एषो ऽद्य मे गिरिवरः प्ररुणाद्धि मार्गं विन्ध्यस्य निम्नकरणे भगवन् यतस्व
भगवन्, आज हा महान पर्वत माझ्या वाटेत अडथळा आणतो आहे; विंध्याला खाली करण्यासाठी कृपया प्रयत्न कर.
तव किरणजितो भविष्यते महीध्रो मम चरणसम्श्रितस्य का व्यथा ते
हा पर्वत तुझ्या किरणांनी जिंकला जाईल आणि माझ्या संरक्षणाखाली राहील; मग तुला कसली चिंता?
जगाम संत्यज्य हि दण्डकं हि विन्ध्याचलं वृद्ध्वपुर्महर्षिः
महार्षींनी दंडकारण्य सोडून, वयोवृद्ध अवस्थेत विंध्य पर्वताकडे प्रस्थान केलं.
वृद्धोस्मयशक्तश्च तवाधिरोढुं तस्माद् भवान् नीचतरो ऽस्तु सद्यः
मी म्हातारा आणि अशक्त आहे, तुला चढू शकत नाही; म्हणून तू लगेचच खाली हो.
समाक्रमच्चापि महर्षिमुक्यः प्रोल्लङ्घ्य विन्ध्यं त्विदमाह शैलम्
महार्षींनी विंध्य पर्वत ओलांडला आणि मग त्या डोंगराला असे सांगितले.
त्वया न तावत्त्विह वर्धितव्यं नो चेद् विशप्स्ये ऽहमवज्ञया ते
मी परत येईपर्यंत तू इथे वाढू नकोस; नाहीतर मी तुझा तिरस्कार करून तुला शाप देईन.
आक्रम्य तस्थौ स हि तां तदाशां काले व्रजाम्यत्र यदा मुनीन्द्रः
तो त्या आशेने तिथे थांबून, योग्य वेळेची वाट पाहू लागला, जेव्हा तो ऋषी येईल.
तत्राथ निक्षिप्य विदर्भपुत्रीं स्वमाश्रमं सौम्यमुपाजगाम
मग त्याने विदर्भराजकन्येला तिथे ठेवून, आपला शांत आश्रम गाठला.
शेषं च कालं स हि दण्डकस्थस् तपश्चारामितकान्तिमान् मुनिः
तो तेजस्वी ऋषी उरलेला काळ दंडकारण्यात तपश्चर्या करत राहिला.
नासौ निवृत्तेति मतिं विधाय स संस्थितो नीचतराग्रशृङ्गः
तो मागे फिरणार नाही असे ठरवून, त्या डोंगराच्या खालच्या शिखरावरच राहिला.
तस्योर्ध्वशृङ्गे मुनिसंस्तुता सा दुर्गा स्थिता दानवनाशनार्थम्
त्या डोंगराच्या वरच्या शिखरावर, ऋषींच्या स्तुतीने पूजित असलेली दुर्गा, दानवांचा नाश करण्यासाठी उभी होती.
सर्वाप्सरोभिः प्रतिरामयन्तः कात्यायनीं तस्थुरपेतशोकाः
सर्व अप्सरा, कात्यायनीचे मन धीरावून, तिथे आनंदाने उभ्या होत्या.
अपश्यतां दानवसत्तमौ द्वौ चण्डश् च मुण्डश्च तपस्विनीं ताम्
तिथे पाहणाऱ्यांमध्ये, चंड आणि मुंड हे दोन श्रेष्ठ दैत्य त्या तपस्विनीला पाहू लागले.
दृष्ट्वोचतुस्तौ महिषासुरस्य दूताविदं चण्डमुण्डौ दितीशम्
तिला पाहून, महिषासुराचे दूत असलेले चंड आणि मुंड, दैत्यांची राणीला म्हणाले.
तत्रास्ति देवी सुमहानुभावा कन्या सुरूपा सुरसुन्दरीणाम्
तिथे एक देवी आहे, अत्यंत सामर्थ्यवान आणि देवसुंदर स्त्रियांमध्ये सर्वात सुंदर.
