ലുലംസ്ത്രിണേത്രവഹ്ന്യാര്ത്തോ ഭ്രമതേ ഽലാതചക്രവത്
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്റെ അഗ്നിയിൽ ദുഃഖിച്ച്, അവൻ ഒരു ജ്വലിച്ച ചക്രംപോലെ അലയിച്ചു.
നാഗാ വിദ്യാധരാശ്ചാപി പക്ഷിണോ ഽപ്സരസസ്തഥാ
നാഗന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, പക്ഷികൾ, അപ്പ്സരസ്സുമാർ,
താവന്തോ ബ്രഹ്മസദനം ഗതാ വേദയിതും മുനേ
അവരിൽ പലരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് പോയി, മഹർഷേ, വിവരം അറിയിക്കാൻ.
രമ്യം മഹേശ്വരാവാസം മന്ദരം രവികാരണാത്
സൂര്യന്റെ കാരണത്താൽ മനോഹരമായ മഹേശ്വരന്റെ വാസമായ മന്ദരം കൊണ്ടുവന്നു.
പ്രസാദ്യ ഭാസ്കരാര്ഥായ വാരാണസ്യാമുപാനയത്
ഭാസ്കരനു വേണ്ടി പ്രീതിപ്പെടുത്തി, വാരാണസിയിൽ അതു എത്തിച്ചു.
കൃത്വാ നാമാസ്യ ലോലേതി രഥമാരോപയത് പുനഃ
അതിനു 'ലോല' എന്ന പേര് നൽകി, പിന്നെ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറ്റി.
സബാന്ധവം സനഗരം പുനരാരോപയദ് ദിവി
അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും നഗരത്തെയും കൂട്ടി, വീണ്ടും അവനെ ആകാശത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രണമ്യ കേശവം ദേവം വൈരാജം സ്വഗൃഹം ഗതഃ
കേശവനായ ദൈവത്തിനെ വന്ദിച്ച്, വൈരാജൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
ദിവാകരോ ഭൂമിതലേ ഭവേന ക്ഷിപ്തസ്തു ദൃഷ്ട്യാ ന ച സംപ്രദഗ്ധഃ
ഭവന്റെ കാഴ്ച കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ തള്ളിയിട്ടെങ്കിലും, സൂര്യൻ ചുട്ടുപോകാതെ നിലന്നു.
സ്വയംഭുവാ ചാപി നിശാചരേന്ദ്രസ് ത്വാരോപിതഃ ഖേ സപുരഃ സബന്ധുഃ
സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവു, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരുടെ അധിപതിയെ നഗരവും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത് ആകാശത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
ആരാധനായ ദേവാഭ്യാം ഹരീശാഭ്യാം വദസ്വ താന്
ഹരി, ഈശൻ എന്ന രണ്ടു ദേവന്മാരുടെ ആരാധന എങ്ങനെയെന്ന് പറഞ്ഞുതരണമെന്നു ചോദിക്കുന്നു.
ആരാധനായ ശര്വസ്യ കേശവസ്യ ച ധീമതഃ
ശർവനും ബുദ്ധിമാനായ കേശവനും വേണ്ടി ആരാധന ചെയ്യാൻ,
തദാ സ്വപിതി ദേവേശോ ഭോഗിഭോഗേ ശ്രിയഃ പതിഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയും ശ്രീയുടെ ഭർത്താവും പാമ്പിന്റെ ചുരുളുകളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ദേവാനാം മാതരശ്ചാപി പ്രസുപ്താശ്ചാപ്യനുക്രമാത്
ദേവന്മാരുടെ മാതാക്കളും ഓരോരുത്തരായി ഉറങ്ങിത്തുടങ്ങി.
സര്വമനുക്രമേണൈവ പുരസ്കൃത്യ ജനാര്ദനമ്
എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ശരിയായ ക്രമത്തിൽ നടത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ജനാർദ്ദനനെ ആദരിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം ജഗത്സ്വാമീ ശയനം പരികല്പയേത്
പത്തൊൻപതാം ദിവസം ലോകത്തിന്റെ നാഥനെ വിശ്രമിപ്പിക്കണം.
കൃത്വോപവീതകം ചൈവ സമ്യക്സംപൂജ്യ വൈ ദ്വിജാന്
യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, ദ്വിജന്മാരെ ഉചിതമായി പൂജിച്ചശേഷം,
ലബ്ധ്വാ പീതാമ്ബരധരഃ സ്വസ്തി നിദ്രാം സമാനയേത്
മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവനെ ശാന്തമായി ഉറക്കത്തിലേക്ക് നയിക്കണം.
കദമ്ബാനാം സുഗന്ധാനാം കുസുമൈഃ പരികല്പിതേ
കദംബമരത്തിന്റെ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ,
സൌവര്ണപങ്കജകൃതേ സുഖാസ്തീര്ണോപധാനകേ
പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച താമരയും, സുഖകരമായി വിരിച്ച തലയണയും ഒരുക്കി,
വൈയാഘ്രേ ച ജടാഭാരം സമുദ്ഗ്രന്ഥ്യാന്യചര്മണാ
പുലിയുടെ തോലും, കൂട്ടിയിണക്കിയ ജടയും കിടക്കയിലായി വെച്ച്,
തതോ ഽമരാണാം രജനീ ഭവതേ ദക്ഷിണായനമ്
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർക്കു രാത്രി ആരംഭിക്കുന്നു; അതാണ് ദക്ഷിണായനം.
തല്പേ സ്വപിതി ലോകാനാം ദര്ശയന് മാര്ഗമുത്തമമ്
അവൻ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ലോകങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ മാർഗം കാണിക്കുന്നു.
വിനായകശ്ചുര്ഥ്യാ തു പഞ്ചമ്യാമപി ധര്മരാട്
അഞ്ചാം ദിവസം വിനായകനെയും, അതേ ദിവസം ധർമ്മരാജാവിനെയും ആദരിക്കണം.
കാത്യായനീ തഥാഷ്ടമ്യാം നവമ്യാം കമലാലയാ
എട്ടാം ദിവസം കാത്യായനിയെ, ഒൻപതാം ദിവസം കമലാലയവാസിനിയെ പൂജിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം തു കൃഷ്ണായാം സാധ്യാ ബ്രഹ്മന് സ്വപന്തി ച
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പത്തൊൻപതാം ദിവസം, ബ്രഹ്മനേ, സാദ്ധ്യന്മാരും ഉറങ്ങുന്നു.
സ്വപത്സു തത്ര ദേവേഷു പ്രാവൃട്കാലഃ സമായയൌ
അവിടെ ദേവന്മാർ ഉറങ്ങുമ്പോൾ മഴക്കാലം എത്തുന്നു.
വായസാശ്ച സ്വപന്ത്യേതേ ഋതൌ ഗര്ഭഭരാലസാഃ
ആ കാലത്ത് കുഞ്ഞുങ്ങളാൽ ഭാരമായ കാക്കകളും ഉറങ്ങുന്നു.
ദ്വിതീയാ സാ ശുഭാ പുണ്യാ അശൂന്യശയനോദിതാ
അവിടെ രണ്ടാം ദിവസം ശുഭവും പുണ്യവുമാണ്, ശൂന്യമല്ലാത്ത കിടക്കയിൽ നിന്നുള്ള ഉണർവെന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പര്യങ്കസ്ഥം സമം ലക്ഷ്മ്യാ ഗന്ധപുഷ്പാദിഭിര്മുനേ
പർയ്യങ്കത്തിൽ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഇരുന്ന്, സുഗന്ധവും പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിച്ച്, മഹർഷേ,