एष तीर्थवरः पुण्यो देवगन्धर्वपूजितः
हे तीर्थ फार पवित्र आहे, देव आणि गंधर्व यांनी याची पूजा केली आहे.
स्नातमात्रस्य चाद्यैव कपालं परिमोक्ष्यति
आज इथे स्नान केल्यावर लगेचच कपाळ सुटेल.
कपालमोचनेत्येवं तीर्थं चेदं भविष्यति
म्हणून हे तीर्थ कपाळमोचन या नावाने ओळखलं जाईल.
कपालमोचने सस्नौ वेदोस्तविधिना मुने
त्या कपाळमोचन तीर्थात, ऋषी, त्याने वेदांनुसार स्नान केलं.
नाम्ना बभूवाथ कपालमोचनं तत्तीर्थवर्यं भगवत्प्रसादात्
भगवंताच्या कृपेने, ते उत्तम तीर्थ कपाळमोचन या नावाने प्रसिद्ध झालं.
अनेन कारणेनासौ दक्षेण न निमन्त्रितः
या कारणामुळे, दक्षानं त्याला बोलावलं नव्हतं.
यज्ञे चार्हापि दुहिता दक्षेण न निमन्त्रिता
दक्षानं आपल्या योग्य मुलीलाही यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
जया जगाम शैलेन्द्रं मन्दरं चारुकन्दरम्
जया पर्वतराजाकडे, सुंदर गुहांनी भरलेल्या मंदार पर्वताकडे गेली.
किमर्थं विजया नागाज्जयन्ती चापराजिता
विजया का गेली नाही, आणि जयंती व अपराजिता का गेल्या नाहीत?
गता निमन्त्रिताः सर्वा मखे मातामहस्य ताः
ज्या ज्या निमंत्रित होत्या त्या सगळ्या आपल्या आजोबांच्या यज्ञाला गेल्या.
अहं समागता द्रष्टुं त्वां तत्र गमनोत्सुका
मी तुला पाहायला आणि तिकडे जायला उत्सुक होऊन इथे आले आहे.
नामन्त्रितासि तातेन उताहोस्विद् व्रजिष्यसि
तुला वडिलांनी बोलावलं नव्हतं का, की तू तरीही जाणार आहेस?
मातृष्वसः शशाङ्कश्च सपत्नीको गतः क्रतुम्
माझे मामे शशांकही पत्नीसमवेत यज्ञाला गेले.
निमन्त्रिताः क्रतौ सर्वे किं नासि त्वं निमन्त्रिता
सर्वांना यज्ञासाठी बोलावलं होतं, मग तुला का बोलावलं नाही?
मन्युनाभिप्लुता ब्रह्मन् पञ्चत्वमगमत् ततः
त्या वेळी क्रोधाने भरून ती ब्राह्मणाला, आपला अंत गाठला.
मुञ्चती वारि नेत्राभ्यां सस्वरं विललाप ह
तिच्या डोळ्यांतून पाणी वाहू लागले आणि ती मोठ्याने रडू लागली.
आः किमेतदितीत्युक्त्वा जयाभ्याशमुपागतः
'अरे, हे काय?' असे म्हणून तो जयाजवळ गेला.
कृत्तां परशुना भूमौ श्लथाङ्गीं पतितां सतीम्
त्याने पाहिले, ती सती कुऱ्हाडीने फाडलेली, अंगात त्राण नसलेली, जमिनीवर पडली आहे.
किमियं पतिता भूमौ निकृत्तेव लता सती
ही सती वेल कापल्यासारखी जमिनीवर का पडली आहे?
श्रत्वा मखस्था दक्षस्य भगिन्यः पतिभिः सह
हे कळताच, दक्षाच्या बहिणी आणि त्यांचे पती यज्ञस्थळी गोळा झाले.
मातृष्वसा विपन्नेयमन्तर्दुःखेन दह्यती
तिच्या मावशीला हे पाहून आतून दुःखाने जळू लागले.
क्रुद्धस्य सर्वगात्रेभ्यो निश्चेरुः सहसार्चिषः
त्याच्या संपूर्ण शरीरातून संतापाने ज्वाळा बाहेर पडल्या.
गणाः सिंहमुखा जाता वीरभद्रपुरोगमाः
वीरभद्राच्या पुढेमागे सिंहमुख असलेले गण निर्माण झाले.
गतः कनखलं तस्माद् यत्र दक्षो ऽयजत् क्रतुम्
तो कनखळ या ठिकाणी गेला, जिथे दक्ष यज्ञ करत होता.
दिशि प्रतीच्युत्तरायां तस्थौ शूलधरो मुने
मुनिवर, उत्तर-पश्चिम दिशेला त्रिशूळधारी उभा राहिला.
मध्ये त्रिरशूलधृक् शर्वस्तस्थौ क्रोधान्महामुने
महा-मुने, मध्येच शर्वाने त्रिशूळ हातात धरून, रागाने उभा राहिला.
ऋषयो यक्षगन्धर्वाः किमिदं त्वित्यचिन्तयन्
ऋषी, यक्ष आणि गंधर्व विचार करू लागले, 'हे काय घडते आहे?'
द्वारपालस्तदा धर्मो वीरभद्रमुपाद्रवत्
त्या वेळी, द्वारपाल धर्म वीरभद्रावर धावून गेला.
करेणैकेन जग्राह त्रिशुलं वह्निसन्निभम्
त्याने एका हाताने अग्नीसारखा तेजस्वी त्रिशूळ पकडला.
चतुर्थेन गदां गृह्य धर्ममभ्यद्रवद् गणः
चौथ्या हाताने गदा घेऊन, गणाने धर्मावर झडप घातली.