यस्यां मानमदौ पुंसां करिणां यौवनागमे
जिथे तरुणपण येताच, पुरुषांमध्ये आणि हत्तींमध्ये गर्व आणि मद वाढतो.
तारागणे ऽकुलीनत्वं गद्ये वृत्तच्युतिर्विभो
ताऱ्यांमध्ये कुळाचा अभिमान नसतो; गद्य लेखनात मात्र छंदाचा अभाव असतो, प्रभो.
चन्द्रभूषितदेहाश्च यस्यां त्वमिव शङ्कर
ज्यांच्या अंगावर चंद्राचे अलंकार आहेत, ते तुझ्यासारखेच आहेत, शंकरा.
वसते भवांल्लोलः सर्वपापहरो रविः
तिथे चंचल सूर्य वास करतो, जो सर्व पापांचा नाश करणारा आहे.
तत्र गत्वा सुरश्रेष्ठ पापमोक्षमवाप्स्यसि
तिथे जाऊन, हे देवांमध्ये श्रेष्ठ, तू पापमुक्ती मिळवशील.
जगाम वेगाद् गरुडो यथासौ वाराणसीं पापविमोचनाय
गरुड वेगाने तिथे गेला, जसा तो वाराणसीला पापमुक्तीसाठी गेला होता.
स्नात्वा च तीर्थेषु विमुक्तपापः स केशवं द्रष्टुमुपाजगाम
तीर्थांमध्ये स्नान करून, पापमुक्त होऊन, तो केशवाचं दर्शन घेण्यासाठी गेला.
तवत्प्रसादाद् हृषीकेश ब्रह्महत्या क्षयं गता
तुझ्या कृपेने, हे हृषीकेशा, ब्रह्महत्येचं पाप नाहीसं झालं.
कारणं वेद्मि न च तदेतन्मे वक्तुमर्हसि
माझ्या लक्षात कारण आहे, पण ते मी सांगणं योग्य नाही.
विद्यते कारणं रुद्र तत्सर्वं कथयामि ते
कारण आहे, हे रुद्र, मी तुला सगळं सांगतो.
एष तीर्थवरः पुण्यो देवगन्धर्वपूजितः
हे तीर्थ फार पवित्र आहे, देव आणि गंधर्व यांनी याची पूजा केली आहे.
स्नातमात्रस्य चाद्यैव कपालं परिमोक्ष्यति
आज इथे स्नान केल्यावर लगेचच कपाळ सुटेल.
कपालमोचनेत्येवं तीर्थं चेदं भविष्यति
म्हणून हे तीर्थ कपाळमोचन या नावाने ओळखलं जाईल.
कपालमोचने सस्नौ वेदोस्तविधिना मुने
त्या कपाळमोचन तीर्थात, ऋषी, त्याने वेदांनुसार स्नान केलं.
नाम्ना बभूवाथ कपालमोचनं तत्तीर्थवर्यं भगवत्प्रसादात्
भगवंताच्या कृपेने, ते उत्तम तीर्थ कपाळमोचन या नावाने प्रसिद्ध झालं.
अनेन कारणेनासौ दक्षेण न निमन्त्रितः
या कारणामुळे, दक्षानं त्याला बोलावलं नव्हतं.
यज्ञे चार्हापि दुहिता दक्षेण न निमन्त्रिता
दक्षानं आपल्या योग्य मुलीलाही यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
जया जगाम शैलेन्द्रं मन्दरं चारुकन्दरम्
जया पर्वतराजाकडे, सुंदर गुहांनी भरलेल्या मंदार पर्वताकडे गेली.
किमर्थं विजया नागाज्जयन्ती चापराजिता
विजया का गेली नाही, आणि जयंती व अपराजिता का गेल्या नाहीत?
गता निमन्त्रिताः सर्वा मखे मातामहस्य ताः
ज्या ज्या निमंत्रित होत्या त्या सगळ्या आपल्या आजोबांच्या यज्ञाला गेल्या.
अहं समागता द्रष्टुं त्वां तत्र गमनोत्सुका
मी तुला पाहायला आणि तिकडे जायला उत्सुक होऊन इथे आले आहे.
नामन्त्रितासि तातेन उताहोस्विद् व्रजिष्यसि
तुला वडिलांनी बोलावलं नव्हतं का, की तू तरीही जाणार आहेस?
मातृष्वसः शशाङ्कश्च सपत्नीको गतः क्रतुम्
माझे मामे शशांकही पत्नीसमवेत यज्ञाला गेले.
निमन्त्रिताः क्रतौ सर्वे किं नासि त्वं निमन्त्रिता
सर्वांना यज्ञासाठी बोलावलं होतं, मग तुला का बोलावलं नाही?
मन्युनाभिप्लुता ब्रह्मन् पञ्चत्वमगमत् ततः
त्या वेळी क्रोधाने भरून ती ब्राह्मणाला, आपला अंत गाठला.
मुञ्चती वारि नेत्राभ्यां सस्वरं विललाप ह
तिच्या डोळ्यांतून पाणी वाहू लागले आणि ती मोठ्याने रडू लागली.
आः किमेतदितीत्युक्त्वा जयाभ्याशमुपागतः
'अरे, हे काय?' असे म्हणून तो जयाजवळ गेला.
कृत्तां परशुना भूमौ श्लथाङ्गीं पतितां सतीम्
त्याने पाहिले, ती सती कुऱ्हाडीने फाडलेली, अंगात त्राण नसलेली, जमिनीवर पडली आहे.
किमियं पतिता भूमौ निकृत्तेव लता सती
ही सती वेल कापल्यासारखी जमिनीवर का पडली आहे?
श्रत्वा मखस्था दक्षस्य भगिन्यः पतिभिः सह
हे कळताच, दक्षाच्या बहिणी आणि त्यांचे पती यज्ञस्थळी गोळा झाले.