तथैव शक्रादिषु दैवतेषु महर्द्धि तेजो वदनाद् विनिःसुतम्
त्याचप्रमाणे, इंद्रादी देवतांच्या मुखातून मोठे तेज आणि ऐश्वर्य बाहेर पडले.
कात्यायनस्याप्रतिमस्य तेन महर्षिणा तेज उपाकृतं च
त्या अद्वितीय महर्षी कात्यायन यांनी ते तेज एकत्र केले.
तस्माच्च जाता तरलायताक्षी कात्यायनी योगविशुद्धदेहा
त्या तेजातून, मोठ्या डोलणाऱ्या डोळ्यांची, योगाने शुद्ध झालेल्या देहाची कात्यायनी जन्माला आली.
याम्येन केशा हरितेजसा च भुजास्तथाष्टादश संप्जज्ञिरे
तिचे केस यमाच्या तेजातून, हात हरिच्या तेजातून, आणि अशा प्रकारे तिचे अठरा हात निर्माण झाले.
ऊरब चजङ्घे च नितम्बसंयुते जाते जलेशस्य तु तेजसा हि
तिच्या कंबरेला जोडलेली मांडी आणि पाय जलाधीच्या तेजातून निर्माण झाले.
दिवाकराणमपि तेजसाङ्गुलीः कराङ्गुलीश्च वसुतेजसैव
तिच्या बोटांना सूर्याच्या तेजातून, आणि हाताच्या बोटांना पृथ्वीच्या तेजातून जन्म मिळाला.
साध्येन च भ्रयुगलं सुकान्तिमत् कन्दर्पबाणासनसन्निभं बभौ
तिच्या सुंदर भुवया साध्यांच्या तेजातून, आणि त्या कामदेवाच्या धनुष्यासारख्या झळकत होत्या.
कात्यायनीत्येव तदा बभौ सा नाम्ना च तेनैव जगत्प्रसिद्धा
तेव्हा ती कात्यायनी या नावाने प्रसिद्ध झाली, आणि त्या नावानेच जगभर ओळखली जाऊ लागली.
शक्तिं हुताशः श्वसनश्च चापं तूणौ तथाक्ष्य्यशरौ विवस्वान्
अग्नीने आपली शक्ती दिली, वायूने धनुष्य दिलं, आणि सूर्याने न संपणारी तुपं व बाण दिले.
ब्रह्मऽक्षमालां सकमण्डलुं च कालो ऽसिमुग्रं सह चर्मणा च
ब्रह्मदेवाने जपमाळ व कमंडलू दिलं, आणि काळाने भयंकर तलवार व ढाली दिली.
चूडामणिं कुण्डलमर्द्धचन्द्रं प्रादात् कुठारं वसुशिल्पकर्त्ता
वसुंचा शिल्पकार देवाने मुकुटातील रत्न, कुंडलं, अर्धचंद्र व कुऱ्हाड दिली.
भुजङ्गहारं भुजगेश्वरो ऽपि अम्लानपुष्पामृतवः स्रजं च
सर्पांचा स्वामीने सर्पांची माळ दिली, आणि कधीही न कोमेजणाऱ्या फुलांची माळ देणाऱ्याने फुलांची माळ दिली.
तां तुष्टुवुर्देववराः सहेन्द्राः सविष्णुरुद्रेन्द्वनिलाग्निभास्कराः
देवतांमधील श्रेष्ठ, इंद्र, विष्णू, रुद्र, वायू, अग्नी आणि सूर्य यांनी तिचं स्तुती केली.
निद्रास्वरूपेण महीं वितत्य तृष्णा त्रपा क्षुद् भयदाथ कान्तिः
निद्रेनं स्वतःच्या रूपात संपूर्ण पृथ्वी व्यापली; तहान, लाज, भूक, भीती आणि सौंदर्यही तिथे होतं.
वृत्तिर्दया भ्रान्ति रथेह माया नमो ऽस्तु दैव्यै भवरूपिकायै
उपजीविका, दया आणि भ्रम हे तिचे रथ आहेत; त्या जगताच्या रूपे धारण करणाऱ्या देवीस वंदन.
