तुकामं च ततः प्रादुवचद्धरः
त्याला प्रहार करायला सज्ज पाहून, मग हराने बोलायला सुरुवात केली.
विवेश ऋषयो यत्र सपत्नीका व्यवस्थिताः
तो त्या ठिकाणी गेला जिथे ऋषी आपल्या पत्नींसह बसले होते.
ततस्तान् प्राह भगवान् भिक्षा मे प्रतिदीयताम्
मग भगवंतांनी त्यांना म्हटले, "माझ्यासाठी भिक्षा द्या."
तदाश्रमाणि सर्वाणि परिचक्राम नारदः
त्या वेळी नारद सर्व आश्रमांमध्ये फिरत होता.
प्रक्षोभमगमन् सर्वा हीनसत्त्वाः समन्ततः
सर्व दुर्बल मनाचे लोक सर्वत्र अस्वस्थ झाले.