ബന്ധനം വാ വധോ വാപി പൂര്വാഭ്യാസേന ജായതേ
ബന്ധനമോ മരണമോ മുൻപരിചയത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നു.
ഭവാന് ദിവാകീര്തിമിമം സുപുത്രം ഗാര്ഹസ്ഥ്യധര്മേ വിനിയോജയസ്വ
നീ ഈ സുതനായ ദിവാകീർത്തിയെ ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
ഭവാന് ദിവാകീര്തിമിമം സുപുത്രം ഗാര്ഹസ്ഥ്യധര്മേ വിനിയോജയസ്വ
നീ ഈ സുതനായ ദിവാകീർത്തിയെ ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
ജഗാമ പുണ്യം സദനം മുരാരേഃ ഖ്യാതം ബദര്യാശ്രമമാദ്യമീഡ്യമ്
അവൻ പുരുഷോത്തമനായ മുരാരിയുടെ വിശുദ്ധമായ, പ്രശസ്തമായ ബദര്യാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
തസ്മാച്ച പൂര്വം ദ്വിജവര്യ വൈ മയാ അഭ്യസ്തമാസീന്നനു തേ ബ്രവീമി
മുൻകാലത്ത് ഞാൻ അഭ്യസിച്ചതാണ്, അതാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് പറയുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
ജ്ഞാനാനി ചൈവാബ്യസംതാം ഹി പൂര്വം ഭവന്തി ധര്മാര്ഥശാംസി നാഥ
ജ്ഞാനം മുൻകൂട്ടി അഭ്യസിക്കപ്പെടുന്നു; നാഥാ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും സംബന്ധിച്ച ഉപദേശങ്ങൾ ഉദിച്ചുവരുന്നു.
ധ്യായംസ്തദാസ്തേ മധുകൈടഭഘ്നം നാരായണം ചക്രഗദാസിപാണിമ്
അവൻ ധ്യാനത്തിൽ ഇരുന്നു, മധുവിനെയും കൈടഭനെയും സംഹരിച്ച, ചക്രം, ഗദ, വാൾ എന്നിവ കൈയിൽ പിടിച്ച നാരായണനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു.
ജജ്ഞവാടമുപാഗമ് ഉച്ചൈര്വചനമബ്രവീത്
അവൻ യജ്ഞവാടത്തിലേക്ക് സമീപിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യജ്ഞോ ഽശ്വമേധഃ പ്രവരഃ ക്രതൂനാം മുഖ്യസ്തഥാ സത്രിഷു ദൈത്യനാഥഃ
അശ്വമേധം യജ്ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്, ദൈത്യാധിപനേ.
സാര്ഘപാത്രഃ സമഭ്യാഗാദ്യത്ര ദേവഃ സ്ഥിതോ ഽഭവത്
യജ്ഞഫലത്തിന് വേണ്ട പാത്രം കൊണ്ടുവന്നു, അവിടെ ദേവൻ തന്നെ സന്നിഹിതനായിരുന്നു.
ഭരദ്വാജര്ഷിണാ സാര്ധം യജ്ഞവാടം പ്രവേശയത്
ഭരദ്വാജമുനിയോടൊപ്പം അവൻ യജ്ഞവാടത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രോവാച ഭഗവന് ബ്രൂഹി കിം ദദ്മി തവ മാനദ
അവൻ ചോദിച്ചു: 'ഭഗവാനേ, പറയൂ—ഞാൻ എന്ത് തരണമെന്നു? മഹത്വം നൽകുന്നവനേ.'
വിഹസ്യ സുചിരം കാലം ഭരദ്വാജമവേക്ഷ്യ ച
ദീർഘകാലം പുഞ്ചിരിയോടെ ഭരദ്വാജനെ നോക്കി.
ന സ ധാരയതേ ഭൂമ്യാം പാരക്യാം ജാതവേദസമ്
അവൻ വിദേശഭൂമിയിൽ ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ സ്ഥാപിക്കാറില്ല.
മച്ഛരീരപ്രമാണേന ദേഹി രാജന് പദത്രയമ്
രാജാവേ, എന്റെ ശരീരത്തിന്റെ അളവിൽ മൂന്നു അടി ഭൂമി എനിക്ക് തരിക.
