श्रोतव्यमेतन्नियतैः सदैव रक्षोघ्नमेतद्भगवानुवाच
हे भक्तांनी नेहमी ऐकावे, कारण हे राक्षसांचा नाश करणारे आहे आणि भगवंताने सांगितले आहे.
एतन्मे विस्तराद् ब्रह्मन् कथयस्वामितद्युते
हे ब्रह्मन्, तू माझ्यावर प्रेम करतोस, म्हणून कृपया हे सर्व विस्ताराने सांग.
यशोवृद्धिं कुमारस्य कार्तिकेयस्य नारद
नारद, त्या कुमार कार्तिकेयाचं यश दिवसेंदिवस वाढत गेलं.
तेनाक्रान्तो ऽभवद् ब्रह्मन् मन्दतेजा हुताशनः
त्यामुळे, ब्रह्मन्, तेजस्वी अग्निदेव त्याच्या प्रभावाखाली आले.
तैश्चापि प्रहितस्तूर्णं ब्रह्मलोकं जगाम ह
त्यांनी त्याला पटकन ब्रह्मलोकात पाठवलं आणि तो तिथे गेला.
तां दृष्ट्वा प्राह कुटिले तेज एतत्सुदुर्द्धरम्
तिला पाहून तो म्हणाला, "अगं वक्रे, हे तेज सहन करणं फार कठीण आहे."
तस्मात् प्रतीच्छ पुत्रो ऽयं तव धन्यो भविष्यति
म्हणून हा मुलगा स्वीकार; तो तुझ्यासाठी भाग्यवान ठरेल.
प्रक्षिपस्वाम्भसि मम प्राह वह्निं महापगा
तो त्या मोठ्या नदीला म्हणाला, "माझ्यासाठी हा अग्नी पाण्यात टाक."
मांसमस्थीनि रुधिरं मेदोन्त्ररेतसी त्वचः
मांस, हाडं, रक्त, मज्जा, आतडी, वीर्य आणि कातडी—
हिरण्यरेता लोकेषु तेन गीतश्च पावकः
त्याच्या सोन्यासारख्या वीर्यामुळे तो लोकांमध्ये 'पावक' म्हणून ओळखला जातो.
धारयन्ती तदा गर्भं ब्रह्मणः स्थानमागता
त्या वेळी तिने गर्भ धारण केला आणि ब्रह्माच्या स्थानी पोहोचली.
दृष्ट्वा पप्रच्छ गेनायं तव गर्भः समाहितः
तिला पाहून त्याने विचारलं, "तुझा गर्भ व्यवस्थित आहे ना?"
तदशक्तेन तेनाद्य निक्षिप्तं मयि सत्तम
मग, तो सहन न झाल्यामुळे, श्रेष्ठा, आज तो माझ्यात ठेवण्यात आला.
गर्भस्य वर्त्तते कालो न पपात च कर्हिचित्
त्या गर्भाचा काळ चालूच राहिला; तो कधीच खाली पडला नाही.
तत्रास्ति योजनशतं रौद्रं शरवणं महत्
तिथे शरवण नावाचं मोठं, भयंकर असं शंभर योजन रुंद ठिकाण आहे.
दशवर्षसहस्रान्ते ततो बालो भविष्यति
दहा हजार वर्षांनंतर मग तो मुलगा जन्माला येईल.
आगत्य गर्भं तत्याज सुखेनैवाद्रिनन्दिनी
म्हणून पर्वतराजाची कन्या तिथे येऊन सहजपणे गर्भ सोडून गेली.
आपोमयी मन्त्रवशात् संजाता-कुटिला सती
मंत्राच्या प्रभावामुळे ती वक्र स्त्री पाण्याचीच झाली.
तन्निवासरताश्चान्ये पादपा मृगपक्षिणः
तिथे राहणारे इतर म्हणजे झाडं, जनावरं आणि पक्षी होते.
बालार्कदीप्तिः संजातो बालः कमललोचनः
उगवत्या सूर्याच्या तेजासारखा, कमळासारख्या डोळ्यांचा तो मुलगा जन्माला आला.
मुखे ऽङ्गुष्ठं समाक्षिप्य रुरोद घनराडिव
त्याने आपला अंगठा तोंडात घेतला आणि जोरात रडू लागला, जणू काही मुसळधार पाऊस पडतो तसा.
ददृशुः स्वेच्छया यान्त्यो बालं शरवणे स्थितम्
आपोआप पुढे जात असताना त्यांनी त्या मुलाला पाणवनात उभा असलेला पाहिला.
अहं पूर्वमहं पूर्वं तस्मै स्तन्ये ऽभिचुक्रुशुः
“मी आधी! मी आधी!” असे म्हणत त्या सर्वजणी त्याच्याकडे दूध मागत ओरडल्या.
अबीभरंश्च ताः सर्वाः शिशुं स्नेहाच्च कृत्तिकाः
त्या सर्व कृतिकांनी प्रेमापोटी त्या बाळाला दूध पाजले.
कार्त्तिकेयेति विख्यातो जातः स बलिनां वरः
तो बळकटांचा श्रेष्ठ म्हणून जन्माला आला आणि कार्त्तिकेय म्हणून प्रसिद्ध झाला.
कियत्प्रमाणः पुत्रस्ते वर्त्तते साम्प्रतं गुहः
गुह, तुझा मुलगा आता किती मोठा आहे?
प्रोवाच पुत्रं देवेश न वेद्मि कतमो गुहः
देवतांचा स्वामी आपल्या मुलाला म्हणाला, “मला माहित नाही, गुह नेमका कोण आहे.”
त्रैयम्बलं त्रिलोकेश जातः शरवणे शिशुः
तीनही लोकांचे बळ असलेला तो बाळ पाणवनात जन्माला आला, हे त्रैलोक्यनाथा.
वेगिनं मेषमारुह्य कुटिला तं ददर्श ह
कुटिला वेगवान मेंढ्यावर बसून त्याला पाहायला गेली.
सो ऽब्रवीत् पुत्रदुष्ट्यर्थं जातं शरवणे शिशुम्
त्याने सांगितले, “पाणवनात जन्मलेले हे बाळ शत्रूचा नाश करण्यासाठी आहे.”