സുരാണാം ക്രതുഭാഗാര്ഥം സ്വയംഭോ ബലിബന്ധനമ്
ദേവന്മാർക്ക് യജ്ഞത്തിൽ അവകാശമുള്ള ഭാഗം ലഭിക്കാനായി സ്വയംജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ബലിയുടെ ബദ്ധതയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
കഥം കഥമിതി പ്രാഹ ത്വം മാം ദര്ശിതുമര്ഹസി
'എങ്ങനെ, എങ്ങനെയാണ് അത്?' എന്നു ചോദിച്ചു; നീ എനിക്കത് കാണിക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞു.
ദര്ശയാമാസ തദ്രൂപം സര്വദേവമയം ലഘു
അവൻ ദേവന്മാരെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അതിവിശുദ്ധമായ അത്ഭുതരൂപം അവിടെ കാണിച്ചു.
താവാനേവോര്ധ്വാമാനേന തതോ ഽജഃ പ്രണതോ ഽഭവത്
അത് അത്രയേ ഉള്ളപ്പോൾ ജനനമില്ലാത്തവൻ അങ്ങോട്ട് നമസ്കരിച്ചു.
ഭക്തിതമ്രോ മഹാദേവം പദ്മജഃ സ്തോത്രമീരയത്
ഭക്തിപൂർവ്വം കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് ഗാനം പാടിച്ചു.
പ്രോവാച ദേവം പ്രപിതാമഹം തു വരം വൃണീഷ്വാമലസത്ത്വവൃത്തേ
പിതാമഹൻ അപ്പോൾ ദേവനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സിൽ വയ്ക്കുന്ന ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവനേ.'
രൂപേണ പുണ്യേന വിബോ ഹ്യനേന സംസ്ഥീയതാം മദ്ഭവനേ മുരാരേ
'മുരാരീ, നിന്റെ ഈ പുണ്യരൂപം എന്റെ ഭവനത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കട്ടെ.'
തസ്ഥൌ ഹി രൂപേണ ഹി വാമനേന സംപൂജ്യമാനഃ സദനേ സ്വയംഭോഃ
അവൻ വാമനരൂപത്തിൽ സ്വയംജനിച്ചവന്റെ ഭവനത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
വിദ്യാധരാസ്തൂര്യരാംശ്ച വാദയന് സ്തുവന്തി ദേവാസുരസിദ്ധസങ്ഘാഃ
വിദ്യാധരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചു; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അവനെ സ്തുതിച്ചു.
സ്വര്ഗേ വിരിഞ്ചിഃ സദനാത് സുപുഷ്പാണ്യാനീയ പൂജാം പ്രചകാര വിഷ്ണോഃ
സ്വർഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.
സ്വര്ഗേ സഹസ്രം സ തു യോജനാനാം വിഷ്ണോഃ പ്രമാണേന ഹി വാമനോ ഽഭൂത് തത്രാസ്യ ശക്രഃ പ്രചകാര പൂജാം സ്വയംഭുവസ്തുല്യഗുണാം മഹര്ഷേ
സ്വർഗത്തിൽ വാമനൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അളവിൽ ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ വന്നു; അവിടെ ഇന്ദ്രൻ സ്വയംജനിച്ചവനോടു തുല്യമായ ഗുണങ്ങളോടെ അവനെ ആരാധിച്ചു, മഹർഷേ.
രസാതലസ്ഥോ ദിതിജശ്ചകാര യത്തച്ഛൃണുഷ്വാദ്യ വദാമി വിപ്ര
പാതാളത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദാനവൻ ചെയ്തത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം, ബ്രാഹ്മണനേ, നീ കേൾക്കൂ.
ശുദ്ധസ്ഫടിസോപാനം കാരയാമാസ വൈ പുരമ്
അവൻ ശുദ്ധമായ സ്ഫടികം കൊണ്ട് പടികൾ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു നഗരം പണിയിച്ചു.
മുക്താജാലാന്തരദ്വാരോ നിര്മിതോ വിശ്വകര്മണാ
മുത്തുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ജാലങ്ങളുള്ള അകത്തുള്ള കവാടങ്ങൾ വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ചു.
