सौम्यार्द्ध वृषनामेदं वदनं परिकीर्तितम्
चंद्राच्या अधिपत्याखाली असलेली वृषभ राशी त्याचं तोंड म्हणून ओळखली जाते.
मिथुनं भुजयोस्तदस्य गगनस्थस्य शूलिनः
आकाशात उभा असलेल्या त्रिशूली परमेश्वराचे हात मिथुन राशी मानले जातात.
सूर्यक्षेत्रं विभोर्ब्रह्मन् हृदयं परिगीयते
सूर्याचं क्षेत्र, हे ब्रह्मन्, त्या सर्वशक्तिमान परमेश्वराचं हृदय म्हणून गौरविलं जातं.
सोमपुत्रस्य सद्मैतद् द्वितीयं जठरं विभोः
चंद्रपुत्राचं घर दुसरं आहे, तेच त्या प्रभूचं पोट मानलं जातं.
द्वितीयं सुक्रसदनं तुला नाभिरुदाहृता
शुक्राचं दुसरं घर म्हणजे तुला राशी, ती नाभी म्हणून ओळखली जाते.
द्वितीयं वृश्चिको राशिर्मेढ्रं कालसवरूपिणः
दुसरी वृष्चिक राशी, ती काळरूप परमेश्वराचं जननेंद्रिय मानली जाते.
ऊरुयुगलमीशस्य अमरर्षे प्रगीयते
अमर ऋष्या, त्या प्रभूच्या दोन्ही मांड्या अशा प्रकारे वर्णिल्या जातात.
धनिष्ठार्धं शतभिषा जानुनी परमेष्ठिनः
धनिष्ठेचा अर्धा भाग आणि शतभिषा या परमेश्वराची गुडघी मानली जातात.
सौरेः सद्मापरमिदं कुम्भो जङ्घे च विश्रते
शनीचं मुख्य घर म्हणजे कुंभ राशी, ती पिंड म्हणून स्थिर आहे.
द्वितीयं जीवसदनं मीनस्तु चरणावुभौ
गुरुचं दुसरं घर म्हणजे मीन राशी, ती दोन्ही पाय मानली जाते.
विद्धश्चासौ वेदनाबुद्धिमुक्तः खे संतस्थौ तारकाभिश्चिताङ्गः
तीर लागून, वेदना आणि विचारमुक्त होऊन, तो आकाशात उभा राहिला आणि त्याचं अंग तारांनी सुशोभित झालं.
तेषां विशेषतो ब्रूहि लक्षणानि स्वरूपतः
आता तू त्यांचे गुण आणि खरे स्वरूप सविस्तर सांग.
यादृशा यत्र संचारा यस्मिन् स्थाने वसन्ति च
त्यांची हालचाल कशी असते आणि ते कुठे वास करतात हे सांग.
संचारस्थानमेवास्य धान्यरत्नाकरादिषु
त्यांची हालचाल धान्य, रत्न आणि अशा वस्तूंमध्येच होते.
नित्यं चरति फुल्लेषु सरसां पुलिनेषु च
तो नेहमी फुललेल्या फुलांमध्ये आणि सरोवरांच्या काठावर फिरत असतो.
तस्याधिवासभूमित्तु कुषीवलधराश्रयः
त्याचं निवासस्थान म्हणजे ही पृथ्वी, आणि त्याचा आधार म्हणजे शेतं.
वीणावाद्यधृङ् मिथुनं गीतनर्तकशिल्पिषु
वीणा वाजवण्यात कुशल असलेलं जोडपं, गायक, नर्तक आणि कलाकारांमध्ये वावरतं.
मिथुनं नाम विख्यातं राशिर्द्वेधात्मकः स्थितः
हे जोडपं नावाने प्रसिद्ध आहे, आणि तो राशी द्वैती स्वरूपात स्थिर आहे.
केदारवापीपुलिने विविक्तावनिरेव च
शेती, विहिरी आणि एकांत नदीकाठीही तो असतो.
वसते व्याधपल्लीषु गह्वरेषु गुहासु च
तो शिकाऱ्यांच्या वस्त्यांमध्ये, डोंगरातील गुंफांमध्ये आणि खडकांमध्ये राहतो.
चरते स्त्रीरतिस्थाने वसते नड्वलेषु च
तो स्त्रियांच्या आनंदाच्या ठिकाणी फिरतो आणि नळ्यांच्या जंगलीमध्ये राहतो.
नगराध्वानशालासु वसते तत्र नारद
नारद, तो शहराच्या रस्त्यांवर आणि धर्मशाळांमध्येही राहतो.
विषगोमयकीटादिपाषाणादिषु संस्थितः
तो विष, शेण, किडे आणि दगड यांच्यातही आढळतो.
वाजिशूरास्त्रविद्वीरः स्थायी गजरथादिषु
घोडे आणि शस्त्रांमध्ये निपुण असा वीर, हत्ती, रथ यांच्यातही ठामपणे उभा असतो.
मकरो ऽसौ नदीचारी वसते च महोदधौ
मकर हा नद्यांमध्ये फिरतो आणि मोठ्या समुद्रात राहतो.
द्यूतशालाचरः कुम्भः स्थायी शौण्डिकसद्मसु
कुंभ जुगाराच्या ठिकाणी जातो आणि मद्यविक्रेत्यांच्या घरात राहतो.
वसते पुण्यदेशेषु देवब्राह्नणसद्मसु
तो पवित्र स्थळी, देव आणि ब्राह्मणांच्या घरात राहतो.
न कस्यचित् त्वयाख्येयं गुह्यमेतत्पुरातनम्
हे जुने रहस्य तू कोणालाही सांगू नकोस.
पुण्यं पुराणं परमं पवित्रमाख्यातवान्पापहरं शिवं च
मी हे प्राचीन, श्रेष्ठ, पवित्र आणि पाप नष्ट करणारे, मंगल देणारे पुराण सांगितले आहे.
दाक्षायाणी तस्य भार्या तस्यामजनयत्सुतान्
दाक्षायणी त्याची पत्नी होती, आणि तिने त्याला मुले दिली.