येनाधिक्षिपसे मां त्वं ध्रुवं न मतिमानसि
तू माझी निंदा करतोस, याचा अर्थ तू शहाणा नाहीस, हे नक्की.
तं गृहः प्राह एह्येहि युद्ध्यस्व बलवान् यदि
मग घर म्हणालं, 'ये, ये! जर तुझ्यात ताकद असेल तर लढ!'
प्रदक्षिणं शीघ्रतरं यः कुर्यात् क्रौञ्चमेव हि
जो कुणी क्रौंच पर्वतीची प्रदक्षिणा सर्वांत जलद करेल—
प्रदक्षिणं पादचारी कर्त्तु तूर्णतरो ऽब्यगात्
पायी चालणाऱ्याने ही प्रदक्षिणा अजूनही जलद केली.
कृत्वा तस्थौगुहो ऽभ्येत्य मूढङ्किं संस्थितो भवान्
ते करून गुह तिथे उभा राहिला आणि म्हणाला, 'अरे मूर्खा, तू असं का उभा आहेस?'
कृतो ऽस्य न त्वया पूर्वं कुमारः शक्रमब्रवीत्
हे आधी तू केलं नाहीस—म्हणून कुमाराने शक्राला सांगितलं.
प्राप्योचतुर्महेशाय ब्रह्मणे माधवाय च
ते मिळवल्यावर त्यांनी महेश, ब्रह्मा आणि माधव यांना सांगितलं.
पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्
त्याने पर्वताला विचारलं, 'हे आधी कोणी प्रदक्षिणा केली होती?'
पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्
त्याने पर्वताला विचारलं, 'हे आधी कोणी प्रदक्षिणा केली होती?'
चकार गोत्रभित् पश्चात्त्वाया कृतमथो गुह
तू केल्यानंतर मग गुहाने ती प्रदक्षिणा केली, गोत्रभित.
बिभेद शक्त्या कौटिल्यो महिषेण समं तदा
मग त्या वक्र स्वभावाच्या माणसाने, महिषासोबत, शूलाने वार केला.
ब्रह्मेन्द्ररुद्रश्विवसुप्रधाना जग्मुर्दिवं महिषमीक्ष्य हतं गुहेन
गुहाने महिषाचा वध केला हे पाहून ब्रह्मा, इंद्र, रुद्र, अश्विनी आणि प्रमुख वसु स्वर्गात गेले.
निवारितश्चक्रधरेण वेगादालिङ्ग्य दोर्भ्या गुरुरित्युदीर्य
चक्रधारीने वेगाने थांबवून, दोन्ही हातांनी मिठी मारली आणि 'गुरु!' असं उच्चारलं.
हरिः कुमारं सशिखण्डिनं नयद्वेगाद्दिवं पन्नगशत्रुपत्रः
सर्पांचा शत्रू असलेल्या हरिने, कुमार आणि शिखंडीला वेगाने स्वर्गात नेलं.
भ्राता मया मातुलजो निरस्तस्तस्मात् करिष्ये स्वशरीरशोषम्
माझा भाऊ, माझ्या मावसभावाला मी हरवलं; म्हणून मी स्वतःचं शरीर क्षीण करणार.
स्नात्वौघवत्यां हरमीक्ष्य भक्त्या भविष्यसे सूर्यसमप्रभावः
अघवती नदीत स्नान करून, भक्तीने हराचे दर्शन घेतल्यावर, तू सूर्याइतका तेजस्वी होशील.
स्नात्वार्च्य देवान् स रविप्रकाशो जगाम शैलं सदनं हरस्य
स्नान करून, देवांची पूजा केली आणि सूर्यासारखा तेजस्वी होऊन, तो हराच्या पर्वतावर गेला.
आराधयानो वृषभध्वजं तदा हरो ऽस्य तुष्टो वरदो बभूव
तो वृषभध्वजाची भक्ती करत असताना, हराने त्याच्यावर कृपा केली आणि वर दिला.
छिन्द्याद्यथा त्वप्रतिमं करेण बाणस्य तन्मे भगवान् ददातु
जसा एखादा मूर्ती हाताने सहज तोडतो, तसाच बाणावर माझा पूर्ण वश झाला पाहिजे, अशी कृपा भगवान मला करो.
बाणस्य तद्बाहुबलं प्रवृद्धं संछेत्स्यते नात्र विचारणास्ति
बाणाचे वाढलेले बलवान हात मी सहज छाटून टाकीन, यात काहीच शंका नाही.
निपत्य पादौ प्रतिवन्द्य हृष्टो निवेदयामास हरप्रसादम्
त्याने आनंदाने त्यांच्या पायांवर पडून नमस्कार केला आणि हराची मिळालेली कृपा सांगितली.
क्रौञ्चस्य मृत्युः शरणागतार्थं पापापहं पुण्यविवर्धनं च
कौंचाचा मृत्यू शरण आलेल्याच्या रक्षणासाठी झाला, तो पाप नाहीसा करणारा आणि पुण्य वाढवणारा होता.
स केन वद निर्भिन्नः शरेण दितिजेश्वरः
सांग, दैत्यांचा राजा कोणाच्या बाणाने जखमी झाला?
सूरो ऽसैन्यदमनो बलवान् सुहृत्सु विप्रान्धदीनकृपणेषु समानभावः
तो वीर, रणात कुणीही जिंकू न शकणारा, बलवान, आणि मित्र, ब्राह्मण, गरीब, दीन यांच्यात सारखाच वागणारा होता.
पातालकेतुं निजघान पृष्ठे बाणेन चन्द्रार्धनिभेन वेगात्
पाताळकेतूच्या पाठीवर चंद्रकोरीसारखा वेगवान बाण लागला.
येनासौ पत्रिणा दैत्यं निजघान नृपात्मजः
राजपुत्राने कोणत्या पंख असलेल्या बाणाने त्या दैत्याचा वध केला?
पपातालकेतुस्तपसो ऽस्य विघ्नं करोति मौढ्यात् स समाधिभङ्गम्
पाताळकेतूने अज्ञानामुळे त्याच्या तपश्चर्येत विघ्न आणले आणि त्याचा ध्यानभंग केला.
आकाशमीक्ष्याथ स दीर्घमुष्णं मुमोच निःश्वासमनुत्तमं हि
मग त्याने आकाशाकडे पाहून दीर्घ, उष्ण आणि खोल श्वास सोडला.
असौ तुरङ्गो बलवान् क्रमेत अह्ना सहस्राणि तु योजनानाम्
तो बलवान घोडा एका दिवसात हजारो योजनांचे अंतर पार करू शकत होता.
स्थितस्तपस्येव ततो महर्षिर्दैत्यं समेत्य विशिखैर्नृपजो बिभेद
मग तो महर्षी जणू तप करत उभा राहिला, दैत्याला भेटला आणि राजपुत्राने त्याला बाणांनी भेदले.