उद्भवं तस्य तीर्थस्य भगवान् प्रब्रवीतु नः
त्या तीर्थाचा जन्म कसा झाला, हे भगवंत आम्हाला सांगो.
यस्यां हि पितरो दिव्याः पूज्यास्माभिः प्रयन्ततः
ज्यात आम्ही प्रस्थान करताना दिव्य पितरांची पूजा करतो, ते तीर्थ कोणते?
कुरुक्षेत्रोद्भवं पुण्यं प्रोक्तवांस्तां तिथीमपि
त्याने कुरुक्षेत्रातून उदयास आलेल्या त्या पवित्र तिथीचाही उल्लेख केला.
कृस्यादौ समभवदृक्षात् संवरणो ऽवत्
नांगरणीच्या सुरुवातीला, ऋक्ष नक्षत्रातून संवराणाचा जन्म झाला.
बाल्ये ऽपि धर्मनिरतो मद्भक्तश्च सदाभवत्
बालपणातसुद्धा तो नेहमी धर्माला वाहिलेला आणि माझा भक्त होता.
स चास्याध्यापयामास साङ्गान् वेदानुदारधीः
त्या उदार मनाच्या व्यक्तीने त्याला सर्व अंगांसह वेद शिकवले.
सर्वकर्मसु निक्षिप्य वसिष्ठं तपसां निधिम्
सर्व कामे तपस्वी वसिष्ठाकडे सोपवली.
वैभ्राजं स जगामाथ अथोन्मादनमभ्ययात्
मग तो वैभ्राज या ठिकाणी गेला आणि नंतर वेडाच्या अवस्थेत गेला.
अवितृपतः सुगन्धस्य समन्ताद् व्यचरद् वनम्
सुगंधाने न तृप्त होऊन तो सर्व दिशांना वनात भटकत राहिला.
कह्लारपद्मकुमुदैः कमलेन्दीवरैरपि
कहला, पद्म, कुमुद आणि कमलेंदीवर यांनी वेढलेले होते.
तासां मध्ये ददर्शाथ कन्यां संवरणो ऽधिकाम्
त्यांच्या मध्ये संवराणाने सर्वांपेक्षा सुंदर अशी एक कन्या पाहिली.
जातः सा च तमीक्ष्यैव कामबाणातुराभवत्
ती त्याच्याकडे पाहताच प्रेमबाण लागून व्याकुळ झाली.
राजा चलासनो भूम्यां निपपात तुरङ्गमात्
राजा घोड्यावरून खाली पडला आणि जमिनीवर कोसळला.
सिषिचुर्वारिणाभ्येत्य लब्धसंज्ञो ऽभवत् क्षणात्
ते जवळ येऊन त्याच्यावर पाणी शिंपडले, आणि तो क्षणात शुद्धीवर आला.
ताभिराश्वासिता चापि मधुरैर्वचनाम्बुभिः
त्यांनी गोड शब्दांनी त्याला धीर दिला, जणू काही पाण्याने शांती मिळावी.
गतस्तु मेरुशिखरं कामचारी यथामरः
तो इच्छेप्रमाणे देवासारखा मेरूच्या शिखरावर गेला.
तदाप्रभृति नाश्नाति दिवा स्वपिति नो निशि
त्या वेळेपासून तो दिवसा जेवत नसे आणि रात्री झोपत नसे.
तपतीतापितं वीरं पार्थिवं तपसां निधिः
तपस्वी वसिष्ठाने दुःखाने होरपळलेल्या त्या राजाला त्रास दिला.
विवेश देवं तिग्मांशु ददर्श स्यन्दने स्थितम्
तो तेजस्वी देवतेकडे गेला आणि त्याला रथावर उभा असलेला पाहिला.
प्रतिप्रणमितश्चासौ भास्करेणाविशद् रथे
त्याने आदराने नमस्कार केला आणि सूर्याबरोबर रथात प्रवेश केला.
शोभते वारुणिः श्रीमान् द्वितीय इव भास्करः
शोभायमान वरुणी तेजाने दुसऱ्या सूर्यासारखी दिसत होती.
पृष्टश्चागमने हेतुं प्रत्युवाच दिवाकरम्
त्याने विचारल्यावर, वरुणीने आपल्या येण्याचे कारण सूर्याला सांगितले.
सुतां संवरणस्यार्थे तस्य त्वं दातुमर्हसि
संवरणाच्या कन्येसाठी मी आलो आहे; ती त्याला द्यावी अशी तुझी जबाबदारी आहे.
गृहागताय द्विजपुङ्गवाय राज्ञोर्ऽथतः संवरणस्य देवाः
राजा संवरणाच्या वतीने घरी आलेल्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला देवांनी—
सा चापि संस्मृत्य नृपात्मजं तं कृताञ्जलिर्वारुणिमाह देवी
ती देवी, त्या राजपुत्राची आठवण काढून, हात जोडून वरुणीला म्हणाली.
दृष्टो ह्यरण्ये ऽमरगर्भतुल्यो नृपात्मजो लक्षणतो ऽभिजाने
मी त्या राजपुत्राला जंगलात पाहिले—तो अमरांच्या मुलासारखा दिसत होता; त्याच्या गुणांवरून मी त्याला ओळखले.
कटिस्तथा सिंहकटिर्यथैव क्षामं च मध्यं त्रिबलीनिबद्धम्
त्याचा कंबरेचा भाग सिंहासारखा आहे, कमरेला तीन सुरेख वळ्या आहेत आणि ती खूप सडपातळ आहे.
हस्तौ तथा पद्मदलोद्भवाङ्कौ छत्राकृतिस्तस्य शिरो विभाति
त्याचे हात आणि पाय कमळाच्या पाकळ्यांसारखे सुंदर आहेत; त्याचे डोके छत्रासारखे तेजस्वी आहे.
दीर्घाश्च तस्याङ्गुलयः सुपर्वाः पद्भ्यां कराभ्यां दशनाश्च सुभ्राः
त्याच्या बोटा लांब आणि सांधांनी सुबक आहेत; त्याचे दात दोन्ही बाजूंनी सुंदर आहेत.
रक्तस्तथा पञ्चसु राजपुत्रः कृष्णश्चतुर्भिस्त्रिभिरानतो ऽपि
राजपुत्राच्या शरीरावर पाच ठिकाणी लाल रंग आहे, चार ठिकाणी काळा आणि तीन ठिकाणी वाकलेला आहे.