अपृच्छद् योगविज्ञानं तमुवाच प्रजापतिः
त्याने योगज्ञान विचारलं आणि प्रजापतीने त्याला उत्तर दिलं.
यस्य कस्य न वक्तव्यं तत्सत्यं नान्यथेति हि
हे सत्य कुणालाही सांगू नये, कारण ते खरंच असंच आहे, वेगळं नाही.
न विसेषो ऽस्ति पुत्रस्य शिष्यस्य च पितामह
मुलगा आणि शिष्य यांच्यात काही वेगळेपण नाही, आजोबा.
धर्मकर्मसमायोगे तथापि गदतः श्रुणु
तरीसुद्धा, धर्म आणि कर्म एकत्र येतात तेव्हा, मी सांगतोय ते नीट ऐक.
सेषपापहरः शिष्य इतीयं वैदिकी श्रुतिः
शिष्याने उरलेलं अर्पण केल्यावर पाप नष्ट होतं, असं वेदशास्त्र सांगतं.
कस्माच्छेषं ततः पापं हरेच्छिष्यश्च तद्वद
मग उरलेलं अर्पण केल्याने पाप कसं नाहीसं होतं आणि शिष्य शुद्ध कसा होतो, हे मला सांग.
तथैव चोग्रं भयहारि मानवं वदामि ते साध्य निशामयैनम्
अगदी तसंच, भीती घालवणारं आणि माणसांनी करावं असं एक कठीण व्रत मी तुला सांगतो, ते नीट ऐक.
पारुष्यं सर्वभूतानां प्रथमं नरकं स्मृतम्
सर्व जीवांना कठोर वागणं हे प्रथम नरक मानलं गेलं आहे.
छेदनं वृक्षजातीनां द्वितीयं नरकं स्मृतम्
झाडांची तोड करणं हे दुसरं नरक समजलं जातं.
विवादमर्थहेतूत्थं तृतीयं नरकं स्मृतम्
पैशासाठी किंवा स्वार्थासाठी वाद घालणं हे तिसरं नरक आहे.
भ्रंशनं निजधर्माणां चतुर्थं नरकं स्मृतम्
स्वतःच्या कर्तव्यांचा त्याग करणं हे चौथं नरक मानलं गेलं आहे.
मिष्टौकाशनमित्युक्तं पञ्चमं तु नृपाचनम्
गोड पदार्थ खाणं आणि राजाचा दंड, हे दोन्ही पाचवं नरक मानलं जातं.
यानयुग्यस्य हरणं षष्ठमुक्तं नृपाचनम्
एखाद्याचं वाहन किंवा त्याचं जू जप्त करणं हे सहावं राजदंड मानलं गेलं आहे.
राज्ये त्वहितकारित्वं सप्तमं निरयं स्मृतम्
राजकारणात इतरांचं नुकसान करणं हे सातवं नरक समजलं जातं.
लालासंकीर्णमेवोक्तमष्टमं नरकं स्मृतम्
लाळ मिसळणं हे आठवं नरक मानलं गेलं आहे.
विरोधं बन्धुभिश्चोक्तं नवमं नरपाचनम्
नातेवाईकांशी विरोध करणं हे नववं नरक समजलं जातं.
शास्त्रस्तेयं धर्मनाशं दशमं परिकीर्तितम्
शास्त्र चोरून घेणं आणि धर्माचा नाश करणं हे दहावं नरक म्हणून ओळखलं जातं.
एकादशममेवोक्तं नरकं सद्भिरुत्तमम्
सज्जन लोकांनी एकादश नरक श्रेष्ठ मानलं आहे.
संस्कारपरिहीनत्वमिदं द्वादशमं स्मृतम्
संस्कार न करणं हे बारावं नरक मानलं गेलं आहे.
संभेदः संविदामेतत् त्रयोदशममुच्यते
करार किंवा एकमतात फूट पडणं हे तेरावं नरक मानलं जातं.
चतुद्र्दशममोवोक्तं नरकं तद् विगर्हितम्
चौदावं नरक हे निंदनीय आहे असं सांगितलं गेलं आहे.
स्मृतं तत् पञ्चदशममस्त्यवचनानि च
पंधरावं नरक असंच मानलं गेलं आहे, आणि अजूनही काही न सांगितलेली नरकं आहेत.
सर्वस्य चाततायित्वलमावासेष्वग्निदीपनम्
सर्व घरांमध्ये अग्नी पेटवणे हे सर्वांना आपुलकीने वागवण्याचे लक्षण आहे.
ईर्षर्याभावश्च सत्येषु उद्धृत्तं तु विगर्हितम्
सत्य बोलणाऱ्यांमध्ये मत्सर नसावा, पण गर्व करणे निंदनीय आहे.
संयुक्तः प्रीणयेद् देवं संतत्या जगतः पतिम्
ज्याच्यात हे गुण आहेत, त्याने जगाचा स्वामी असलेल्या देवाला सातत्याने संतुष्ट करावे.
पुंनामनरकं घोरं विनाशयति सर्वतः
तो पुरुष नावाच्या भयंकर नरकाचा सर्व प्रकारे नाश करतो.
अतः परं प्रवक्ष्यामि शेषपापस्य लक्षणम्
आता मी उरलेल्या पापांची लक्षणे सांगतो.
पितृणां च द्विजश्रेष्ठ सर्वर्वणेषु चैकता
द्विजश्रेष्ठा, सर्व जातींमध्ये आणि पितरांमध्ये एकता असावी.
मत्स्यादश्च महापापमगम्यागमनं तथा
मासे वगैरे खाणे आणि निषिद्ध ठिकाणी जाणे हे मोठे पाप आहे.
स्वदोषाच्छादनं पापं परदोषप्रकाशनम्
स्वतःचे दोष लपवणे आणि दुसऱ्यांचे दोष उघड करणे हे पाप आहे.