ഉത്സൃഷ്ടം ജീവിതം ശൂന്യേ ഫൂത്കൃത്യ സരിതസ്തടേ
ജീവൻ ശൂന്യമായതിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു, നദീതീരത്ത് ഒരു വലിയ നിലവിളിയോടെ.
സംതാപയഞ്ജഗത് സര്വം നാസ്തമേതി കഥഞ്ചന
സകല ലോകത്തെയും വേദനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അതു ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കുകയില്ല.
തത്കാന്തയാ തപസ്തപ്തം ഭര്തൃശോകാര്ത്തയാ ബത
ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കനിഞ്ഞ്, അവൾ കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.
തേനാസൌ ശശിനിര്ജേതാ നാസ്തമേതി രവിര്ധ്രുവമ്
അതുകൊണ്ടാണ് ചന്ദ്രൻ സൂര്യനെ ജയിക്കുന്നത്; സൂര്യൻ ഉറപ്പായും അസ്തമിക്കാറില്ല.
പ്രാവര്ത്തയന്ത കര്മാണി രാത്രാവപി മഹാമുനേ
മഹാമുനിയേ, അവർ രാത്രിയിലും കർമ്മങ്ങൾ നടത്തി.
രവൌ ശശിനി ചൈവാന്യേ ബ്രഹ്മണോ ഽന്യേ ഹരസ്യ ച
ചിലർ സൂര്യനുവേണ്ടി, ചിലർ ചന്ദ്രനുവേണ്ടി, മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മാവിനും ഹരനുമാണ് അർപ്പിച്ചത്.
യദിയം രജനീ രമ്യാ കൃതാ സതതകൌമുദീ
ഈ രാത്രി മനോഹരവും, എപ്പോഴും ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ പ്രകാശമുള്ളതുമാണെങ്കിൽ,
നിര്വ്യാജേന മഹാഗന്ധൈരര്ചിതഃ കുസുമൈഃ ശുഭൈഃ
ശുദ്ധമായ പുഷ്പങ്ങളാൽ, വലിയ സത്യസന്ധമായ സുഗന്ധങ്ങളാൽ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
അശൂന്യശയനാ നാമ ദ്വിതീയാ സര്വകാമദാ
‘അശൂന്യശയന’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന രണ്ടാമത്തേത് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു.
അശൂന്യം ച മഹാഭോഗൈരനസ്തമിതശേഖരമ്
വലിയ ആനന്ദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, അസ്തമിക്കാത്ത കിരീടത്തോടും കൂടിയതും അശൂന്യമാണ്.
ദൃഷ്ട്വാ തപ്തം തപോ ഘോരം രുദ്രാരാധനകാമ്യയാ
രുദ്രനെ ആരാധിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ കഠിനമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് കണ്ടു,
തുഷ്ടേന ശംഭുനാ ദത്തം വരം ചാസ്യൈ യദൃച്ഛയാ
തൃപ്തനായ ശംഭു അവള്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു വരം നല്കി.
വ്രതേനേഹ ത്വഖണ്ഡേന തേനാഖണ്ഡഃ ശശീ ദിവി
ഈ വ്രതം കൊണ്ട്, അവളുടെ ചർമ്മം അക്ഷതമായതുപോലെ, ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനും അക്ഷതനായി.
പദദ്വയം സമഭ്യര്ച്യ വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ഇരുകാലുകളും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
അസ്മാകമാനന്ദകരോ ദിവാ തപതി സൂര്യവത്
അവൻ സൂര്യനുപോലെ പകലിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, ഞങ്ങള്ക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നു.
ശശങ്കനിര്ജിതഃ സൂര്യോ ന വിഭാതി യഥാ പുരാ
ചന്ദ്രനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ട സൂര്യൻ, മുമ്പുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നില്ല.
വികചാഃ പ്രതിഭാസന്തേ ജാതഃ സൂര്യോദയോ ധ്രുവമ്
താമരകൾ വിരിഞ്ഞതായി കാണുന്നു; ഉറപ്പായും സൂര്യോദയം സംഭവിച്ചു.
അതോ വിജ്ഞായതേ ചന്ദ്ര ഉദിതശ്ച പ്രതാപവാന്
അതുകൊണ്ട്, ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചും തേജസ്സോടെ തിളങ്ങുന്നതും അറിയാം.
അമന്യത കിമേതദ്ധി ലോകോ വക്തി ശുഭാശുഭമ്
അവൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്? ലോകം നല്ലതും ചീത്തയുമെന്നു പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
ആസമന്താജ്ജഗദ് ഗ്രസ്തം ത്രൈലോക്യം രജനീചരൈഃ
ചുറ്റും മുഴുവൻ ലോകം, മൂന്നു ലോകങ്ങളും, രാത്രി സഞ്ചാരികൾകൊണ്ട് ആകെ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടു.
നിശാചരസ്യ വൃദ്ധിം താമചിന്തയത യോഗവിത്
യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ ആ രാത്രി സഞ്ചാരിയുടെ വളർച്ചയെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
ദേവബ്രാഹ്മണപൂജാസു സംസക്താന് ധര്മസംയുതാന്
ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നതിലും, ധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരിലും മനസ്സു ചേർത്തവരെ
മഹാംശുനഖരഃ സൂര്യസ്തദ്വിഘാതമചിന്തയത്
വലിയ പ്രകാശമുള്ള നഖങ്ങൾ ഉള്ള സൂര്യൻ അതിനെ നശിപ്പിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യാമെന്നു ആലോചിച്ചു.
സ്വധര്മവിച്യുതിര്നാമ സര്വധര്മവിഘാതകൃത്
സ്വന്തം കർത്തവ്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടു പോകുന്നത് എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഭാനുഭീ രാക്ഷസപുരം തദ് ദൃഷ്ടം ച യഥൈച്ഛയാ
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ടു, ആ രാക്ഷസ നഗരത്തെ അവൻ ഇഷ്ടംപോലെ കണ്ടു.
നിപപാതാമ്ബരാദ് ഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണപുണ്യ ഇവ ഗ്രഹഃ
പുണ്യം ക്ഷയിച്ച ഗ്രഹംപോലെ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അവൻ വീണു.
നമോ ഭവായ ശര്വായ ഇദമുച്ചൈരുദീരയത്
'ഭവായും ശർവായും നമസ്കാരം!' എന്ന് അവൻ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു.
ഹാ ദേതി ചുക്രുശുഃ സര്വേ ഹരഭക്തഃ പതത്യസൌ
'ഹാ!' എന്ന് എല്ലാവരും കരഞ്ഞു—കാരണം ഹരയുടെ ഭക്തൻ വീഴുകയാണ്.
ശ്രുത്വാ സംചിന്തയാമാസ കേനാസൌ പാത്യതേ ഭുവി
ഇത് കേട്ടു, 'ആരാണ് അവനെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തുന്നത്?' എന്ന് അവൻ ആലോചിച്ചു.
പാതിതം രാക്ഷസപുരം തതഃ ക്രുദ്ധസ്ത്രിലോചനഃ
രാക്ഷസ നഗരം വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, കോപത്തോടെ മൂന്നുകണ്ണുള്ളവൻ—