दक्षस्य यज्ञं विशति क्षयङ्करे जातो ऋषीणां प्रवरो हि साध्वसः
विनाश करणारा तो दक्षाच्या यज्ञात गेला आणि ऋषींच्या प्रमुखाला भीती वाटली.
तस्मात् स्थानादपाक्रम्य कुब्जाम्रे ऽन्तर्हितः स्थितः
त्या जागेतून निघून तो वाकड्या आंब्याच्या झाडात लपून राहिला.
सा तु जाता सरिच्छ्रेष्ठा सीता नाम सरस्वती
ती उत्तम नदी झाली, तिचे नाव सीता सरस्वती पडले.
कान्दिशीका लयं जग्मुः समभ्येत्यैव शङ्करम्
कांदिशिकांनी शंकराजवळ जाऊन आपला विलय साधला.
समासाद्य पुरोडाशं भक्ष्याश्च महामुने
महामुने, पुरोडाश आणि इतर खाद्य मिळवून,
उत्पत्यरुह्य गगनं स्वमधिष्ठानमास्थितः
तो उडी मारून आकाशात गेला आणि आपल्या स्थानावर पोहोचला.
पुष्पाञ्जलिपुटा भूत्वा प्रणताः संस्थिता मुने
फुलांचा अंजली करून, ते नम्रपणे उभे राहिले, हे मुनी.
शक्रादीनां सुरेशानां कृपणं विललाप ह
ती इंद्र आणि इतर देवांच्या राजांसाठी हळहळून रडली.
तलप्रहारैरमरा बहवो विनिपातिताः
त्याच्या तळहाताच्या फटक्यांनी अनेक देव खाली कोसळले.
दृष्ट्यग्निना तथैवान्ये देवाद्याः प्रलयीकृताः
त्याच्या दृष्टीच्या ज्वाळांनी इतर देव आणि त्यांच्यासारखे सगळे नष्ट झाले.
क्रोधाद् बाहू प्रसार्यथ प्रदुद्राव महेश्वरम्
रागाने त्याने आपले हात पसरले आणि महेश्वराकडे धाव घेतली.
बाहुभ्यां प्रतिजग्राह करेणैकेन शङ्करः
शंकराने दोन्ही हातांनी त्याला पकडले आणि एका हातात आवळून धरले.
कराङ्गुलिभ्यो निश्चेरुरसृग्धाराः समन्ततः
त्याच्या बोटांतून सर्व बाजूंनी रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या.
भ्रामयामास सततं सिंहो मृगशिशुं यथा
तो त्याला सतत फिरवत होता, जसा सिंह हरणाच्या पिल्लाला फिरवतो.
भुजौ हस्वत्वमापन्नौ त्रुटितस्नायुबन्धनौ
त्याचे हात शिथिल झाले, स्नायू आणि सांधे तुटले.
प्रोवाचैह्येहि कापालिन् पुनः पुनरथेश्वरम्
तो वारंवार म्हणाला, 'इकडे ये, कापालिन,' रथस्वाराला पुन्हा पुन्हा बोलावले.
मुष्टिनाहत्य दशनाः पातिता धरणीतले
मुठीने मारल्यावर त्याचे दात जमिनीवर पडले.
पपात भुवि निःसंज्ञो वज्राहत इवाचलः
तो शुद्ध हरपून जमिनीवर पडला, जणू वज्राने आपटलेला डोंगर.
नेत्राभ्यां घोररूपाभ्यां वृषध्वजमवैक्षत
त्याच्या भीषण अशा दोन डोळ्यांनी त्याने वृषध्वजाकडे पाहिले.
निपातयामास भुवि क्षोभयन्सर्वदेवताः
त्याने त्याला जमिनीवर आपटले, त्यामुळे सर्व देव घाबरले.
नमस्कृत्य ततः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयो मुने
मग सर्वांनी वाकून नमस्कार केला आणि हात जोडून उभे राहिले, हे मुनी.
ददर्श दग्धुं कोपेन सर्वांश्चैव सुरामुरान्
रागाने तो सर्व देव आणि असुरांना जाळायला पाहू लागला.
भयादन्ये हरं दृष्ट्वा गता वैवस्वतक्षयम्
हराला पाहून भीतीने इतर जण यमाच्या लोकात गेले.
दृष्टमात्रास्त्रिनेत्रेण भस्मीभूताभवन् क्षणात्
त्याच्या तिसऱ्या डोळ्याने पाहताच ते क्षणात राख झाले.
दुद्राव विक्लवगतिर्दक्षिणासहितो ऽम्बरे
तो घाबरून डगमगत दक्षिण दिशेसह आकाशात पळून गेला.
शरं पाशुपतं कृत्वा कालरूपी महेश्वरः
पाशुपत अस्त्र उचलून महेश्वर काळरूप धारण करून उभा राहिला.
अर्द्धेन गगने शर्वः कालरूपी च कथ्यते
शंभूने आपला अर्धा भाग आकाशात ठेवला आहे, म्हणून त्याला काळाचं रूप मानलं जातं.
लक्षणं च स्वरूपं च सर्वं व्याख्यातुमर्हसि
त्याचे सर्व गुणधर्म आणि खरे स्वरूप तू पूर्णपणे समजावून सांगावं.
येनाम्बरं मुनिश्रेष्ठ व्याप्तं लोकहितेप्सुना
मुनिश्रेष्ठा, ज्याने लोकांच्या कल्याणासाठी आकाश व्यापलं, तो कोण आहे हे सांग.
मेषो राशिः कुजक्षेत्रं तच्छिरः कालरूपिणः
मेष राशी, जी मंगळाचं क्षेत्र आहे, ती त्या काळरूप परमेश्वराचं डोकं मानली जाते.