चूडामणिं कुण्डलमर्द्धचन्द्रं प्रादात् कुठारं वसुशिल्पकर्त्ता
वसुंचा शिल्पकार देवाने मुकुटातील रत्न, कुंडलं, अर्धचंद्र व कुऱ्हाड दिली.
भुजङ्गहारं भुजगेश्वरो ऽपि अम्लानपुष्पामृतवः स्रजं च
सर्पांचा स्वामीने सर्पांची माळ दिली, आणि कधीही न कोमेजणाऱ्या फुलांची माळ देणाऱ्याने फुलांची माळ दिली.
तां तुष्टुवुर्देववराः सहेन्द्राः सविष्णुरुद्रेन्द्वनिलाग्निभास्कराः
देवतांमधील श्रेष्ठ, इंद्र, विष्णू, रुद्र, वायू, अग्नी आणि सूर्य यांनी तिचं स्तुती केली.
निद्रास्वरूपेण महीं वितत्य तृष्णा त्रपा क्षुद् भयदाथ कान्तिः
निद्रेनं स्वतःच्या रूपात संपूर्ण पृथ्वी व्यापली; तहान, लाज, भूक, भीती आणि सौंदर्यही तिथे होतं.
वृत्तिर्दया भ्रान्ति रथेह माया नमो ऽस्तु दैव्यै भवरूपिकायै
उपजीविका, दया आणि भ्रम हे तिचे रथ आहेत; त्या जगताच्या रूपे धारण करणाऱ्या देवीस वंदन.
विन्ध्यं महापर्वतमुच्चशृङ्गं चकार यं निम्नतरं त्वगस्त्यः
विंध्य हा उंच शिखर असलेला महान डोंगर अगस्त्यांनी खाली केला.
कस्मै कृते केन च कारणेन एतद् वदस्वामलसत्त्ववृत्ते
हे कशासाठी आणि कोणी केलं, हे सांग, तू शुद्ध आणि उत्तम वर्तन असलेला आहेस.
रविस्ततः कुमभभवं समेत्य होमावसाने वचनं बभाषे
मग सूर्याने, यज्ञाच्या शेवटी कुम्भभावाजवळ जाऊन, ही वचने सांगितली.
ददस्व दानं मम यन्मनीषिनं चरामि येन त्रिदिवेषु निर्वृतः
माझ्यासाठी तू जे काही इच्छितोस ते दान दे, ज्यामुळे मी तिन्ही लोकांत समाधानाने राहू शकेन.
दानं ददामि तव यन्मनसस्त्वभीष्टं नार्थि प्रयाति विमुखो मम कश्चिदेव
तुला मनाप्रमाणे हवं असलेलं दान मी देईन; माझ्याकडून कोणीही याचक रिकामा जात नाही.
एषो ऽद्य मे गिरिवरः प्ररुणाद्धि मार्गं विन्ध्यस्य निम्नकरणे भगवन् यतस्व
भगवन्, आज हा महान पर्वत माझ्या वाटेत अडथळा आणतो आहे; विंध्याला खाली करण्यासाठी कृपया प्रयत्न कर.
तव किरणजितो भविष्यते महीध्रो मम चरणसम्श्रितस्य का व्यथा ते
हा पर्वत तुझ्या किरणांनी जिंकला जाईल आणि माझ्या संरक्षणाखाली राहील; मग तुला कसली चिंता?
जगाम संत्यज्य हि दण्डकं हि विन्ध्याचलं वृद्ध्वपुर्महर्षिः
महार्षींनी दंडकारण्य सोडून, वयोवृद्ध अवस्थेत विंध्य पर्वताकडे प्रस्थान केलं.
वृद्धोस्मयशक्तश्च तवाधिरोढुं तस्माद् भवान् नीचतरो ऽस्तु सद्यः
मी म्हातारा आणि अशक्त आहे, तुला चढू शकत नाही; म्हणून तू लगेचच खाली हो.
समाक्रमच्चापि महर्षिमुक्यः प्रोल्लङ्घ्य विन्ध्यं त्विदमाह शैलम्
महार्षींनी विंध्य पर्वत ओलांडला आणि मग त्या डोंगराला असे सांगितले.
