व्यद्रावयत् स तान् यक्षान् खङ्गपाणिर्भयङ्करः
त्याने तलवार हातात घेऊन, भयंकर वाटणाऱ्या त्या यक्षांना पळवून लावले.
ऋते संरक्षितारं हि महिषं रम्भनन्दनम्
फक्त रंभेचा मुलगा, तो महिष, रक्षक म्हणून उरला होता.
यो ऽजयत् सर्वतो देवान् सेन्द्ररुद्रार्कमारुतान्
ज्याने सर्व देव, इंद्र, रुद्र, सूर्य आणि मरुतांसह, सर्वत्र जिंकले होते.
राज्ये ऽभिषिक्तश्च महासुरेन्द्रैर्विनिर्जितैः शम्बरतारकाद्यैः
शंबर, तारक आणि इतर असुरांना हरवून, मोठ्या असुरराजांनी त्याला राज्याभिषेक केला.
स्थानानि त्यक्तानि शशीन्द्रभास्करैर्धर्मश्च दूरे प्रतियोजितश्च
चंद्र, इंद्र आणि सूर्य यांनी आपापली स्थानं सोडली होती, आणि धर्म दूर फेकला गेला, विरोधात गेला.
जग्मुः पुरस्कृत्य रिचामहं ते द्रष्टुं तदा चक्रधरं श्रियः पतिम्
माझ्या पुढाकाराने, ऋचाचा उच्चार करत, ते सर्व त्या वेळी चक्रधारी, श्रीच्या पतीला भेटायला गेले.
दृष्टावा प्रणम्यैव च सिद्दिसाधकौ न्यवेदयंस्तन्महिषादिचेष्टितम्
त्याला पाहून, नमस्कार करून, सिद्धी साधणाऱ्या त्या दोघांनी महिषासुराच्या कृत्यांची माहिती दिली.
आक्रम्य नाकात्तु निराकृता वयं कृतावनिस्था महिषासुरेण
आम्ही स्वर्गातून हाकलले गेलो, महिषासुराने आम्हाला पृथ्वीवर राहायला भाग पाडले.
न चेद् व्रजामो ऽद्य रसातलं हि संकाल्यमाना युधि दानवेन
आज आपण पाताळात गेलो नाही, तर त्या दानवाने युद्धात आपला संहार केला असता.
दृष्ट्वाथ चक्रे सहसैव कोपं कालाग्निकल्पो हरिरव्ययात्मा
हे पाहून, अविनाशी हरि अचानक काळाग्नीप्रमाणे रागावला.
तथैव शक्रादिषु दैवतेषु महर्द्धि तेजो वदनाद् विनिःसुतम्
त्याचप्रमाणे, इंद्रादी देवतांच्या मुखातून मोठे तेज आणि ऐश्वर्य बाहेर पडले.
कात्यायनस्याप्रतिमस्य तेन महर्षिणा तेज उपाकृतं च
त्या अद्वितीय महर्षी कात्यायन यांनी ते तेज एकत्र केले.
तस्माच्च जाता तरलायताक्षी कात्यायनी योगविशुद्धदेहा
त्या तेजातून, मोठ्या डोलणाऱ्या डोळ्यांची, योगाने शुद्ध झालेल्या देहाची कात्यायनी जन्माला आली.
याम्येन केशा हरितेजसा च भुजास्तथाष्टादश संप्जज्ञिरे
तिचे केस यमाच्या तेजातून, हात हरिच्या तेजातून, आणि अशा प्रकारे तिचे अठरा हात निर्माण झाले.
ऊरब चजङ्घे च नितम्बसंयुते जाते जलेशस्य तु तेजसा हि
तिच्या कंबरेला जोडलेली मांडी आणि पाय जलाधीच्या तेजातून निर्माण झाले.
दिवाकराणमपि तेजसाङ्गुलीः कराङ्गुलीश्च वसुतेजसैव
तिच्या बोटांना सूर्याच्या तेजातून, आणि हाताच्या बोटांना पृथ्वीच्या तेजातून जन्म मिळाला.
