വിന്ധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്താത്ര കുലപര്വതാഃ
വിന്ദ്യയും പാർയാത്രയും ഈ ദേശത്തിലെ ഏഴു പ്രധാന പർവതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിസ്താരോച്ഛ്രായിണോ രമ്യാ വിപുലാഃ ശുഭസാനവഃ
അവ വിപുലവും ഉയരവും മനോഹരവും വിശാലവും ശുഭമായ ചരിവുകളുമുള്ളവയാണ്.
വാതന്ധമോ വൈദ്യുതശ്ച മൈനാകഃ സരസസ്തഥാ
വാതന്ധമം, വൈദ്യുതം, മൈനാകം, സരസും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഉജ്ജായനഃ പുഷ്പഗിരിരര്ബുദോ രൈവതസ്തഥാ
ഉജ്ജായനം, പുഷ്പഗിരി, അർബുദം, റൈവതം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ശ്രീപര്വതഃ കോങ്ഗണശ്ച ശതശഽന്യേ ഽപി പര്വതാഃ
ശ്രീപർവതം, കോങ്കണം, കൂടാതെ നൂറുകണക്കിന് മറ്റ് പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്.
തൈഃ പീയന്തേ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ യാസ്താഃ സമ്യങ് നിശാമയഃ
ഇവയിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നദികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ശതദ്രുശ്ചന്ദ്രികാ നീലാ വിതസ്തൈരാവതീ കുഹൂഃ
ശതദ്രു, ചന്ദ്രികാ, നീലാ, വിതസ്താ, ഇരാവതി, കുഹു എന്നിവയാണ്.
ഗോമതീ ധൂതപാപാ ച ബാഹുദാ സദൃഷദ്വതീ
ഗോമതി, ധൂതപാപാ, ബാഹുദാ, സദൃശദ്വതി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
സരൂശ്ച സലൌഹിത്യാ ഹിമവത്പാദനിഃസൃതാഃ
സരു, ലൗഹിത്യം എന്നിവയും ഹിമവാന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.
പര്ണാശാ നന്ദിനീ ചൈവ പാവനീ ച മഹീ തഥാ
പർണാശാ, നന്ദിനി, പാവനി, മഹിയും ഉണ്ട്.
സിപ്രാ ഹ്യവന്തീ ച തഥാ പാരിയാത്രാശ്രയാഃ സ്മൃതാഃ
സിപ്രയും അവന്തിയും പാർയാത്ര പർവതത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
മന്ദാകിനീ ദശാര്ണാ ച ചിത്രകൂടാപവാഹികാ
മന്ദാകിനി, ദശാർണാ, ചിത്രകൂടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന നദി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
തഥാന്യാ പിപ്പലശ്രോണീ വിപാശാ വഞ്ജുലാവതീ
കൂടാതെ പിപ്പലശ്രോണി, വിപാശാ, വഞ്ജുലാവതി തുടങ്ങിയ മറ്റ് നദികളും ഉണ്ട്.
ഋക്ഷപാദപ്രസൂതാ ച തഥാന്യാ ബലവാഹിനീ
ഋക്ഷപാദത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച മറ്റ് നദികളും, ബലവാഹിനിയും ഉണ്ട്.
വേണ വൈതരണീ ചൈവ സിനീവാഹുഃ കുമുദ്വതീ
വേണ, വൈതരണി, സിനീവാഹു, കുമുദ്വതി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
വിന്ധ്യപാദപ്രസൂതാശ്ച നദ്യഃ പുണ്യജലാഃ ശുഭാഃ
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ വിശുദ്ധവും ശുഭവുമാണ്.
തുങ്ഗഭദ്രാ സുപ്രയോഗാ വാഹ്യാ കാവേരിരേവ ച
തുങ്ഗഭദ്ര, സുപ്രയോഗ, വായ്യ, കൂടാതെ കാവേരി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ഏതാസ്ത്വപി മഹാനദ്യഃ സഹ്യപാദവിനിര്ഗതാഃ
ഇവയും സഹ്യപർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന മഹാനദികളാണ്.
സിനീ ചൈവ സുദാമാ ച ശുക്തിമത്പ്രഭവാസ്ത്വിമാഃ
സിനി എന്നവളും സുദാമ എന്നവളും, പ്രകാശമുള്ള ചിപ്പിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരും ഇവരാണ്.
ജഗതോ മാതരഃ സര്വാഃ സര്വാഃ സാഗരയോഷിതഃ
ഇവരെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ അമ്മമാരാണ്, ഇവർ എല്ലാവരും സമുദ്രത്തിലെ സ്ത്രീകളാണ്.
ഉദങ്മധ്യോദ്ഭവാ ദേശാഃ പിബന്തി സ്വേച്ഛയാ ശുഭാഃ
വടക്കും മധ്യഭാഗവും നിന്നു ഉദിച്ച നല്ല ദേശങ്ങൾ, തങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ കുടിച്ചിരിക്കുന്നു.
മത്സ്യാഃ കുശട്ടാഃ കുണികുണ്ഡലാശ്ച പാഞ്ജാലകാശ്യാഃ സഹ കോസലാഭിഃ
മീനുകൾ, കുശട്ടകൾ, കുണികുണ്ഡലന്മാർ, പാഞ്ചാലന്മാർ, കൂടെ കോസല സ്ത്രീകളും.
ശകാശ്ചൈവ സമശകാ മധ്യദേശ്യ ജനാസ്ത്വിമേ
ശകന്മാർ, സമശകന്മാർ, മധ്യദേശത്തിലെ ജനങ്ങൾ ഇവരാണ്.
അപരാന്താസ്തഥാ ശൂദ്രാഃ പഹ്ലാവാശ്ച സഖേടകാഃ
അപരാന്തർ, ശൂദ്രന്മാർ, പഹ്ലവന്മാർ, കൂടെ ഖേടകന്മാരും.
ശാതദ്രവാ ലലിത്ഥാശ്ച പാരാവതസമൂഷകാഃ
ശാതദ്രവന്മാർ, ലലിത്തന്മാർ, കൂടെ പാരാവതരും സമൂഷകന്മാരും.
ശ്രത്രിയാഃ പ്രതിവൈശ്യാശ്ച വൈശ്യശൂദ്രകുലാനി ച
ശ്രത്രിയർ, പ്രതിവൈശ്യർ, വൈശ്യരും ശൂദ്രകുലങ്ങളും.
ചീനാശ്ചൈവ തുഷാരാശ്ച ബഹുധാ ബാഹ്യതോദരാഃ
ചീനന്മാർ, തുഷാരന്മാർ, പലവിധം പുറംദേശക്കാരും ഉള്ളിൽ ശൂന്യരായവരും.
ലമ്പകാസ്താവകാരാമാഃ ശൂലികാസ്തങ്ഗണൈഃ സഹാ
ലമ്പകന്മാർ, താവകാരാമന്മാർ, ശൂലികന്മാർ, കൂടെ തങ്കണന്മാരും.
താമസാഃ ക്രമമാസാശ്ച സുപാര്ശ്വാഃ പുണ്ഡ്രകാസ്തഥാ
താമസർ, ക്രമമാസർ, സുപാർശ്വർ, കൂടെ പുണ്ഡ്രകന്മാരും.
മാണ്ഡവ്യാ മാലവീയാശ്ച ഉത്തരാപഥവാസിനഃ
മാണ്ഡവ്യർ, മാലവീയർ, വടക്കേ വഴി താമസിക്കുന്നവരും.