തത്തദ് ഗുണവതേ ദേയം തദേവാക്ഷയമിച്ഛതാ
നശിക്കാത്ത ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, യോഗ്യരായവർക്കാണ് ദാനം നൽകേണ്ടത്.
ധര്മതോ ധനമാഹാര്യം യഷ്ടവ്യം ചാപി ശക്തിതഃ
ധനം ധർമ്മപഥത്തിൽ സമ്പാദിക്കണം; യാഗങ്ങൾ കഴിവിനനുസരിച്ച് നടത്തണം.
തത് കര്ത്തവ്യമശങ്കേന യന്ന ഗോപ്യം മഹാജനേ
മഹത്തായവരിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കേണ്ടതല്ലാത്തത്, സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യണം.
ധര്മാര്ഥകാമസംപ്രാപ്തിഃ പരത്രേഹ ച ശോഭനമ്
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവയുടെ ലഭ്യം ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ശുഭകരമാണ്.
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം ധര്മം പ്രവക്ഷ്യാമോ ഽവധാര്യതാമ്
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലെ ധർമ്മം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമം ധര്മം പ്രവക്ഷ്യാമോ ഽവധാര്യതാമ്
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിലെ ധർമ്മം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ഭൂമൌ ശയ്യാ ബ്രഹ്മചര്യം പിതൃദേവാതിഥിക്രിയാ
ഭൂമിയിൽ കിടക്കൽ, ബ്രഹ്മചര്യം, പിതൃദേവതാതിഥികൾക്കുള്ള കർമ്മങ്ങൾ—
വന്യസ്നേഹനിഷേവിത്വം വാനപ്രസ്ഥവിധിസ്ത്വയമ്
കാടിൽ ലഭിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും, നെയ്യും ഉപയോഗിച്ച് ജീവിക്കുന്നത്—ഇവയാണ് വാനപ്രസ്ഥന്റെ മാർഗം.
ജിതേന്ദ്രിയത്വമാവാസേ നൈകസ്മിന് വസതിശ്ചിരമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ഒരിടത്ത് ദീർഘകാലം താമസിക്കാതിരിക്കുക—
ആത്മജ്ഞാനാവബോധേച്ഛാ തഥാ ചാത്മാവബോധനമ്
ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് നേടാനുള്ള ആഗ്രഹവും, അതുപോലെ ആത്മസാക്ഷാത്കാരവും.
വര്ണധര്മാണി ചാന്യാനി നിശാമയ നിശാചര
ഇനി, നിശാചരാ, മറ്റ് വർണ്ണധർമ്മങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
ക്ഷത്രിയസ്യാപി കഥിതാ യേ ചാചാരാ ദ്വിജസ്യ ഹി
ക്ഷത്രിയർക്കു നിർദ്ദേശിച്ച ആചാരങ്ങൾ, ദ്വിജന്മാർക്കും ബാധകമാണ്.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യയമുത്തമം ത്വേകം ശൂദ്രസ്യ ക്ഷണദാചര
ശൂദ്രന് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഒരു ആചാരം മാത്രം ഉണ്ട്, അത് രാത്രി സമയത്ത് ആചരിക്കണം.
യോ ഹാപയതി തസ്യാസൌ പരികുപ്യതി ഭാസ്കരഃ
ആ ആചാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനോട് സൂര്യന് കോപം കാണിക്കും.
ഭാനുര്വൈ യതതേ തസ്യ നരസ്യ ക്ഷണദാചര
രാത്രിയിലെ ആ ആചാരം ആചരിക്കുന്നവന്റെ ഭാവിയിൽ സൂര്യൻ സഹായിക്കും.
യഃ സംത്യജേച്ചാപി നിജം ഹി ധര്മം തസ്മൈ പ്രകുപ്യേത ദിവാകരസ്തു
സ്വന്തം ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനോട് സൂര്യൻ കോപം കാണിക്കും.
ജഗാമ ചോത്പത്യ പുരം സ്വകീയം മുഹുര്മുഹുര്ധര്മമവേക്ഷമാണഃ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ധർമ്മത്തെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
സമ്ഹൂയാബ്രവീത് സര്വാന് രാക്ഷസാന് ധാര്മികം വചഃ
അവൻ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും വിളിച്ചു ചേർത്ത്, ധാർമ്മികമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദാനം ദയാ ച ക്ഷാന്തിശ്വ ബ്രഹ്മചര്യമമാനിതാ
ദാനം, ദയ, ക്ഷമ, ബ്രഹ്മചര്യം, വിനയം —
സദാചാരനിഷേവിത്വം പരലോകപ്രദായകാഃ
നല്ല പെരുമാറ്റം പാലിക്കുന്നത് പരലോകം നേടാൻ സഹായിക്കും.
സോഹമാജ്ഞാപയേ സര്വാന് ക്രിയതാമവികല്പതഃ
അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങളൊക്കെയും ഞാൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു: ഇതെല്ലാം യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയുമില്ലാതെ ചെയ്യണം.
ത്രയോദശാങ്ഗം തേ ധര്മ ചക്രുര്മുദിതമാനസാഃ
അവർ ആ പതിമൂന്ന് ഭാഗങ്ങളുള്ള ധർമ്മം സന്തോഷത്തോടെ ആചരിച്ചു.
പുത്രപൌത്രാര്ഥസംയുക്താഃ സദാടാരസമന്വിതാഃ
മക്കളും മുമ്മക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആയിരുന്നു.
ഗന്തും നാശക്തുവന് സൂര്യോ നക്ഷത്രാണി ന ചന്ദ്രമാഃ
സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ചന്ദ്രനും മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ദിവാ ചന്ദ്രസ്യ സദൃശഃ ക്ഷണദായാം ച സൂര്യവത്
പകലിൽ അവൻ ചന്ദ്രനുപോലെയും, രാത്രിയിൽ സൂര്യനുപോലെയും ആയിരുന്നു.
ശശങ്കമിതി തേജസ്ത്വാദമന്യന്ത പുരോത്തമമ്
അവർക്ക് ഏറ്റവും വലിയ പ്രകാശം ചന്ദ്രനാണെന്ന് തോന്നി.
രാത്രൌ വികസിതാ ബ്രഹ്മന് വിഭൂതിം ദാതുമീപ്സവഃ
ബ്രാഹ്മണാ, രാത്രിയിൽ തങ്ങളുടെ മഹത്വം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ പുഷ്പിച്ചു.
താന് വായസാസ്തദാ ജ്ഞാത്വാ ദിവാ നിഘ്നന്തി കൌശികാന്
അപ്പോൾ കാക്കകൾ ഇത് മനസ്സിലാക്കി, പകൽ സമയത്ത് കൗശികന്മാരെ കൊല്ലുമായിരുന്നു.
ആകണ്ഠമഗ്നാസ്തിഷ്ഠന്തി രാത്രൌ ജ്ഞാത്വാഥ വാസരമ്
രാത്രിയിൽ പകൽ എന്ന് അറിഞ്ഞ് അവർ കഴുത്തുവരെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി നിന്നു.
മന്മാനാസ്തു ദിവസമിദമുച്ചൈര്ബ്രുവന്തി ച
അവരുടെ മനസ്സ് എനിക്ക് സമർപ്പിച്ച്, അവർ പകൽ മുഴുവൻ ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കും.