सर्वगत्वात् कथमपि अव्यक्तत्वाच्च तद्वद
तो सर्वत्र आहे आणि काही प्रमाणात अदृश्यही आहे, म्हणून असं म्हटलं जातं.
चतुर्मूर्तिर्जगन्नाथो यता ब्रह्मंस्तथा शृणु
जगाचा स्वामी, चार रूपांचा, ब्रह्मासारखा कसा आहे ते ऐक.
वासुदेवाख्यमाव्यक्तं स्मृतं द्वादशपत्रकम्
अव्यक्त, ज्याला वासुदेव म्हणतात, तो बारापानांचा म्हणून ओळखला जातो.
कान्यस्य द्वादशैवोक्ता पत्रका तानि मे वद
ती बारा पाने कोणती आहेत? त्यांची नावं मला सांग.
श्रतं सनत्कुमारेम तेनाख्यातं च तन्मम
संत सनत्कुमार यांनी हे ऐकलं आणि त्यांनी मला सांगितलं.
तवापि तेन गदितं वद मामनुपूर्वशः
त्यांनी तुलाही ते सांगितलं; ते मला योग्य क्रमाने सांग.
संजातं मुनिसार्दुल योगशास्त्रविचारकम्
मुनिश्रेष्ठा, तू योगशास्त्राचा विचार करणारा झालास.
तृतीयः सनको नाम चतुर्थश्च सनन्दनः
तिसऱ्याचं नाव सनक आहे आणि चौथ्याचं सनंदन.
दृष्ट्वा पञ्चशिखं श्रेष्ठं योगयुक्तं तपोनिधिम्
योगाने युक्त आणि तपाचा खजिना असलेल्या श्रेष्ठ पञ्चशिखाला पाहून,
मानमुक्तं महायोगं कपिलादीनपासतः
अहंकारमुक्त, महान योगात स्थित, कपिल वगैरे ज्याच्या सेवेत आहेत,
अपृच्छद् योगविज्ञानं तमुवाच प्रजापतिः
त्याने योगज्ञान विचारलं आणि प्रजापतीने त्याला उत्तर दिलं.
यस्य कस्य न वक्तव्यं तत्सत्यं नान्यथेति हि
हे सत्य कुणालाही सांगू नये, कारण ते खरंच असंच आहे, वेगळं नाही.
न विसेषो ऽस्ति पुत्रस्य शिष्यस्य च पितामह
मुलगा आणि शिष्य यांच्यात काही वेगळेपण नाही, आजोबा.
धर्मकर्मसमायोगे तथापि गदतः श्रुणु
तरीसुद्धा, धर्म आणि कर्म एकत्र येतात तेव्हा, मी सांगतोय ते नीट ऐक.
सेषपापहरः शिष्य इतीयं वैदिकी श्रुतिः
शिष्याने उरलेलं अर्पण केल्यावर पाप नष्ट होतं, असं वेदशास्त्र सांगतं.
कस्माच्छेषं ततः पापं हरेच्छिष्यश्च तद्वद
मग उरलेलं अर्पण केल्याने पाप कसं नाहीसं होतं आणि शिष्य शुद्ध कसा होतो, हे मला सांग.
तथैव चोग्रं भयहारि मानवं वदामि ते साध्य निशामयैनम्
अगदी तसंच, भीती घालवणारं आणि माणसांनी करावं असं एक कठीण व्रत मी तुला सांगतो, ते नीट ऐक.
पारुष्यं सर्वभूतानां प्रथमं नरकं स्मृतम्
सर्व जीवांना कठोर वागणं हे प्रथम नरक मानलं गेलं आहे.
छेदनं वृक्षजातीनां द्वितीयं नरकं स्मृतम्
झाडांची तोड करणं हे दुसरं नरक समजलं जातं.
विवादमर्थहेतूत्थं तृतीयं नरकं स्मृतम्
पैशासाठी किंवा स्वार्थासाठी वाद घालणं हे तिसरं नरक आहे.
भ्रंशनं निजधर्माणां चतुर्थं नरकं स्मृतम्
स्वतःच्या कर्तव्यांचा त्याग करणं हे चौथं नरक मानलं गेलं आहे.
मिष्टौकाशनमित्युक्तं पञ्चमं तु नृपाचनम्
गोड पदार्थ खाणं आणि राजाचा दंड, हे दोन्ही पाचवं नरक मानलं जातं.
यानयुग्यस्य हरणं षष्ठमुक्तं नृपाचनम्
एखाद्याचं वाहन किंवा त्याचं जू जप्त करणं हे सहावं राजदंड मानलं गेलं आहे.
राज्ये त्वहितकारित्वं सप्तमं निरयं स्मृतम्
राजकारणात इतरांचं नुकसान करणं हे सातवं नरक समजलं जातं.
लालासंकीर्णमेवोक्तमष्टमं नरकं स्मृतम्
लाळ मिसळणं हे आठवं नरक मानलं गेलं आहे.
विरोधं बन्धुभिश्चोक्तं नवमं नरपाचनम्
नातेवाईकांशी विरोध करणं हे नववं नरक समजलं जातं.
शास्त्रस्तेयं धर्मनाशं दशमं परिकीर्तितम्
शास्त्र चोरून घेणं आणि धर्माचा नाश करणं हे दहावं नरक म्हणून ओळखलं जातं.
एकादशममेवोक्तं नरकं सद्भिरुत्तमम्
सज्जन लोकांनी एकादश नरक श्रेष्ठ मानलं आहे.
संस्कारपरिहीनत्वमिदं द्वादशमं स्मृतम्
संस्कार न करणं हे बारावं नरक मानलं गेलं आहे.
संभेदः संविदामेतत् त्रयोदशममुच्यते
करार किंवा एकमतात फूट पडणं हे तेरावं नरक मानलं जातं.