विन्ध्यं महापर्वतमुच्चशृङ्गं चकार यं निम्नतरं त्वगस्त्यः
विंध्य हा उंच शिखर असलेला महान डोंगर अगस्त्यांनी खाली केला.
कस्मै कृते केन च कारणेन एतद् वदस्वामलसत्त्ववृत्ते
हे कशासाठी आणि कोणी केलं, हे सांग, तू शुद्ध आणि उत्तम वर्तन असलेला आहेस.
रविस्ततः कुमभभवं समेत्य होमावसाने वचनं बभाषे
मग सूर्याने, यज्ञाच्या शेवटी कुम्भभावाजवळ जाऊन, ही वचने सांगितली.
ददस्व दानं मम यन्मनीषिनं चरामि येन त्रिदिवेषु निर्वृतः
माझ्यासाठी तू जे काही इच्छितोस ते दान दे, ज्यामुळे मी तिन्ही लोकांत समाधानाने राहू शकेन.
दानं ददामि तव यन्मनसस्त्वभीष्टं नार्थि प्रयाति विमुखो मम कश्चिदेव
तुला मनाप्रमाणे हवं असलेलं दान मी देईन; माझ्याकडून कोणीही याचक रिकामा जात नाही.
एषो ऽद्य मे गिरिवरः प्ररुणाद्धि मार्गं विन्ध्यस्य निम्नकरणे भगवन् यतस्व
भगवन्, आज हा महान पर्वत माझ्या वाटेत अडथळा आणतो आहे; विंध्याला खाली करण्यासाठी कृपया प्रयत्न कर.
तव किरणजितो भविष्यते महीध्रो मम चरणसम्श्रितस्य का व्यथा ते
हा पर्वत तुझ्या किरणांनी जिंकला जाईल आणि माझ्या संरक्षणाखाली राहील; मग तुला कसली चिंता?
जगाम संत्यज्य हि दण्डकं हि विन्ध्याचलं वृद्ध्वपुर्महर्षिः
महार्षींनी दंडकारण्य सोडून, वयोवृद्ध अवस्थेत विंध्य पर्वताकडे प्रस्थान केलं.
वृद्धोस्मयशक्तश्च तवाधिरोढुं तस्माद् भवान् नीचतरो ऽस्तु सद्यः
मी म्हातारा आणि अशक्त आहे, तुला चढू शकत नाही; म्हणून तू लगेचच खाली हो.
समाक्रमच्चापि महर्षिमुक्यः प्रोल्लङ्घ्य विन्ध्यं त्विदमाह शैलम्
महार्षींनी विंध्य पर्वत ओलांडला आणि मग त्या डोंगराला असे सांगितले.
त्वया न तावत्त्विह वर्धितव्यं नो चेद् विशप्स्ये ऽहमवज्ञया ते
मी परत येईपर्यंत तू इथे वाढू नकोस; नाहीतर मी तुझा तिरस्कार करून तुला शाप देईन.
आक्रम्य तस्थौ स हि तां तदाशां काले व्रजाम्यत्र यदा मुनीन्द्रः
तो त्या आशेने तिथे थांबून, योग्य वेळेची वाट पाहू लागला, जेव्हा तो ऋषी येईल.
तत्राथ निक्षिप्य विदर्भपुत्रीं स्वमाश्रमं सौम्यमुपाजगाम
मग त्याने विदर्भराजकन्येला तिथे ठेवून, आपला शांत आश्रम गाठला.
शेषं च कालं स हि दण्डकस्थस् तपश्चारामितकान्तिमान् मुनिः
तो तेजस्वी ऋषी उरलेला काळ दंडकारण्यात तपश्चर्या करत राहिला.
नासौ निवृत्तेति मतिं विधाय स संस्थितो नीचतराग्रशृङ्गः
तो मागे फिरणार नाही असे ठरवून, त्या डोंगराच्या खालच्या शिखरावरच राहिला.