ഭവാന് യഥാ രാക്ഷസസത്തമേഷു പാശേഷു നാഗസ്തിമിതേഷു ബന്ധഃ
രാക്ഷസന്മാരിൽ നിങ്ങൾ പ്രധാനൻ, കെട്ടിയിട്ട നാഗങ്ങളിൽ പാശം പ്രധാനമെന്നതുപോലെ.
പുഷ്പേഷു ജാതീ നഗരേഷു കാഞ്ചീ നാരീഷു രമ്ഭാ ശ്രമീണാം ഗൃഹസ്ഥഃ
പൂക്കളിൽ ജാതിപ്പൂ, നഗരങ്ങളിൽ കാഞ്ചി, സ്ത്രീകളിൽ രംഭ, ക്ഷീണിച്ചവരിൽ ഗൃഹസ്ഥൻ പ്രധാനൻ.
ഫലേഷു ചൂതോ മുകുലേഷ്വശോകഃ സര്വൌഷധീനാം പ്രവരാ ച പഥ്യാ
ഫലങ്ങളിൽ മാവാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം; കുരുക്കളിൽ അശോകം; ഔഷധങ്ങളിൽ പത്യയാണ് പ്രധാനമായത്.
ശ്വേതേഷു ദുഗ്ധം പ്രവരം യഥൈവ കാര്പാസികം പ്രാവരണേഷു യദ്വത്
വെളുത്ത വസ്തുക്കളിൽ പാൽ ആണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, അതുപോലെ പൊതികൾക്കിടയിൽ കാപാസ് ആണ് പ്രധാനമായത്.
ശാകേഷു മുഖ്യാ ത്വപി കാകമാചീ രസേഷു മുഖ്യം ലവണം യഥൈവ
പച്ചക്കറികളിൽ കാക്കമാച്ചി ആണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്; രുചികളിൽ ഉപ്പ് ആണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്.
മഹീരുഹേഷ്വേവ യഥാ വടശ്ച യഥാ ഹരോ ജ്ഞാനവതാം വരിഷ്ഠഃ
വൃക്ഷങ്ങളിൽ ആൽമരം ആണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം; ജ്ഞാനികളിൽ ശിവൻപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്ഥാനവും.
ദുര്ഗേഷു രൌദ്രേഷു നിശാചരേശ നൃപാതനം വൈതരണീ പ്രധാനാ
കോട്ടകളിലും ഭയാനകമായ സ്ഥലങ്ങളിലും, രാത്രി ജീവികളുടെ അധിപൻ വൈതരണി രാജാക്കന്മാരുടെ വീഴ്ചയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്.
ന നിഷ്കൃതിശ്ചാസ്തി കൃതഘ്നവൃത്തേഃ സുഹൃത്കൃതം നാശയതോ ഽബ്ദകോടിഭിഃ
സുഹൃത്ത് ചെയ്തതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവർക്കു വേണ്ടി പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല; കോടിയുകാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും പാപം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല.
ജമ്ബൂദ്വീപസ്യ സംസ്ഥാനം കഥയന്തു മഹര്ഷയഃ
ജംബൂദ്വീപിന്റെ രൂപം മഹർഷിമാർ വിവരിക്കട്ടെ.
നവഭേദം സുവിസ്തീര്ണം സ്വര്ഗസോക്ഷഫലപ്രദമ്
അത് ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്.
പൂര്വ ഉത്തരതശ്ചാപി ഹിരണ്യോ രാക്ഷസേശ്വര
കിഴക്കും വടക്കും ഭാഗത്ത് ഹിരണ്യൻ, രാക്ഷസാധിപൻ, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭാരതോ ദക്ഷിണേ പ്രോക്തോ ഹരിര്ദക്ഷിണപശചിമേ
ഭാരതം ദക്ഷിണഭാഗത്താണ്; ഹരിയാണ് ദക്ഷിണപശ്ചിമ ഭാഗത്ത്.