साध्येन च भ्रयुगलं सुकान्तिमत् कन्दर्पबाणासनसन्निभं बभौ
तिच्या सुंदर भुवया साध्यांच्या तेजातून, आणि त्या कामदेवाच्या धनुष्यासारख्या झळकत होत्या.
कात्यायनीत्येव तदा बभौ सा नाम्ना च तेनैव जगत्प्रसिद्धा
तेव्हा ती कात्यायनी या नावाने प्रसिद्ध झाली, आणि त्या नावानेच जगभर ओळखली जाऊ लागली.
शक्तिं हुताशः श्वसनश्च चापं तूणौ तथाक्ष्य्यशरौ विवस्वान्
अग्नीने आपली शक्ती दिली, वायूने धनुष्य दिलं, आणि सूर्याने न संपणारी तुपं व बाण दिले.
ब्रह्मऽक्षमालां सकमण्डलुं च कालो ऽसिमुग्रं सह चर्मणा च
ब्रह्मदेवाने जपमाळ व कमंडलू दिलं, आणि काळाने भयंकर तलवार व ढाली दिली.
चूडामणिं कुण्डलमर्द्धचन्द्रं प्रादात् कुठारं वसुशिल्पकर्त्ता
वसुंचा शिल्पकार देवाने मुकुटातील रत्न, कुंडलं, अर्धचंद्र व कुऱ्हाड दिली.
भुजङ्गहारं भुजगेश्वरो ऽपि अम्लानपुष्पामृतवः स्रजं च
सर्पांचा स्वामीने सर्पांची माळ दिली, आणि कधीही न कोमेजणाऱ्या फुलांची माळ देणाऱ्याने फुलांची माळ दिली.
तां तुष्टुवुर्देववराः सहेन्द्राः सविष्णुरुद्रेन्द्वनिलाग्निभास्कराः
देवतांमधील श्रेष्ठ, इंद्र, विष्णू, रुद्र, वायू, अग्नी आणि सूर्य यांनी तिचं स्तुती केली.
निद्रास्वरूपेण महीं वितत्य तृष्णा त्रपा क्षुद् भयदाथ कान्तिः
निद्रेनं स्वतःच्या रूपात संपूर्ण पृथ्वी व्यापली; तहान, लाज, भूक, भीती आणि सौंदर्यही तिथे होतं.
वृत्तिर्दया भ्रान्ति रथेह माया नमो ऽस्तु दैव्यै भवरूपिकायै
उपजीविका, दया आणि भ्रम हे तिचे रथ आहेत; त्या जगताच्या रूपे धारण करणाऱ्या देवीस वंदन.
विन्ध्यं महापर्वतमुच्चशृङ्गं चकार यं निम्नतरं त्वगस्त्यः
विंध्य हा उंच शिखर असलेला महान डोंगर अगस्त्यांनी खाली केला.
कस्मै कृते केन च कारणेन एतद् वदस्वामलसत्त्ववृत्ते
हे कशासाठी आणि कोणी केलं, हे सांग, तू शुद्ध आणि उत्तम वर्तन असलेला आहेस.
रविस्ततः कुमभभवं समेत्य होमावसाने वचनं बभाषे
मग सूर्याने, यज्ञाच्या शेवटी कुम्भभावाजवळ जाऊन, ही वचने सांगितली.
ददस्व दानं मम यन्मनीषिनं चरामि येन त्रिदिवेषु निर्वृतः
माझ्यासाठी तू जे काही इच्छितोस ते दान दे, ज्यामुळे मी तिन्ही लोकांत समाधानाने राहू शकेन.
दानं ददामि तव यन्मनसस्त्वभीष्टं नार्थि प्रयाति विमुखो मम कश्चिदेव
तुला मनाप्रमाणे हवं असलेलं दान मी देईन; माझ्याकडून कोणीही याचक रिकामा जात नाही.