त्वया न तावत्त्विह वर्धितव्यं नो चेद् विशप्स्ये ऽहमवज्ञया ते
मी परत येईपर्यंत तू इथे वाढू नकोस; नाहीतर मी तुझा तिरस्कार करून तुला शाप देईन.
आक्रम्य तस्थौ स हि तां तदाशां काले व्रजाम्यत्र यदा मुनीन्द्रः
तो त्या आशेने तिथे थांबून, योग्य वेळेची वाट पाहू लागला, जेव्हा तो ऋषी येईल.
तत्राथ निक्षिप्य विदर्भपुत्रीं स्वमाश्रमं सौम्यमुपाजगाम
मग त्याने विदर्भराजकन्येला तिथे ठेवून, आपला शांत आश्रम गाठला.
शेषं च कालं स हि दण्डकस्थस् तपश्चारामितकान्तिमान् मुनिः
तो तेजस्वी ऋषी उरलेला काळ दंडकारण्यात तपश्चर्या करत राहिला.
नासौ निवृत्तेति मतिं विधाय स संस्थितो नीचतराग्रशृङ्गः
तो मागे फिरणार नाही असे ठरवून, त्या डोंगराच्या खालच्या शिखरावरच राहिला.
तस्योर्ध्वशृङ्गे मुनिसंस्तुता सा दुर्गा स्थिता दानवनाशनार्थम्
त्या डोंगराच्या वरच्या शिखरावर, ऋषींच्या स्तुतीने पूजित असलेली दुर्गा, दानवांचा नाश करण्यासाठी उभी होती.
सर्वाप्सरोभिः प्रतिरामयन्तः कात्यायनीं तस्थुरपेतशोकाः
सर्व अप्सरा, कात्यायनीचे मन धीरावून, तिथे आनंदाने उभ्या होत्या.
अपश्यतां दानवसत्तमौ द्वौ चण्डश् च मुण्डश्च तपस्विनीं ताम्
तिथे पाहणाऱ्यांमध्ये, चंड आणि मुंड हे दोन श्रेष्ठ दैत्य त्या तपस्विनीला पाहू लागले.
दृष्ट्वोचतुस्तौ महिषासुरस्य दूताविदं चण्डमुण्डौ दितीशम्
तिला पाहून, महिषासुराचे दूत असलेले चंड आणि मुंड, दैत्यांची राणीला म्हणाले.
तत्रास्ति देवी सुमहानुभावा कन्या सुरूपा सुरसुन्दरीणाम्
तिथे एक देवी आहे, अत्यंत सामर्थ्यवान आणि देवसुंदर स्त्रियांमध्ये सर्वात सुंदर.
नेत्रैस्त्रिभिस्त्रीणि हुताशनानि जितानि कण्ठेन जितस्तु शङ्खः
तिच्या तीन डोळ्यांनी तिने तीन अग्नी जिंकले आहेत, आणि तिच्या गळ्याने शंखालाही तिने वश केले आहे.
त्वां सर्वजोतारमिति प्रतर्क्य कुचौ स्मरेणैव कृतौ सुदुर्गौ
तू सर्व प्रकाशाचा स्त्रोत आहेस असे समजून, तिच्या उरोज फक्त प्रेमानेच दुर्गम किल्ले झाले आहेत.
पराक्रमं वै भवतो विदित्वा कामेन यन्त्रा इव ते कृतास्तु
तुझ्या शौर्याची जाणीव असल्याने, ते तिच्या इच्छेने जणू यंत्रासारखे झाले आहेत.
भयातुरारोहणकातरस्य कामस्य सोपानमिव प्रयुक्तम्
भीतीमुळे आणि संकोचलेल्या प्रेमासाठी, जणू एक पायरीच बांधली आहे.
आरोहणे त्वद्भयकातरस्य स्वेदप्रवाहो ऽटसुर मन्मथस्य
तुझ्या भीतीने वर चढताना, हे दैत्यराजा, मदनाचा घाम वाहू लागतो.