तासां मध्ये ददर्शाथ कन्यां संवरणो ऽधिकाम्
त्यांच्या मध्ये संवराणाने सर्वांपेक्षा सुंदर अशी एक कन्या पाहिली.
जातः सा च तमीक्ष्यैव कामबाणातुराभवत्
ती त्याच्याकडे पाहताच प्रेमबाण लागून व्याकुळ झाली.
राजा चलासनो भूम्यां निपपात तुरङ्गमात्
राजा घोड्यावरून खाली पडला आणि जमिनीवर कोसळला.
सिषिचुर्वारिणाभ्येत्य लब्धसंज्ञो ऽभवत् क्षणात्
ते जवळ येऊन त्याच्यावर पाणी शिंपडले, आणि तो क्षणात शुद्धीवर आला.
ताभिराश्वासिता चापि मधुरैर्वचनाम्बुभिः
त्यांनी गोड शब्दांनी त्याला धीर दिला, जणू काही पाण्याने शांती मिळावी.
गतस्तु मेरुशिखरं कामचारी यथामरः
तो इच्छेप्रमाणे देवासारखा मेरूच्या शिखरावर गेला.
तदाप्रभृति नाश्नाति दिवा स्वपिति नो निशि
त्या वेळेपासून तो दिवसा जेवत नसे आणि रात्री झोपत नसे.
तपतीतापितं वीरं पार्थिवं तपसां निधिः
तपस्वी वसिष्ठाने दुःखाने होरपळलेल्या त्या राजाला त्रास दिला.
विवेश देवं तिग्मांशु ददर्श स्यन्दने स्थितम्
तो तेजस्वी देवतेकडे गेला आणि त्याला रथावर उभा असलेला पाहिला.
प्रतिप्रणमितश्चासौ भास्करेणाविशद् रथे
त्याने आदराने नमस्कार केला आणि सूर्याबरोबर रथात प्रवेश केला.
शोभते वारुणिः श्रीमान् द्वितीय इव भास्करः
शोभायमान वरुणी तेजाने दुसऱ्या सूर्यासारखी दिसत होती.
पृष्टश्चागमने हेतुं प्रत्युवाच दिवाकरम्
त्याने विचारल्यावर, वरुणीने आपल्या येण्याचे कारण सूर्याला सांगितले.
सुतां संवरणस्यार्थे तस्य त्वं दातुमर्हसि
संवरणाच्या कन्येसाठी मी आलो आहे; ती त्याला द्यावी अशी तुझी जबाबदारी आहे.
गृहागताय द्विजपुङ्गवाय राज्ञोर्ऽथतः संवरणस्य देवाः
राजा संवरणाच्या वतीने घरी आलेल्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला देवांनी—
सा चापि संस्मृत्य नृपात्मजं तं कृताञ्जलिर्वारुणिमाह देवी
ती देवी, त्या राजपुत्राची आठवण काढून, हात जोडून वरुणीला म्हणाली.
दृष्टो ह्यरण्ये ऽमरगर्भतुल्यो नृपात्मजो लक्षणतो ऽभिजाने
मी त्या राजपुत्राला जंगलात पाहिले—तो अमरांच्या मुलासारखा दिसत होता; त्याच्या गुणांवरून मी त्याला ओळखले.
कटिस्तथा सिंहकटिर्यथैव क्षामं च मध्यं त्रिबलीनिबद्धम्
त्याचा कंबरेचा भाग सिंहासारखा आहे, कमरेला तीन सुरेख वळ्या आहेत आणि ती खूप सडपातळ आहे.
हस्तौ तथा पद्मदलोद्भवाङ्कौ छत्राकृतिस्तस्य शिरो विभाति
त्याचे हात आणि पाय कमळाच्या पाकळ्यांसारखे सुंदर आहेत; त्याचे डोके छत्रासारखे तेजस्वी आहे.
दीर्घाश्च तस्याङ्गुलयः सुपर्वाः पद्भ्यां कराभ्यां दशनाश्च सुभ्राः
त्याच्या बोटा लांब आणि सांधांनी सुबक आहेत; त्याचे दात दोन्ही बाजूंनी सुंदर आहेत.
रक्तस्तथा पञ्चसु राजपुत्रः कृष्णश्चतुर्भिस्त्रिभिरानतो ऽपि
राजपुत्राच्या शरीरावर पाच ठिकाणी लाल रंग आहे, चार ठिकाणी काळा आणि तीन ठिकाणी वाकलेला आहे.
वृतः स भर्ता भगवान् हि पूर्वं तं राजपुत्रं भुवि संविचिन्त्य
तीचा पती, तो भगवंत, यापूर्वी पृथ्वीवर त्या राजपुत्राचा विचार करीत होता.
नेहान्यकामां प्रवदन्ति सन्तो दातुं तथान्यस्य विभो क्षमस्व
ज्ञानी लोक दुसऱ्याला इच्छित असताना दुसऱ्याला देण्याचे म्हणत नाहीत; प्रभो, मला क्षमा कर.
ज्ञात्वा च तत्रार्कसुतां सकामां मुदा युतो वाक्यमिदं जगाद
सूर्यकन्या त्याला इच्छित असल्याचे समजून, तो आनंदाने असे बोलला.
स एव चायाति ममाश्रमं वै ऋक्षात्मजः संवरणो हि नाम्ना
तोच ऋक्षाचा पुत्र संवरण नावाचा, आता माझ्या आश्रमात येत आहे.
दृष्ट्वा वसिष्ठं प्रणिपत्य मूर्ध्ना स्थितस्त्वपश्यत् तपतीं नरेन्द्रः
वसिष्ठांना पाहून, राजाने मस्तक झुकवून नमस्कार केला आणि मग तपतीला पाहिले.
पप्रच्छ केयं ललना द्विजेन्द्र स वारुणिः प्राह नराधिपेन्द्रम्
'ही स्त्री कोण आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मणा?' असे त्याने विचारले. वरुणीने राजाला उत्तर दिले.
मया तवार्थाय दिवाकरो ऽर्थितः प्रादान्मया त्वाश्रममानिनिन्ये
'तुझ्या इच्छेने मी सूर्याला विनंती केली; त्याने तिला दिले आणि मी तिला तुझ्या आश्रमात आणले.'
इत्येवमुक्तो नृपतिः प्रहृष्टो जग्राह पाणिं विधिवत् तपत्याः
असे ऐकून, आनंदित झालेल्या राजाने विधिपूर्वक तपतीचा हात धरला.
रराम तन्वी भवनोत्तमेषु यता महैन्द्रं दिवि दैत्यकन्या
ती सुंदर राजवाड्यांमध्ये अगदी आनंदाने राहू लागली, जसं दैत्यकन्या मोठ्या इंद्राच्या स्वर्गात आनंदी होती.
स जातकर्मादिभिरेव संस्कृतो विवर्द्धताज्येन हुतो यथाग्निः
त्याचं जन्मापासूनचे सर्व संस्कार झाले आणि तुपाने त्याचं पोषण केलं गेलं, जसं अग्निला तुप घालून वाढवलं जातं.