ഉത്തരേ ച കുരുര്വര്ഷഃ കല്പവൃക്ഷസമാവൃതഃ
വടക്കുഭാഗത്ത് കുരുവർഷം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതു കാമവൃക്ഷങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇലാവൃതാദ്യാ യേ ചാഷ്ടൌ വര്ഷം മുക്ത്വൈവ ഭാരതമ്
ഭാരതം ഒഴികെ ഇലാവൃതം തുടങ്ങിയ എട്ട് പ്രദേശങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.
വിപര്യയോ ന തേഷ്വസ്തി നോത്തമാധമമധ്യമാഃ
അവയ്ക്കിടയിൽ മാറ്റമോ, ഉത്തമത്വം-അധമത്വം-മധ്യമത്വം എന്നതൊന്നുമില്ല.
സാഗരാന്തരിതാഃ സര്വേ അഗമ്യാശ്ച പരസ്പരമ്
എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും സമുദ്രങ്ങൾ കൊണ്ട് വേർതിരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പരസ്പരം എത്താൻ കഴിയാത്തവയുമാണ്.
നാഗദ്വീപഃ കടാഹശ്ച സിംഹലോ വാരുണസ്തഥാ
നാഗദ്വീപ്, കടാഹം, സിംഹളം, വാരുണം എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ പറയപ്പെടുന്നു.
കുമാരാഖ്യഃ പരിഖ്യാതോ ദ്വീപോ ഽയം ദക്ഷിണോത്തരഃ
കുമാര എന്ന പേരിലുള്ള ദ്വീപ് ദക്ഷിണവും വടക്കും ഇടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ആന്ധ്രാ ദക്ഷിമതേ വീര തുരുഷ്കാസ്ത്വപി ചോത്തരേ
ആന്ധ്രർ ദക്ഷിണഭാഗത്തും, വീരാ, തുരുഷ്ക്കർ വടക്കുഭാഗത്തുമാണ്.
ഇജ്യായുദ്ധവണിജ്യാദ്യൈഃ കര്മഭിഃ കൃതപാവനാഃ
യാഗം, യുദ്ധം, വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികളാൽ അവർ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
വിന്ധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്താത്ര കുലപര്വതാഃ
വിന്ദ്യയും പാർയാത്രയും ഈ ദേശത്തിലെ ഏഴു പ്രധാന പർവതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിസ്താരോച്ഛ്രായിണോ രമ്യാ വിപുലാഃ ശുഭസാനവഃ
അവ വിപുലവും ഉയരവും മനോഹരവും വിശാലവും ശുഭമായ ചരിവുകളുമുള്ളവയാണ്.
വാതന്ധമോ വൈദ്യുതശ്ച മൈനാകഃ സരസസ്തഥാ
വാതന്ധമം, വൈദ്യുതം, മൈനാകം, സരസും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഉജ്ജായനഃ പുഷ്പഗിരിരര്ബുദോ രൈവതസ്തഥാ
ഉജ്ജായനം, പുഷ്പഗിരി, അർബുദം, റൈവതം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ശ്രീപര്വതഃ കോങ്ഗണശ്ച ശതശഽന്യേ ഽപി പര്വതാഃ
ശ്രീപർവതം, കോങ്കണം, കൂടാതെ നൂറുകണക്കിന് മറ്റ് പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്.
തൈഃ പീയന്തേ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ യാസ്താഃ സമ്യങ് നിശാമയഃ
ഇവയിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നദികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ശതദ്രുശ്ചന്ദ്രികാ നീലാ വിതസ്തൈരാവതീ കുഹൂഃ
ശതദ്രു, ചന്ദ്രികാ, നീലാ, വിതസ്താ, ഇരാവതി, കുഹു എന്നിവയാണ്.
ഗോമതീ ധൂതപാപാ ച ബാഹുദാ സദൃഷദ്വതീ
ഗോമതി, ധൂതപാപാ, ബാഹുദാ, സദൃശദ്വതി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
സരൂശ്ച സലൌഹിത്യാ ഹിമവത്പാദനിഃസൃതാഃ
സരു, ലൗഹിത്യം എന്നിവയും ഹിമവാന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നവയാണ്.
പര്ണാശാ നന്ദിനീ ചൈവ പാവനീ ച മഹീ തഥാ
പർണാശാ, നന്ദിനി, പാവനി, മഹിയും ഉണ്ട്.