वामनपुराणम्

नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्

नारदाने वामनावर आधारित असलेल्या पुराणाची चौकशी केली.

वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

वामनाचे रूप पूर्वी कसे घेतले होते, ते मला विचारत आहे, सांग.

त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्

या विषयात देवांनी एकत्र येऊन युद्ध केले; इथे मला मोठा संशय आहे.

शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी

शंकराची प्रिय पत्नी अत्यंत सुंदर वर्णाची होती.

जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः

ती हिमवत या महान पर्वतराजाच्या घरी जन्मली.

एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे

माझा हा संशय दूर कर; तू सर्वज्ञ आहेस, असे मी मानतो.

व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज

द्विजा, विविध व्रतांची पद्धत मला समजावून सांग.

प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम

सर्व वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्याने, तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या नारदाला उत्तर दिले.

अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म

मुनिश्रेष्ठा, आपले लक्ष एकाग्र करून नीट ऐक.

उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्

उन्हाळ्याचा काळ आलेला पाहून त्याने हे शब्द बोलले.

यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः

उन्हाळ्यात वारा आणि ऊन कायम असताना आपण दोघे पुढे जात आहोत.

निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे

सुंदर स्त्री, मी आसऱ्याशिवाय नेहमी जंगलात भटकतो.

निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती

ती सती शंकरासोबत उन्हाळ्याचा काळ घालवू लागली.

घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्

पावसाळा काळ ढगांनी दिशांना अंधारून, प्रेमभावनेने भरून गेला.

प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा

त्या वेळी सतीने देवाधिदेवाला प्रेमाने हे शब्द सांगितले.

स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

गडद निळ्या ढगांमध्ये वीज चमकत आहे आणि मोर 'केका' असा आवाज करत आहेत.

कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः

कदंब, सर्ज, अर्जुन आणि केतकीची झाडे, मऊ वाऱ्याने हलून, फुले टाकत आहेत.

यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति

जसं योग्यांची मंडळी, जरी खोल मुळं असलेल्या आधारांना सोडून देतात, तसं.

नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु

पाण्याचं भरपूर प्रमाण पाहून, शूर लोक तरुण झाडांमध्ये फिरतात.

किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला

इथे काय आश्चर्य आहे? तेज नसलेल्या लोकांमध्ये वावरल्यावर, स्त्रीचं वर्तन सैल होतं.

फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि

बिल्वाचं झाड फळांनी, नद्या पाण्याने, मोठी सरोवरे पानं आणि कमळांनी शोभतात.

गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो

या उत्तम पाण्याच्या काठी घर बांध, शंभो, म्हणजे मी सुखाने राहीन.

न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये

माझ्याकडे घरासाठी धन नाही; माझ्या अंगावर फक्त मृगाचं कातडं आहे, प्रिये.

केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः

माझ्याकडे एकच कडे आहे, तूच माझं उपरणं आहेस; दुसरं म्हणजे धनंजय नावाचा सर्प.

नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः

निळा असला तरी काळ्या काजळासारखा रंग, कंबरेवर तो ठामपणे शोभतो.

अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्

स्वामीला निवाऱ्यासाठी होणारा त्रास पाहून, नोकर रागाने तक्रार करतो आणि लाजेने श्वास घेतो.

वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः

झाडाच्या मुळाशी उभी राहून, मी मोठ्या दुःखाने बोलते.

ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि

मग त्या घोड्याचं नाव जिमूतकेतु म्हणून स्वर्गात प्रसिद्ध झालं.

लोकान्न्दकरी रम्या शरत् समभवन्मुने

मुनिवर, सुंदर शरद ऋतू आली आणि साऱ्या जगात उजळपण आणलं.