नेत्रैस्त्रिभिस्त्रीणि हुताशनानि जितानि कण्ठेन जितस्तु शङ्खः
तिच्या तीन डोळ्यांनी तिने तीन अग्नी जिंकले आहेत, आणि तिच्या गळ्याने शंखालाही तिने वश केले आहे.
त्वां सर्वजोतारमिति प्रतर्क्य कुचौ स्मरेणैव कृतौ सुदुर्गौ
तू सर्व प्रकाशाचा स्त्रोत आहेस असे समजून, तिच्या उरोज फक्त प्रेमानेच दुर्गम किल्ले झाले आहेत.
पराक्रमं वै भवतो विदित्वा कामेन यन्त्रा इव ते कृतास्तु
तुझ्या शौर्याची जाणीव असल्याने, ते तिच्या इच्छेने जणू यंत्रासारखे झाले आहेत.
भयातुरारोहणकातरस्य कामस्य सोपानमिव प्रयुक्तम्
भीतीमुळे आणि संकोचलेल्या प्रेमासाठी, जणू एक पायरीच बांधली आहे.
आरोहणे त्वद्भयकातरस्य स्वेदप्रवाहो ऽटसुर मन्मथस्य
तुझ्या भीतीने वर चढताना, हे दैत्यराजा, मदनाचा घाम वाहू लागतो.
तस्यैव लावण्यगृहस्य मुद्रा कन्दर्पराज्ञा स्वयमेव दत्ता
त्या सौंदर्याच्या घराची शिक्का कामदेवाने स्वतः दिली आहे.
मन्याम तं कामनराधिपस्य प्राकारगुप्तं नगरं सुदुर्गम्
माझ्या मते, ते कामदेवाच्या तटांनी संरक्षित असलेले एक अभेद्य नगर आहे.
आवासनार्थं मकरध्वजेन जनस्य देशाविव सन्निविष्टौ
राहण्यासाठी, कामदेवाने लोकांना तिथे जणू देशात वसवले आहे.
सृष्ट्वा विधाता हि निरूपणाय श्रान्तस्तथा हस्ततले ददौ हि
सृष्टी निर्माण करून, सर्जनहार थकून, ते पाहण्यासाठी ते आपल्या हातात दिले.
आक्रम्य लोकानिव मिर्मिताया रूपार्जितस्यैव कृताधरौ हि
जणू काही नव्याने निर्माण झाल्यासारखा, त्याने सगळ्या लोकांना आपल्या सौंदर्यामुळे मिळवलेल्या पुण्याने जिंकून घेतलं आहे.
आज्ञापि ताभ्यां नखरत्नमाला नक्षत्रमाला गगने यथैव
त्यांच्या आज्ञेने, आकाशात जशी तार्यांची माळ दिसते तशीच, नखांच्या रत्नांची माळ प्रकट झाली.
दृष्ट्वा यथेष्टं न च विद्म का सा सुताथवा कस्यचिदेव बाला
आम्ही तिला हवे तसे पाहिलं, पण ती कोण आहे, कुणाची मुलगी आहे, की फक्त एखादी तरुणी आहे, हे आम्हाला माहीत नाही.
गत्वात्थ विन्ध्यं स्वयमेव पश्य कुरुष्व यत् ते ऽभिमतं क्षमं च
तू स्वतः विंध्याकडे जा आणि पाहा; तुला जे हवं आहे आणि योग्य वाटतं ते कर.
चक्रे मतिं नात्र विचारमस्ति इत्येवमुक्त्वा महिषो ऽपि नास्ति
त्याने मनाशी ठरवलं, यात काहीच शंका नाही, आणि असं म्हणाला: 'इथे कुठेही म्हैस नाही.'
यस्मिन् यथायानि यतो ऽथविप्र स नीयते वा व्रजति स्वयं वा
जो जसा आणि जिथून येतो, ब्राह्मण, त्याला कुणी नेतं किंवा तो स्वतःच जातो.