शोभते वारुणिः श्रीमान् द्वितीय इव भास्करः
शोभायमान वरुणी तेजाने दुसऱ्या सूर्यासारखी दिसत होती.
पृष्टश्चागमने हेतुं प्रत्युवाच दिवाकरम्
त्याने विचारल्यावर, वरुणीने आपल्या येण्याचे कारण सूर्याला सांगितले.
सुतां संवरणस्यार्थे तस्य त्वं दातुमर्हसि
संवरणाच्या कन्येसाठी मी आलो आहे; ती त्याला द्यावी अशी तुझी जबाबदारी आहे.
गृहागताय द्विजपुङ्गवाय राज्ञोर्ऽथतः संवरणस्य देवाः
राजा संवरणाच्या वतीने घरी आलेल्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला देवांनी—
सा चापि संस्मृत्य नृपात्मजं तं कृताञ्जलिर्वारुणिमाह देवी
ती देवी, त्या राजपुत्राची आठवण काढून, हात जोडून वरुणीला म्हणाली.
दृष्टो ह्यरण्ये ऽमरगर्भतुल्यो नृपात्मजो लक्षणतो ऽभिजाने
मी त्या राजपुत्राला जंगलात पाहिले—तो अमरांच्या मुलासारखा दिसत होता; त्याच्या गुणांवरून मी त्याला ओळखले.
कटिस्तथा सिंहकटिर्यथैव क्षामं च मध्यं त्रिबलीनिबद्धम्
त्याचा कंबरेचा भाग सिंहासारखा आहे, कमरेला तीन सुरेख वळ्या आहेत आणि ती खूप सडपातळ आहे.
हस्तौ तथा पद्मदलोद्भवाङ्कौ छत्राकृतिस्तस्य शिरो विभाति
त्याचे हात आणि पाय कमळाच्या पाकळ्यांसारखे सुंदर आहेत; त्याचे डोके छत्रासारखे तेजस्वी आहे.
दीर्घाश्च तस्याङ्गुलयः सुपर्वाः पद्भ्यां कराभ्यां दशनाश्च सुभ्राः
त्याच्या बोटा लांब आणि सांधांनी सुबक आहेत; त्याचे दात दोन्ही बाजूंनी सुंदर आहेत.
रक्तस्तथा पञ्चसु राजपुत्रः कृष्णश्चतुर्भिस्त्रिभिरानतो ऽपि
राजपुत्राच्या शरीरावर पाच ठिकाणी लाल रंग आहे, चार ठिकाणी काळा आणि तीन ठिकाणी वाकलेला आहे.
वृतः स भर्ता भगवान् हि पूर्वं तं राजपुत्रं भुवि संविचिन्त्य
तीचा पती, तो भगवंत, यापूर्वी पृथ्वीवर त्या राजपुत्राचा विचार करीत होता.
नेहान्यकामां प्रवदन्ति सन्तो दातुं तथान्यस्य विभो क्षमस्व
ज्ञानी लोक दुसऱ्याला इच्छित असताना दुसऱ्याला देण्याचे म्हणत नाहीत; प्रभो, मला क्षमा कर.
ज्ञात्वा च तत्रार्कसुतां सकामां मुदा युतो वाक्यमिदं जगाद
सूर्यकन्या त्याला इच्छित असल्याचे समजून, तो आनंदाने असे बोलला.
स एव चायाति ममाश्रमं वै ऋक्षात्मजः संवरणो हि नाम्ना
तोच ऋक्षाचा पुत्र संवरण नावाचा, आता माझ्या आश्रमात येत आहे.
दृष्ट्वा वसिष्ठं प्रणिपत्य मूर्ध्ना स्थितस्त्वपश्यत् तपतीं नरेन्द्रः
वसिष्ठांना पाहून, राजाने मस्तक झुकवून नमस्कार केला आणि मग तपतीला पाहिले.
पप्रच्छ केयं ललना द्विजेन्द्र स वारुणिः प्राह नराधिपेन्द्रम्
'ही स्त्री कोण आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणा?' असे त्याने विचारले. वरुणीने राजाला उत्तर दिले.
मया तवार्थाय दिवाकरो ऽर्थितः प्रादान्मया त्वाश्रममानिनिन्ये
'तुझ्या इच्छेने मी सूर्याला विनंती केली; त्याने तिला दिले आणि मी तिला तुझ्या आश्रमात आणले.'
इत्येवमुक्तो नृपतिः प्रहृष्टो जग्राह पाणिं विधिवत् तपत्याः
असे ऐकून, आनंदित झालेल्या राजाने विधिपूर्वक तपतीचा हात धरला.
रराम तन्वी भवनोत्तमेषु यता महैन्द्रं दिवि दैत्यकन्या
ती सुंदर राजवाड्यांमध्ये अगदी आनंदाने राहू लागली, जसं दैत्यकन्या मोठ्या इंद्राच्या स्वर्गात आनंदी होती.
स जातकर्मादिभिरेव संस्कृतो विवर्द्धताज्येन हुतो यथाग्निः
त्याचं जन्मापासूनचे सर्व संस्कार झाले आणि तुपाने त्याचं पोषण केलं गेलं, जसं अग्निला तुप घालून वाढवलं जातं.
नवाब्दिकस्य व्रतबन्धनं च वेदे च शास्त्रे विधिपारगो ऽबूत्
नऊ वर्षांचा झाल्यावर त्याने उपनयनसंस्कार केला आणि वेद व शास्त्रात पारंगत झाला.
ख्यातः पृथिव्यां पुरुषोत्तमो ऽसौ नाम्ना कुरुः संवरणस्य पुत्रः
तो पृथ्वीवर 'पुरुषोत्तम' म्हणून प्रसिद्ध झाला; त्याचं नाव 'कुरु' होतं, तो संवरणाचा मुलगा होता.
दारक्रियार्थमकरोद् यत्नं शुभकुले ततः
त्याने चांगल्या घराण्यात लग्नासाठी प्रयत्न केले.
कुरोरर्थाय वतवान् स प्रादात् कुरवे ऽपि ताम्
कुरुच्या भल्यासाठी त्याने तिची मागणी केली आणि तिला कुरुलाही दिलं.
रेमे तन्व्या सह तया पौलोम्या मघवानिव
तो त्या नाजूक बांध्याच्या पौलोमीसोबत अगदी इंद्रासारखा सुखाने राहू लागला.
विदित्वा योवराज्याय विधानेनाभ्यषेचयत्
हे जाणून, त्याने विधिपूर्वक त्याचा राज्याभिषेक केला.
पालयामास स महीं पुत्रवच्च स्वयं प्रजाः
त्याने पृथ्वी आणि प्रजेला स्वतःच्या मुलांसारखं जपलं.
स सर्वपालकश्चासीत् प्रजापालो महाबलः
तो सर्वांचा रक्षण करणारा, प्रजेला सांभाळणारा आणि बलवान राजा होता.
यावत्कीर्तिः सुसंस्था हि तावद्वासः सुरैः सह
त्याची कीर्ती ठामपणे प्रस्थापित असेपर्यंत तो देवांमध्येच राहिला.
विचचार महीं सर्वां कीर्त्यर्थं तु नराधिपः
राजाने कीर्ती मिळवण्यासाठी संपूर्ण पृथ्वीवर प्रवास केला.