समीक्ष्य च दिशः सर्वास्ततो ऽनङ्गमपश्यत
सर्व दिशांकडे नीट पाहिलं, तरी तिथे मदन कुठेच दिसला नाही.
यं ददर्श जगन्नाथो देवो नारायणो ऽव्ययः
ज्याला अखंड, जगाचा स्वामी नारायण देवाने पाहिलं.
स शङ्करेण संदग्धो ह्यनङ्गत्वमुपागतः
शंकरांनी जाळल्यामुळे तो देहहीन झाला.
दग्धस्तु कारणे कस्मिन्नेतद्व्याख्यातुमर्हसि
पण तो का जळाला, हे कारण तू सांगावंस.
विनाश्य दक्षयज्ञं तं विचचार त्रिलोचनः
त्रिनेत्रीने दक्षाचं यज्ञ नष्ट करून तिथे तसा भटकत राहिला.
अपत्नीकं तदास्त्रेण उन्मादेनाभ्यताडयत्
तेव्हा त्या अस्त्राने, पत्नी नसलेल्या त्याला, वेड लागल्यासारखं घाव घातला.
विचचार तदोन्मत्तः काननानि सरांसि च
मग वेड लागून तो जंगलं आणि तलावांत भटकू लागला.
न शर्म लेभे देवर्षे बाणविद्ध इव द्विपः
देवऋषी, जणू बाणांनी छिद्रलेला हत्ती जसा अस्वस्थ असतो, तसं त्याला कुठेच समाधान मिळालं नाही.
निमग्ने शङ्करे आपो दग्धाः कृष्णात्वमागताः
शंकर पाण्यात बुडाले असताना, त्या पाण्याला जाळून काळं केलं.
आस्यन्दत् पुण्यतीर्था सा केशपाशमिवावने
ती पुण्यवान नदी पृथ्वीवर केसांचा वेणीसारखी वाहू लागली.
पुलुनेषु च रम्येषु वापीषु नलिनीषु च
सुंदर वाळवंटात, तलावात आणि कमळांमध्ये,
विचारन् स्वेच्छया नैव शर्म लेभे महेश्वरः
म्हणून महेश्वर जिथे हवे तिथे भटकला, तरी त्याला समाधान मिळालं नाही.
क्षणं ध्यायति तन्वङ्गीं दक्षकन्यां मनोरमाम्
क्षणभर त्याने तनुमधुर, मनोहर दक्षकन्येचं ध्यान केलं.
स्वप्ने तथेदं गदति तां दृष्ट्वा दक्षकन्यकाम्
झोपेतही, दक्षकन्येला पाहून तो असं बोलला:
मुग्धे त्वया विरहितो दग्धो ऽस्मि मदनाग्निना
"गोंडस सती, तुझ्यापासून दूर राहून मी प्रेमाच्या ज्वाळेत जळतो आहे."
पादप्रणामावनतमभिभाषितु मर्हसि
"तुझ्या पायांना वंदन करणाऱ्याशी बोलावंस."
आलिङ्ग्यसे च सततं किमर्थं नाभिभाषसे
"मी नेहमी तुझ्या मिठीत असतो, तरीही तू का काहीच बोलत नाहीस?"
विशेषतः पतिं बाले ननुप त्वमतिनिर्घृणा
"विशेषतः, बाळ, पतीशी इतकी कठोर का वागतेस?"
विना त्वया न जीवेयं तदसत्यं त्वया कृतम्
तुझ्याशिवाय मी जगू शकत नाही; जे केलंस, ते खरं नाही.
नान्यथा नश्यते तापः सत्येनापि शपे प्रिये
नाहीतर हा दुःख नाहीसं होणार नाही; मी तुला खरं सांगतो, प्रिय.
उत्कूजति तथारण्ये मुक्तकण्ठं पुनः पुनः
तो जंगलात पुन्हा पुन्हा मोठ्याने ओरडू लागला.
विव्याध चापं तरसा विनाम्य संतापनाम्ना तु शरेण भूयः
त्याने वेगाने धनुष्य वाकवलं आणि 'दुःख' नावाच्या बाणाने पुन्हा भेदलं.
संतापयंश्चापि जगत्समग्रं फूत्कृत्य फूत्कृत्य विवासते स्म
संपूर्ण जगाला त्रास देत तो पुन्हा पुन्हा गर्जना करत सर्वांना दूर हाकलू लागला.
ततो भृशं कामशरैर्वितुन्नो विजृम्भमाणः परितो भ्रमंश्च
मग, कामाच्या बाणांनी फारच अस्वस्थ होऊन तो सर्वदिशांनी भटकू लागला.
भ्रातृव्य वक्ष्यसि वचो यदद्य तत् त्वं कुरुष्वामितविक्रमो ऽसि
भाऊ, आज तू जे बोलशील तेच कर; तुझी शक्ती मोजता येणार नाही.
आज्ञापयस्वातुलवीर्य शंभो दासो ऽस्मि ते भक्तियुतस्तथेश
शंभो, अमर्याद सामर्थ्य असलेल्या, मला आज्ञा दे; मी तुझा भक्तिपूर्ण दास आहे, प्रभो.
विजृम्भणोन्मादसरैर्विभिन्नो धृतिं न विन्दामि रतिं सुखं वा
वेड्या उत्कटतेच्या बाणांनी घायाळ होऊन मला ना स्थैर्य मिळतं, ना आनंद, ना सुख.
नान्यः पुमान् धारयितुं हि शक्तो मुक्त्वा भवन्तं हि ततः प्रतीच्छ
तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही हे सहन करू शकत नाही; म्हणून, हे स्वीकार.
तोषं जगामाशु ततस्त्रिशूली तुष्टस्तदैवं वचनं बभाषे
मग त्रिशूळधारी लगेच तृप्त झाला आणि प्रसन्न होऊन असे बोलला.
तस्माद्वरं त्वां प्रतिपूजनाय दास्यामि लोक्य च हास्यकारि
म्हणून, तुझ्या पूजेच्या बदल्यात मी तुला असं वर देईन की जगात हास्य निर्माण होईल.