തയാ സഹ മഹാതേജാ രേമേ വൈരോചനിര്മുനേ
അവളോടൊപ്പം അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള വൈരോചനി, മഹർഷേ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ദൈത്യതേജോഹരഃ പ്രാപ്തഃ ചപാതാലേ വൈ സുദര്ശനഃ
ദൈത്യരുടെ ശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നവൻ ആയ സുദർശനം പാതാളത്തിൽ എത്തി.
ബഭൈ ഹലഹലാശബ്ദഃ ക്ഷുഭിതാര്ണവസംനിഭഃ
ആർത്തുവിളിച്ച ശബ്ദം ഉരുക്കടലിന്റെ കലഹംപോലെയായിരുന്നു.
ആഃ കിമേതദിതീത്ഥഞ്ച പപ്രച്ഛാസുരപുങ്ഗവഃ
'അയ്യോ, ഇതെന്താണ്?' എന്ന് അസുരന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ ചോദിച്ചു.
കോശേ ഖങ്ഗം സമാവേശ്യ ധര്മപത്നീ ശുചിവ്രതാ
ശുദ്ധവ്രതയുള്ള അവന്റെ ഭാര്യ, തന്റെ വിശ്വാസത്തോടെ, ഒരു വാൾ പെട്ടിയിലിട്ടു.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ചാര്വങ്ഗീ സാര്ഘപാത്രാ വിനിര്യയൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, സൗന്ദര്യമുള്ള അവൾ യാഗപാത്രം കൈയിൽ എടുത്ത് പുറത്തേക്കു പോയി.
സംപൂജ്യ വിധിവച്ചക്രമിദം സ്തോത്രമുദീരയത്
ആവശ്യമുള്ള വിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്ത്, അവൾ ഈ സ്തോത്രം ഉച്ചരിച്ചു.
സഹസ്രാംശും സഹസ്രാഭം സഹസ്രാരം സുനിര്മലമ്
ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവനും, ആയിരം പ്രകാശമുള്ളവനും, ആയിരം അരം ചക്രമുള്ളവനും, അത്യന്തം വിശുദ്ധനുമായവനേ—
തുണ്ഡേ ത്രിശൂലധൃക് ശര്വ ആരാമൂലേ മഹാദ്രയഃ
വായിൽ ത്രിശൂലം പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ശർവ്വൻ, ആരണ്യത്തിന്റെ അടിയിലിരിക്കുന്ന മഹാപർവതൻ—
ജവേ യസ്യ സ്ഥിതോ വായുരാപോഗ്നിഃ പൃഥിവീ നഭഃ
വേഗത്തിൽ വാതാവു, ജലം, അഗ്നി, ഭൂമി, ആകാശം ഇവയെല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നവനിൽ—
ബാഹ്മതോ മുനയോ യസ്യ ബാലഖില്യാദയസ്തഥാ
യാരിൽ നിന്ന് മുനിമാർക്കും ബാലഖില്യന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഉത്ഭവമുണ്ടാകുന്നു—
യന്മേ പാപം ശരീരോത്ഥം വാഗ്ജം മാനസമേവ ച
എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നോ, വാക്കിൽ നിന്നോ, മനസ്സിൽ നിന്നോ ഉത്ഭവിച്ച എല്ലാ പാപങ്ങളും—
യന്മേ കുലോദ്ഭവം പാപം പൈതൃകം മാതൃകം തഥാ
എന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നോ, പിതാവിൽ നിന്നോ, മാതാവിൽ നിന്നോ ഉണ്ടായ എല്ലാ പാപങ്ങളും—
ത്വന്നാമകീര്തനാച് ചക്ര ദുരിതം യാതു സംക്ഷയമ്
നിന്റെ നാമം ജപിച്ചാൽ, ചക്രനേ, ആ പാപങ്ങൾ ഒക്കെയും നശിക്കട്ടെ.
സംസ്മരന് പുണ്ഡരീകാക്ഷം സര്വപാപപ്രണാസനമ്
പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ ഓർത്താൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവനേ—
നിശ്ചക്രാമാഥ പാതാലാദ് വിഷുവേ ദക്ഷിമേ മുനേ
പിന്നീട്, ദക്ഷിണായനസമയത്ത്, മഹർഷേ, അവൻ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.