किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला
इथे काय आश्चर्य आहे? तेज नसलेल्या लोकांमध्ये वावरल्यावर, स्त्रीचं वर्तन सैल होतं.
फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि
बिल्वाचं झाड फळांनी, नद्या पाण्याने, मोठी सरोवरे पानं आणि कमळांनी शोभतात.
गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो
या उत्तम पाण्याच्या काठी घर बांध, शंभो, म्हणजे मी सुखाने राहीन.
न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये
माझ्याकडे घरासाठी धन नाही; माझ्या अंगावर फक्त मृगाचं कातडं आहे, प्रिये.
केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः
माझ्याकडे एकच कडे आहे, तूच माझं उपरणं आहेस; दुसरं म्हणजे धनंजय नावाचा सर्प.
नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः
निळा असला तरी काळ्या काजळासारखा रंग, कंबरेवर तो ठामपणे शोभतो.
अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्
स्वामीला निवाऱ्यासाठी होणारा त्रास पाहून, नोकर रागाने तक्रार करतो आणि लाजेने श्वास घेतो.
वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः
झाडाच्या मुळाशी उभी राहून, मी मोठ्या दुःखाने बोलते.
ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि
मग त्या घोड्याचं नाव जिमूतकेतु म्हणून स्वर्गात प्रसिद्ध झालं.
लोकान्न्दकरी रम्या शरत् समभवन्मुने
मुनिवर, सुंदर शरद ऋतू आली आणि साऱ्या जगात उजळपण आणलं.
पद्माः सुगन्धं निलयानि वायसा रुरुर्विषाणं कलुषं जलाशयः
कमळं सुगंध दरवळवतात, पक्षी घरटी बांधतात, हरिणाचं शिंग धारदार आहे आणि पाणी गढूळ आहे.
नन्दन्ति हृष्टान्यपि गोकुलानि सन्तश्च संतोषमनुव्रजन्ति
गोकुळंही आनंदाने फुलली आहेत आणि सज्जन लोक समाधानाच्या मागे चालतात.
सतां च चित्तं हि दिशां मुखैः समं वैमल्यमायान्ति शशङ्ककान्तयः
सज्जनांचं मन, जसं चंद्रकिरणांनी दिशा उजळतात तसं, सर्व बाजूंनी निर्मळ होतं.
सतीमादाय शैलेन्द्रं मन्दरं समुपाययौ
सतीला घेऊन, तो मंदार पर्वताजवळ गेला.
रराम शंभुर्भगवान् सत्या सह महाद्युतिः
शंभू, तेजस्वी भगवान, सत्येसोबत आनंदाने रमला.
दक्षः प्रजापतिश्रेष्ठो यष्टुमारभत क्रतुम्
दक्ष, श्रेष्ठ प्रजापती, यज्ञ करायला सुरुवात केली.
सकश्यपान् समामन्त्र्य सदस्यान् समचीकरत्
त्याने कश्यपांना बोलावून सभासद म्हणून नेमले.
सहानसूययात्रिं च सह धृत्या च कौशिकम्
अनसूया, अत्री, धृती आणि कौशिक यांच्यासह.
चन्द्रया सहितं ब्रह्मन्नृषिमङ्गीरसं तथा
चंद्र आणि अंगिरस ऋषी यांच्यासोबत, हे ब्रह्मन्.
विद्वान् गुणसंपन्नान् वेदवेदाड्गपारगान्
जे विद्वान, गुणी आणि वेद व त्यांचे अंग शिकलेले होते.
निमन्त्र्य यज्ञवाटस्य द्वारपालत्वमादिशत्
त्यांना आमंत्रण देऊन यज्ञाच्या वाड्याचे द्वारपालपद दिले.
भृगुं च मन्त्रसंस्कारे सम्यग् दक्षं प्रयुक्तवान्
मंत्रसंस्कारासाठी त्याने भृगूला योग्य रीतीने नेमले.
धनानामाधिपत्ये च युक्तवान् हि प्रजापतिः
धनाचा अधिपती म्हणून प्रजापतीची नेमणूक केली.
सशङ्करां सतीं मुक्त्वा मखे सर्वान् न्यमन्त्रयत्
शंकरासह सतीला बाजूला ठेवून, त्याने सर्वांना यज्ञासाठी बोलावले.
ज्येष्ठः श्रेष्ठो वरिष्ठो ऽपि आद्यो ऽपि न निमन्त्रितः
ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, वरिष्ठ आणि अगदी पहिला असला तरी त्याला आमंत्रण दिले नाही.
कपालीलि विदित्वेशो दक्षेण न निमन्त्रितः
कपालधारी असल्याचे जाणून, दक्षाने प्रभूला बोलावले नाही.
किमर्थं देवताश्रेष्ठः शूलपाणिस्त्रिलोचनः कपाली भगवाञ्जातः कर्मणा केन शङ्करः
देवतांमध्ये श्रेष्ठ, त्रिशूळधारी, त्रिनेत्री, कपालधारी शंकर असे का झाले? कोणत्या कर्मामुळे?
प्रोक्तमादिपुराणे च ब्रह्मणाव्यक्तमूर्त्तिना
आदिपुराणात ब्रह्माने, जो अव्यक्त रूपाचा आहे, असे सांगितले आहे.
नष्टटन्द्रार्कनक्षत्रं प्रणष्टपवनानलम्
जेव्हा सूर्य व तारे थकले आणि वारा व अग्नी नाहीसे झाले.
निमग्नुपर्वततरु तमोभूतं सुदुर्दसम्
जेव्हा पर्वत व झाडे बुडाली आणि सर्वत्र घनदाट अंधार पसरला, तो अत्यंत कठीण होता.