क्रोधाद् बाहू प्रसार्यथ प्रदुद्राव महेश्वरम्
रागाने त्याने आपले हात पसरले आणि महेश्वराकडे धाव घेतली.
बाहुभ्यां प्रतिजग्राह करेणैकेन शङ्करः
शंकराने दोन्ही हातांनी त्याला पकडले आणि एका हातात आवळून धरले.
कराङ्गुलिभ्यो निश्चेरुरसृग्धाराः समन्ततः
त्याच्या बोटांतून सर्व बाजूंनी रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या.
भ्रामयामास सततं सिंहो मृगशिशुं यथा
तो त्याला सतत फिरवत होता, जसा सिंह हरणाच्या पिल्लाला फिरवतो.
भुजौ हस्वत्वमापन्नौ त्रुटितस्नायुबन्धनौ
त्याचे हात शिथिल झाले, स्नायू आणि सांधे तुटले.
प्रोवाचैह्येहि कापालिन् पुनः पुनरथेश्वरम्
तो वारंवार म्हणाला, 'इकडे ये, कापालिन,' रथस्वाराला पुन्हा पुन्हा बोलावले.
मुष्टिनाहत्य दशनाः पातिता धरणीतले
मुठीने मारल्यावर त्याचे दात जमिनीवर पडले.
पपात भुवि निःसंज्ञो वज्राहत इवाचलः
तो शुद्ध हरपून जमिनीवर पडला, जणू वज्राने आपटलेला डोंगर.
नेत्राभ्यां घोररूपाभ्यां वृषध्वजमवैक्षत
त्याच्या भीषण अशा दोन डोळ्यांनी त्याने वृषध्वजाकडे पाहिले.
निपातयामास भुवि क्षोभयन्सर्वदेवताः
त्याने त्याला जमिनीवर आपटले, त्यामुळे सर्व देव घाबरले.
नमस्कृत्य ततः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयो मुने
मग सर्वांनी वाकून नमस्कार केला आणि हात जोडून उभे राहिले, हे मुनी.
ददर्श दग्धुं कोपेन सर्वांश्चैव सुरामुरान्
रागाने तो सर्व देव आणि असुरांना जाळायला पाहू लागला.
भयादन्ये हरं दृष्ट्वा गता वैवस्वतक्षयम्
हराला पाहून भीतीने इतर जण यमाच्या लोकात गेले.
दृष्टमात्रास्त्रिनेत्रेण भस्मीभूताभवन् क्षणात्
त्याच्या तिसऱ्या डोळ्याने पाहताच ते क्षणात राख झाले.
दुद्राव विक्लवगतिर्दक्षिणासहितो ऽम्बरे
तो घाबरून डगमगत दक्षिण दिशेसह आकाशात पळून गेला.
शरं पाशुपतं कृत्वा कालरूपी महेश्वरः
पाशुपत अस्त्र उचलून महेश्वर काळरूप धारण करून उभा राहिला.
अर्द्धेन गगने शर्वः कालरूपी च कथ्यते
शंभूने आपला अर्धा भाग आकाशात ठेवला आहे, म्हणून त्याला काळाचं रूप मानलं जातं.
लक्षणं च स्वरूपं च सर्वं व्याख्यातुमर्हसि
त्याचे सर्व गुणधर्म आणि खरे स्वरूप तू पूर्णपणे समजावून सांगावं.
येनाम्बरं मुनिश्रेष्ठ व्याप्तं लोकहितेप्सुना
मुनिश्रेष्ठा, ज्याने लोकांच्या कल्याणासाठी आकाश व्यापलं, तो कोण आहे हे सांग.
मेषो राशिः कुजक्षेत्रं तच्छिरः कालरूपिणः
मेष राशी, जी मंगळाचं क्षेत्र आहे, ती त्या काळरूप परमेश्वराचं डोकं मानली जाते.
सौम्यार्द्ध वृषनामेदं वदनं परिकीर्तितम्
चंद्राच्या अधिपत्याखाली असलेली वृषभ राशी त्याचं तोंड म्हणून ओळखली जाते.
मिथुनं भुजयोस्तदस्य गगनस्थस्य शूलिनः
आकाशात उभा असलेल्या त्रिशूली परमेश्वराचे हात मिथुन राशी मानले जातात.
सूर्यक्षेत्रं विभोर्ब्रह्मन् हृदयं परिगीयते
सूर्याचं क्षेत्र, हे ब्रह्मन्, त्या सर्वशक्तिमान परमेश्वराचं हृदय म्हणून गौरविलं जातं.
सोमपुत्रस्य सद्मैतद् द्वितीयं जठरं विभोः
चंद्रपुत्राचं घर दुसरं आहे, तेच त्या प्रभूचं पोट मानलं जातं.
द्वितीयं सुक्रसदनं तुला नाभिरुदाहृता
शुक्राचं दुसरं घर म्हणजे तुला राशी, ती नाभी म्हणून ओळखली जाते.
द्वितीयं वृश्चिको राशिर्मेढ्रं कालसवरूपिणः
दुसरी वृष्चिक राशी, ती काळरूप परमेश्वराचं जननेंद्रिय मानली जाते.
ऊरुयुगलमीशस्य अमरर्षे प्रगीयते
अमर ऋष्या, त्या प्रभूच्या दोन्ही मांड्या अशा प्रकारे वर्णिल्या जातात.
धनिष्ठार्धं शतभिषा जानुनी परमेष्ठिनः
धनिष्ठेचा अर्धा भाग आणि शतभिषा या परमेश्वराची गुडघी मानली जातात.
सौरेः सद्मापरमिदं कुम्भो जङ्घे च विश्रते
शनीचं मुख्य घर म्हणजे कुंभ राशी, ती पिंड म्हणून स्थिर आहे.
द्वितीयं जीवसदनं मीनस्तु चरणावुभौ
गुरुचं दुसरं घर म्हणजे मीन राशी, ती दोन्ही पाय मानली जाते.