तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं गिरिराजसुतां वने
वनात, सर्व अंगांनी सुंदर असलेल्या त्या गिरिराजकन्येला पाहून—
कस्येयं चारुसर्वाङ्गी वने चरति सुन्दरी
'ही सर्वांगसुंदर स्त्री कोणाची आहे, जी या वनात फिरते?'
तन्मदीयेन जीवेन क्रियते निष्फलेन किम्
'माझं जीवन जर काहीच फळ देत नसेल, तर त्याचा काय उपयोग?'
अतो धिङ् मम रूपेण किं स्थिरेण प्रयोजनम्
'मग माझ्या या रूपाचं काय करायचं, जर ते व्यर्थच राहिलं?'
यो मामसितकेशां तां योजयेन् मृगलोचनाम्
'जो मला त्या काळ्या केसांच्या, हरिणसारख्या डोळ्यांच्या स्त्रीशी एकत्र करेल—'
पिधाय कर्णो हस्ताभ्यां शिरःकम्पं वचो ऽब्रवीत्
त्याने दोन्ही हातांनी कान झाकले, डोकं हलवत असे शब्द बोलला:
लोकनाथस्य भार्योयं शङ्करस्य त्रिशूलिनः
'ही तर लोकांचा स्वामी, त्रिशूळधारी शंकराची पत्नी आहे.'
भवतः परदारोयं मा निमज्ज रसातले
'ही दुसऱ्याची पत्नी आहे, प्रभो—पाताळात बुडू नकोस!'
शत्रवस्ते प्रकुर्वन्तु परदारावगाहनम्
'दुसऱ्याच्या स्त्रीकडे जाण्याचं पाप शत्रूंनीच करावं.'
दृष्ट्वा सैन्यं विप्रधेनुप्रसक्तं तथ्यं पथ्यं सर्वलोके हितं च
ब्राह्मणांच्या गाईसाठी समर्पित असलेलं, सत्य, हितकारक आणि सर्व जगासाठी कल्याणकारी असं सैन्य पाहून—
वरं क्लीबैर्भाव्यं न च परकगलत्राभिगमनं वरं भिक्षार्थित्वं न च परधनास्वादमसकृत्
'नपुंसक होणं जास्त चांगलं, पण दुसऱ्याच्या स्त्रीकडे जाणं नाही; भीक मागणं जास्त बरं, पण दुसऱ्याचं धन उपभोगणं नाही, अगदी एकदाही.'
इयं सा शत्रुजननीत्येवमुक्त्वा प्रदुद्रुवे
'ही तर शत्रूंची जननी आहे,' असं म्हणून तो पळून गेला.
तान् रुरोध बलान्नन्दी वज्रोद्यतकरो ऽव्ययः
नंदीने, हातात वज्र उंचावून, अपराजितपणे त्यांना जोरात आडवलं.
कुलिशोनाहतास्तूर्णं जग्मुर्भीता दिशो दश
वज्राचा प्रहार होताच, ते घाबरून दहा दिशांना पळाले.
परिघेण समाहत्य पातयामास नन्दिनम्
त्याने लोखंडी गजाने नंदीला जोरात मारले आणि तो खाली पडला.
शतरूपाभवद् गौरी भयात् तस्य दुरात्मनः
त्या दुष्टाच्या भीतीने शतरूपा गौरी झाली.
यथा वने मत्तकरी परिभ्रमन् करेणुमध्ये मदलोलदृष्टिः
जसा एखादा मदमस्त हत्ती जंगलात मादी हत्तींमध्ये फिरतो आणि त्याची नजर मदाने भरकटते—
नात्राश्चर्यं न पश्यन्ति चत्वारो ऽमी सदैव हि
यात काहीच आश्चर्य नाही; हे चौघे कधीच काही पाहू शकत नाहीत.
सो ऽपश्यमानो गिरिजां पश्यन्नपि तदान्धकः
त्या वेळी अंधकाने गिरिजेला पाहूनही, तो प्रत्यक्षात तिला पाहू शकला नाही.
ततो देव्या स दुष्टात्मा शतवर्या निराकृतः
मग त्या देवीने, जी वज्रासारखी कठोर होती, त्या दुष्टाला नाकारले.
वीक्ष्यान्धकं निपतितं शतरूपा विभावरी
अंधक खाली पडलेला पाहून शतरूपा रात्रीसारखी तेजस्वी दिसली.
पतितं चान्धकं दृष्ट्वा दैत्यदानवयूथपाः
अंधक पडलेला पाहून, दैत्य आणि दानवांचे नायक—
तेषामापततां शब्दं श्रुत्वा तस्थौ गणेश्वरः
त्यांच्या धावपळीचा आवाज ऐकून गणेश्वर ठाम उभा राहिला.
आदाय वज्रं बलवान् मघवानिव गणेश्वरः
गणेश्वराने वज्र उचलून, तो बलवान इंद्रासारखा भासला.
देवी च ता निजा मूर्तिः प्राह गच्छध्वमिच्छया
आणि देवीने आपल्या रूपांना सांगितले, 'तुम्ही हवे तसे जा.'
वसतिर्भवतीनां च उद्यानेषु वनेषु च
तुमचे वास्तव्य बागांमध्ये आणि जंगलात असेल.
वनस्पतिषु वृक्षेषु गच्छध्वं प्रणिपत्याम्बिकां क्रमात्
झाडांमध्ये आणि वनस्पतींमध्ये जा, आणि एकामागून एक अंबिकेला वंदन करा.
स्वबलं निर्जितं दृष्ट्वा ततः पातालमाद्रवात्
आपली सेना हरली असे पाहून, तो लगेच पाताळात पळून गेला.
रात्रौ न शेते मदनेषुताडितो गौरीं स्मरन्कामबलाभिपन्नः
मदनाच्या बाणांनी विद्ध होऊन, गौरीचा आठव घेत, तो रात्री झोपू शकला नाही; कामाच्या जोराने तो व्याकुळ झाला.
अनधकं योधयामास एतन्मे वक्तुमर्हसि
अंधकाशी कसा युद्ध झाले ते मला सांग; हे तू मला सांगायलाच हवे.