ബാണം ച തനയം വീക്ഷ്യ ഇദം വചനമബ്രവീത്
ബാണനെന്ന തന്റെ മകനെയെ നോക്കി അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യേന ക്രമത്രയം മൌര്ഖ്യാദ് യാചതേ ബുദ്ധിതോ ഽപി ച
ബുദ്ധിയുള്ളവനാണെങ്കിലും, മൂഢത്വം കൊണ്ടു മൂന്നു അടി മാത്രം ചോദിക്കുന്നവൻ ആരാണ്?
ധനാദികം ഭൂരി ന വൈ ദദാതി യഥേഹ വിഷ്ണോര്ന ബഹുപ്രയാസഃ
വളരെ സമ്പത്തോ മറ്റോ അവൻ ചോദിക്കുന്നില്ല; വിഷ്ണുവിനോടു ഇതിൽ അധികം പ്രയാസമില്ല.
മയി ദാതരി യശ്ചായമദ്യ യാചേത് പദത്രയമ്
ഞാൻ തന്നെയാണു ദാനി, ഇന്നും അവൻ മൂന്നു അടി ചോദിക്കുന്നു.
യാചസ്വ വിഷ്ണോ ഗജവാജിഭൂമിം ദാസീഹിരണ്യം യദഭീപ്സിതം ച
വിഷ്ണുവിനോടു ആന, കുതിര, ഭൂമി, ദാസികൾ, പൊന്നു—നിനക്ക് ആഗ്രഹമുള്ളതെന്തും ചോദിക്കു.
ദാതുര്യാചയിതുര്ലജ്ജാ കഥം ന സ്യാത് പദത്രയേ
മൂന്നു അടി മാത്രം ചോദിക്കുമ്പോൾ ദാനിക്കും ചോദിക്കുന്നവനും ലജ്ജയില്ലേ?
ഏതഭ്യഃ കതമം ദദ്യാം സ്ഥാനം യാചസ്വ വാമന
ഇവയിൽ ഏത് സ്ഥലം ഞാൻ തരണമെന്നു പറയു, വാമനാ, ചോദിക്കു.
ഏതാവതാ ത്വഹം ചാര്ഥീ ദേഹി രാജന് പദത്രയമ്
ഇത്ര മാത്രം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; രാജാവേ, മൂന്നു അടി ഭൂമി എനിക്ക് തരിക.
ബലിര്ഭൃങ്ഗാരമാദായ ദദൌ വിഷ്ണോഃ ക്രമത്രയമ്
ബലി അർഘ്യജലം എടുത്ത് വിഷ്ണുവിന് മൂന്നു അടി ഭൂമി സമ്മാനിച്ചു.
ത്രൈലോക്യക്രമണാര്ഥായ ബഹുരൂപം ജഗന്മയമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളും കടന്ന് പോകാൻ, അവൻ അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച്, സർവ്വഭൂതങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനായി മാറി.
സത്യം തപോ ജാനുയുഗ്മേ ഊരുഭ്യാം മേരുമന്ദരൌ
സത്യവും തപസ്സും അവന്റെ മുട്ടുകളിൽ വസിച്ചു; മെരു, മന്ദരപർവതങ്ങൾ അവന്റെ തോളുകളിൽ ആയിരുന്നു.
ലിങ്ഗേ സ്ഥിതോ മന്മഥശ്ച വൃഷണാഭ്യാം പ്രജാപതിഃ
കാമം അവന്റെ ലിംഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; സൃഷ്ടികർത്താവ് അവന്റെ വൃക്കകളിൽ വസിച്ചു.
വലിഷു ത്രിഷു നദ്യശ്ച യജ്ഞാസ്തു ജഠരേ സ്ഥിതാഃ
അവന്റെ മൂന്നു താടികളിൽ നദികൾ വസിച്ചു; യാഗങ്ങൾ അവന്റെ വയറ്റിൽ സ്ഥിതി ചെയ്തു.
പൃഷ്ഠസ്ഥാ വസവോ ദേവാഃ സ്കന്ധൌ രുദ്രൈരധിഷഠിതൌ
വസുക്കൾ, ദേവന്മാർ അവന്റെ പുറത്ത്; അവന്റെ തോളുകളിൽ രുദ്രന്മാർ വസിച്ചു.
ഹൃദയേ സംസ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ കുലിശോ ഹൃദയാസ്ഥിഷു
ബ്രഹ്മാവു അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ചു; വജ്രം ഹൃദയസ്ഥികളിൽ നിലകൊണ്ടു.