तस्यैव लावण्यगृहस्य मुद्रा कन्दर्पराज्ञा स्वयमेव दत्ता
त्या सौंदर्याच्या घराची शिक्का कामदेवाने स्वतः दिली आहे.
मन्याम तं कामनराधिपस्य प्राकारगुप्तं नगरं सुदुर्गम्
माझ्या मते, ते कामदेवाच्या तटांनी संरक्षित असलेले एक अभेद्य नगर आहे.
आवासनार्थं मकरध्वजेन जनस्य देशाविव सन्निविष्टौ
राहण्यासाठी, कामदेवाने लोकांना तिथे जणू देशात वसवले आहे.
सृष्ट्वा विधाता हि निरूपणाय श्रान्तस्तथा हस्ततले ददौ हि
सृष्टी निर्माण करून, सर्जनहार थकून, ते पाहण्यासाठी ते आपल्या हातात दिले.
आक्रम्य लोकानिव मिर्मिताया रूपार्जितस्यैव कृताधरौ हि
जणू काही नव्याने निर्माण झाल्यासारखा, त्याने सगळ्या लोकांना आपल्या सौंदर्यामुळे मिळवलेल्या पुण्याने जिंकून घेतलं आहे.
आज्ञापि ताभ्यां नखरत्नमाला नक्षत्रमाला गगने यथैव
त्यांच्या आज्ञेने, आकाशात जशी तार्यांची माळ दिसते तशीच, नखांच्या रत्नांची माळ प्रकट झाली.
दृष्ट्वा यथेष्टं न च विद्म का सा सुताथवा कस्यचिदेव बाला
आम्ही तिला हवे तसे पाहिलं, पण ती कोण आहे, कुणाची मुलगी आहे, की फक्त एखादी तरुणी आहे, हे आम्हाला माहीत नाही.
गत्वात्थ विन्ध्यं स्वयमेव पश्य कुरुष्व यत् ते ऽभिमतं क्षमं च
तू स्वतः विंध्याकडे जा आणि पाहा; तुला जे हवं आहे आणि योग्य वाटतं ते कर.
चक्रे मतिं नात्र विचारमस्ति इत्येवमुक्त्वा महिषो ऽपि नास्ति
त्याने मनाशी ठरवलं, यात काहीच शंका नाही, आणि असं म्हणाला: 'इथे कुठेही म्हैस नाही.'
यस्मिन् यथायानि यतो ऽथविप्र स नीयते वा व्रजति स्वयं वा
जो जसा आणि जिथून येतो, ब्राह्मण, त्याला कुणी नेतं किंवा तो स्वतःच जातो.
उग्रायुधं चिक्षुररक्तबीजौ समादिदेशाथ महासुरेन्द्रः
मग महाबलवान असुरांचा राजा उग्रायुध, चिक्षुर आणि रक्तबीज यांना आज्ञा दिली.
आगम्य मूले शिविरं निवेश्य तस्थुश्च सञ्जा दनुनन्दनास्ते
ते पोहोचले, मुळाशी छावणी टाकली आणि तिथेच दानुच्या मुलांनी उभं राहिलं.
मयस्य पुत्रो रिपुसैन्यमर्दी स दुन्दुभिर्दुन्दुभिनिःखनस्तु
मयाचा मुलगा दुंदुभी, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, आणि नगारा वाजवणारा.
कुमारि दूतो ऽस्मि महासुरस्य रम्भात्मजस्याप्रतिमस्य युद्धे
कुमारी, मी महाबलवान असुराचा, राम्भाचा अतुलनीय पुत्राचा, युद्धातील दूत आहे.
वाक्यं च यद्रम्भसुतो बभाषे वदस्व तत्सत्यमपेतमोहः
राम्भपुत्राने जे सांगितलं ते तू भ्रम सोडून खरीखुरीपणे सांग.
सुखोपविष्टः परमासने च रम्भात्मजेनोक्तमुवाच वाक्यम्
सर्वोच्च आसनावर आरामात बसून, राम्भपुत्राने हे शब्द सांगितले.
यथामरा हीनबलाः पृथिव्यां भ्रमान्ति युद्धे विजिता मया ते
जसं मी युद्धात देवांना हरवलं आणि ते पृथ्वीवर शक्तिहीन भटकत आहेत.
इन्द्रो ऽस्मि रुद्रो ऽस्मि दिवाकरो ऽस्मि सर्वेषु लोक्ष्वधिपो ऽस्मि बाले
मीच इंद्र आहे, मीच रुद्र आहे, मीच सूर्य आहे; सर्व लोकांत, कन्ये, मीच स्वामी आहे.
यो मां हि संग्राममुपेयिवांस्तु भूतो न यक्षो न जिजीविषुर्यः
जो कोणी माझ्याशी युद्धात भिडला, तो भूत असो वा यक्ष, त्याने पुन्हा जगण्याची इच्छा ठेवली नाही.
स्रावणि मामद्य समागतानि वीर्यार्जितानीह विशालनेत्रे
विशाल डोळ्यांनो, आज श्रावण महिन्यात माझ्या पराक्रमाने मिळवलेली सर्व कृत्ये इथे एकत्र आली आहेत.
तस्माद् भजस्वेह जगत्पतिं मां पतिस्तवार्हे ऽस्मि विभुः प्रभुश्च
म्हणून, इथेच मला जगाचा स्वामी मान आणि स्वीकार; मी तुझ्यासाठी योग्य पती आहे, सामर्थ्यवान आणि प्रभू आहे.
सत्यं प्रभुर्दानवराट् पृथिव्यां सत्यं च युद्धे विजितामराश्च
हे खरं आहे, पृथ्वीवर दानवांचा स्वामी सर्वश्रेष्ठ आहे; हेही खरं आहे की, युद्धात देवांचा पराभव झाला आहे.
तं चेत् प्रदद्यान्महिषो ममाद्य भजामि सत्येन पतिं हयारिम्
आज जर तो महिष मला दिला, तर मी खऱ्या मनाने त्याला माझा नवरा म्हणून स्वीकारेन.
दद्यात्स्वमूर्धानमपि त्वदर्थे किं नाम शुल्कं यदिहैव तभ्यम्
तो तुझ्यासाठी आपले डोकेही द्यायला तयार आहे—मग इथे आणि आत्ताच तुला काय वधूमूल्य लागणार आहे?
विहस्य चैतद्वचनं बभाषे हिताय सर्वस्य चराचरस्य
ती हसून हे बोल ऐकून सर्व चराचर जगाच्या हितासाठी बोलली.
यो जेष्यते ऽस्मत्कुलजां रणाग्रे तस्याः स भर्त्तापि भविष्यतीति
जो रणांगणात आमच्या कुळातील मला जिंकेल, तोच तिचा नवरा होईल.
गत्वा निवेदयामास महिषाय यथातथम्
तो जाऊन सर्व घडलेले महिषाला तंतोतंत सांगितले.
आगत्य विन्ध्यशिखरं योद्धधुकामः सरस्वतीम्
लढायची इच्छा घेऊन तो विंध्याच्या शिखरावर, सरस्वतीकडे आला.
सेनाग्रगामिनं चक्रे नमरं नाम दानवम्
त्याने नमर नावाच्या दानवाला सैन्याचा प्रमुख नेमले.
बलेकदेशमादाय दुर्गा दुद्राव वेगितः
दुर्गेने सैन्याचा एक भाग घेऊन झपाट्याने धाव घेतली.