പൂര്വ ഉത്തരതശ്ചാപി ഹിരണ്യോ രാക്ഷസേശ്വര
കിഴക്കും വടക്കും ഭാഗത്ത് ഹിരണ്യൻ, രാക്ഷസാധിപൻ, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭാരതോ ദക്ഷിണേ പ്രോക്തോ ഹരിര്ദക്ഷിണപശചിമേ
ഭാരതം ദക്ഷിണഭാഗത്താണ്; ഹരിയാണ് ദക്ഷിണപശ്ചിമ ഭാഗത്ത്.
ഉത്തരേ ച കുരുര്വര്ഷഃ കല്പവൃക്ഷസമാവൃതഃ
വടക്കുഭാഗത്ത് കുരുവർഷം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതു കാമവൃക്ഷങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇലാവൃതാദ്യാ യേ ചാഷ്ടൌ വര്ഷം മുക്ത്വൈവ ഭാരതമ്
ഭാരതം ഒഴികെ ഇലാവൃതം തുടങ്ങിയ എട്ട് പ്രദേശങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.
വിപര്യയോ ന തേഷ്വസ്തി നോത്തമാധമമധ്യമാഃ
അവയ്ക്കിടയിൽ മാറ്റമോ, ഉത്തമത്വം-അധമത്വം-മധ്യമത്വം എന്നതൊന്നുമില്ല.
സാഗരാന്തരിതാഃ സര്വേ അഗമ്യാശ്ച പരസ്പരമ്
എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും സമുദ്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വേർതിരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പരസ്പരം എത്താൻ കഴിയാത്തവയുമാണ്.
നാഗദ്വീപഃ കടാഹശ്ച സിംഹലോ വാരുണസ്തഥാ
നാഗദ്വീപ്, കടാഹം, സിംഹളം, വാരുണം എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ പറയപ്പെടുന്നു.
കുമാരാഖ്യഃ പരിഖ്യാതോ ദ്വീപോ ഽയം ദക്ഷിണോത്തരഃ
കുമാര എന്ന പേരിലുള്ള ദ്വീപ് ദക്ഷിണവും വടക്കും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ആന്ധ്രാ ദക്ഷിമതേ വീര തുരുഷ്കാസ്ത്വപി ചോത്തരേ
ആന്ധ്രർ ദക്ഷിണഭാഗത്തും, വീരാ, തുരുഷ്ക്കർ വടക്കുഭാഗത്തുമാണ്.
ഇജ്യായുദ്ധവണിജ്യാദ്യൈഃ കര്മഭിഃ കൃതപാവനാഃ
യാഗം, യുദ്ധം, വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികളാൽ അവർ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
വിന്ധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്താത്ര കുലപര്വതാഃ
വിന്ദ്യയും പാർയാത്രയും ഈ ദേശത്തിലെ ഏഴു പ്രധാന പർവതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിസ്താരോച്ഛ്രായിണോ രമ്യാ വിപുലാഃ ശുഭസാനവഃ
അവ വിപുലവും ഉയരവും മനോഹരവും വിശാലവും ശുഭമായ ചരിവുകളുമുള്ളവയാണ്.
വാതന്ധമോ വൈദ്യുതശ്ച മൈനാകഃ സരസസ്തഥാ
വാതന്ധമം, വൈദ്യുതം, മൈനാകം, സരസും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഉജ്ജായനഃ പുഷ്പഗിരിരര്ബുദോ രൈവതസ്തഥാ
ഉജ്ജായനം, പുഷ്പഗിരി, അർബുദം, റൈവതം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ശ്രീപര്വതഃ കോങ്ഗണശ്ച ശതശഽന്യേ ഽപി പര്വതാഃ
ശ്രീപർവതം, കോങ്കണം, കൂടാതെ നൂറുകണക്കിന് മറ്റ് പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്.
തൈഃ പീയന്തേ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ യാസ്താഃ സമ്യങ് നിശാമയഃ
ഇവയിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നദികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ശതദ്രുശ്ചന്ദ്രികാ നീലാ വിതസ്തൈരാവതീ കുഹൂഃ
ശതദ്രു, ചന്ദ്രികാ, നീലാ, വിതസ്താ, ഇരാവതി, കുഹു എന്നിവയാണ്.
ഗോമതീ ധൂതപാപാ ച ബാഹുദാ സദൃഷദ്വതീ
ഗോമതി, ധൂതപാപാ, ബാഹുദാ, സദൃശദ്വതി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
സരൂശ്ച സലൌഹിത്യാ ഹിമവത്പാദനിഃസൃതാഃ
സരു, ലൗഹിത്യം എന്നിവയും ഹിമവാന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.
പര്ണാശാ നന്ദിനീ ചൈവ പാവനീ ച മഹീ തഥാ
പർണാശാ, നന്ദിനി, പാവനി, മഹിയും ഉണ്ട്.
സിപ്രാ ഹ്യവന്തീ ച തഥാ പാരിയാത്രാശ്രയാഃ സ്മൃതാഃ
സിപ്രയും അവന്തിയും പാർയാത്ര പർവതത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
മന്ദാകിനീ ദശാര്ണാ ച ചിത്രകൂടാപവാഹികാ
മന്ദാകിനി, ദശാർണാ, ചിത്രകൂടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന നദി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
തഥാന്യാ പിപ്പലശ്രോണീ വിപാശാ വഞ്ജുലാവതീ
കൂടാതെ പിപ്പലശ്രോണി, വിപാശാ, വഞ്ജുലാവതി തുടങ്ങിയ മറ്റ് നദികളും ഉണ്ട്.
ഋക്ഷപാദപ്രസൂതാ ച തഥാന്യാ ബലവാഹിനീ
ഋക്ഷപാദത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച മറ്റ് നദികളും, ബലവാഹിനിയും ഉണ്ട്.
വേണ വൈതരണീ ചൈവ സിനീവാഹുഃ കുമുദ്വതീ
വേണ, വൈതരണി, സിനീവാഹു, കുമുദ്വതി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
വിന്ധ്യപാദപ്രസൂതാശ്ച നദ്യഃ പുണ്യജലാഃ ശുഭാഃ
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ വിശുദ്ധവും ശുഭവുമാണ്.
തുങ്ഗഭദ്രാ സുപ്രയോഗാ വാഹ്യാ കാവേരിരേവ ച
തുങ്ഗഭദ്ര, സുപ്രയോഗ, വായ്യ, കൂടാതെ കാവേരി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ഏതാസ്ത്വപി മഹാനദ്യഃ സഹ്യപാദവിനിര്ഗതാഃ
ഇവയും സഹ്യപർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന മഹാനദികളാണ്.
സിനീ ചൈവ സുദാമാ ച ശുക്തിമത്പ്രഭവാസ്ത്വിമാഃ
സിനി എന്നവളും സുദാമ എന്നവളും, പ്രകാശമുള്ള ചിപ്പിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരും ഇവരാണ്.
ജഗതോ മാതരഃ സര്വാഃ സര്വാഃ സാഗരയോഷിതഃ
ഇവരെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ അമ്മമാരാണ്, ഇവർ എല്ലാവരും സമുദ്രത്തിലെ സ്ത്രീകളാണ്.