स्वबन्धुहन्ता भविता कथं त्वहं संचिन्तयन्नेव ततः स्थितो ऽभूत्
'मी माझ्याच नातलगाचा वध कसा करू?' असं विचार करत तो तिथेच उभा राहिला.
अभ्येत्य चोचुर्महिषं सशैलं भिन्दस्व शक्त्या कुरु देवकार्यम्
ते म्हणाले, 'महिष आणि डोंगर शूलाने भेद; देवांचं कार्य पूर्ण कर.'
कथं हि मातामहनप्तृकं वधे स्वभ्रातरं भ्रातृसुतं च मातुः
मातेसाठीचा नातू, भाचा, भाऊ किंवा भावाचा मुलगा कसा मारायचा?
कृत्वा च यस्या मतमुत्तमायाः स्वर्गं व्रजन्ति त्वतिपापिनो ऽपि
परंतु श्रेष्ठ मातेला मान्य असं केल्यावर मोठ्या पाप्यांनाही स्वर्ग मिळतो.
कृतापराधा अपि नैव वध्या आचार्यमुख्या गुरवस्तथैव
अपराध केले तरी, विशेषतः गुरुजन आणि आदरणीयांना मारू नये.
यदा दैत्यो निर्गामिष्यद् गुहान्तः तदा शक्त्या घातायिष्यामि शत्रुम्
दैत्य गुहेबाहेर आला की, मी शूलाने त्याचा वध करीन.
मत्तो भवान् न मतिमान् वदसे किमर्थं वाक्यं शृणुष्व हरिणा गदितं हि पूर्वम्
तू माझ्यापेक्षा शहाणा नाहीस; मग असं का बोलतोस? हरिने पूर्वी सांगितलेलं वचन ऐक.
निहतो नमुचिः पूर्वं सोदरो ऽपि ममानुजः
नमुचि, माझा सख्खा लहान भाऊ, यापूर्वी मारला गेला.
घातयस्व पराक्रम्य शक्त्या पावकदत्तया
पावकाने दिलेल्या शूलाने धैर्य दाखवून त्याचा वध कर.
कुमारः प्राह वचनं कम्पमानः शतक्रतुम्
कुमार थरथरत, शतक्रतूला हे शब्द बोलला.
येनाधिक्षिपसे मां त्वं ध्रुवं न मतिमानसि
तू माझी निंदा करतोस, याचा अर्थ तू शहाणा नाहीस, हे नक्की.
तं गृहः प्राह एह्येहि युद्ध्यस्व बलवान् यदि
मग घर म्हणालं, 'ये, ये! जर तुझ्यात ताकद असेल तर लढ!'
प्रदक्षिणं शीघ्रतरं यः कुर्यात् क्रौञ्चमेव हि
जो कुणी क्रौंच पर्वतीची प्रदक्षिणा सर्वांत जलद करेल—
प्रदक्षिणं पादचारी कर्त्तु तूर्णतरो ऽब्यगात्
पायी चालणाऱ्याने ही प्रदक्षिणा अजूनही जलद केली.
कृत्वा तस्थौगुहो ऽभ्येत्य मूढङ्किं संस्थितो भवान्
ते करून गुह तिथे उभा राहिला आणि म्हणाला, 'अरे मूर्खा, तू असं का उभा आहेस?'
कृतो ऽस्य न त्वया पूर्वं कुमारः शक्रमब्रवीत्
हे आधी तू केलं नाहीस—म्हणून कुमाराने शक्राला सांगितलं.
प्राप्योचतुर्महेशाय ब्रह्मणे माधवाय च
ते मिळवल्यावर त्यांनी महेश, ब्रह्मा आणि माधव यांना सांगितलं.
पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्
त्याने पर्वताला विचारलं, 'हे आधी कोणी प्रदक्षिणा केली होती?'
पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्
त्याने पर्वताला विचारलं, 'हे आधी कोणी प्रदक्षिणा केली होती?'
चकार गोत्रभित् पश्चात्त्वाया कृतमथो गुह
तू केल्यानंतर मग गुहाने ती प्रदक्षिणा केली, गोत्रभित.
बिभेद शक्त्या कौटिल्यो महिषेण समं तदा
मग त्या वक्र स्वभावाच्या माणसाने, महिषासोबत, शूलाने वार केला.
ब्रह्मेन्द्ररुद्रश्विवसुप्रधाना जग्मुर्दिवं महिषमीक्ष्य हतं गुहेन
गुहाने महिषाचा वध केला हे पाहून ब्रह्मा, इंद्र, रुद्र, अश्विनी आणि प्रमुख वसु स्वर्गात गेले.
निवारितश्चक्रधरेण वेगादालिङ्ग्य दोर्भ्या गुरुरित्युदीर्य
चक्रधारीने वेगाने थांबवून, दोन्ही हातांनी मिठी मारली आणि 'गुरु!' असं उच्चारलं.
हरिः कुमारं सशिखण्डिनं नयद्वेगाद्दिवं पन्नगशत्रुपत्रः
सर्पांचा शत्रू असलेल्या हरिने, कुमार आणि शिखंडीला वेगाने स्वर्गात नेलं.
भ्राता मया मातुलजो निरस्तस्तस्मात् करिष्ये स्वशरीरशोषम्
माझा भाऊ, माझ्या मावसभावाला मी हरवलं; म्हणून मी स्वतःचं शरीर क्षीण करणार.
स्नात्वौघवत्यां हरमीक्ष्य भक्त्या भविष्यसे सूर्यसमप्रभावः
अघवती नदीत स्नान करून, भक्तीने हराचे दर्शन घेतल्यावर, तू सूर्याइतका तेजस्वी होशील.
स्नात्वार्च्य देवान् स रविप्रकाशो जगाम शैलं सदनं हरस्य
स्नान करून, देवांची पूजा केली आणि सूर्यासारखा तेजस्वी होऊन, तो हराच्या पर्वतावर गेला.
आराधयानो वृषभध्वजं तदा हरो ऽस्य तुष्टो वरदो बभूव
तो वृषभध्वजाची भक्ती करत असताना, हराने त्याच्यावर कृपा केली आणि वर दिला.
छिन्द्याद्यथा त्वप्रतिमं करेण बाणस्य तन्मे भगवान् ददातु
जसा एखादा मूर्ती हाताने सहज तोडतो, तसाच बाणावर माझा पूर्ण वश झाला पाहिजे, अशी कृपा भगवान मला करो.
बाणस्य तद्बाहुबलं प्रवृद्धं संछेत्स्यते नात्र विचारणास्ति
बाणाचे वाढलेले बलवान हात मी सहज छाटून टाकीन, यात काहीच शंका नाही.