തസ്യാം ചലത്യാം മകരാലയാമീ ഉദ്വൃത്തവേലാ ദിതിജാദ്യ ജാതാഃ
മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രം അലയുമ്പോൾ, ദിതിയുടെ മക്കൾ ഉയർന്ന തിരകളോടൊപ്പം ജനിക്കുന്നു.
ധര്മം സത്യം ച പഥ്യം ച സര്വോത്സാഹസമീരിതമ്
ധർമ്മവും സത്യവും ശരിയായതും മുഴുവൻ ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രകടമാക്കപ്പെടുന്നു.
കിം വാ വാച്യം മുരാരേര്നിജഹിതമഥവാ തദ്ധിതം വാ പ്രയുഢഞ്ജേ തഥ്യം പഥ്യംപ്രിയഭോമമ വദശുഭദന്തത്കരിഷ്യേ ന ചാന്യത്
മുരാരിയുടെ ഭലിക്കും അവന്റെ സ്വന്തം ഭലിക്കും എന്ത് പറയേണ്ടതാണോ, സത്യം, ശരിയായത്, എനിക്ക് പ്രിയമായത് പറയണം; ഞാൻ അതാണ് ചെയ്യുക, മറ്റൊന്നും അല്ല.
വിചിന്ത്യ നാരദ പ്രാഹ ഭൂതഭവ്യവിദീശ്വരഃ
ആലോചിച്ച ശേഷം, ഭूतഭാവി എല്ലാം അറിയുന്ന നാരദൻ പറഞ്ഞു.
ശ്രുതിപ്രമാണം മഖഭോജിനോ ബഹിഃ സുരാസ്തദര്ഥം ഹരിര് അഭ്യുപൈതി
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രമാണം യാഗഭോക്താക്കളിൽ പുറത്താണ്; അതിനാലാണ് ഹരി അവിടേക്ക് എത്തുന്നത്.
കാര്യം ന ദേയം ഹി വിഭോ തൃണാഗ്രം യദധ്വരേ ഭൂകനകാദികം വാ
പ്രഭോ, യാഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് തുമ്പോ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ കണികയോ പോലും നൽകാൻ പാടില്ല.
യസ്യോദരേ ഭൂര്ഭുവനാകപാലരസാതലേശാ നിവസന്തി നിത്യശഃ
ആളുടെ വയറ്റിൽ ഭൂമി, ലോകപാലകർ, പാതാളങ്ങൾ എല്ലാം എപ്പോഴും പാർക്കുന്നു.
സമാഗതേ ഽപ്യയര്ഥിനി ഹീനവൃത്തേ ജനാര്ദനേ ലോകപതൌ കഥം തു
ലോകപതി ജനാർദ്ദനൻ ചെറുതായിട്ടും ഒന്നും ചോദിച്ചാലും, താഴ്ന്ന രൂപത്തിൽ വന്നാലും, അതെങ്ങനെ സാധിക്കും?
ദൃശ്യതേ ഹി തഥാ തച്ച സത്യം ബ്രാഹ്മണസത്തമ
അത് അങ്ങനെയാണ് കാണുന്നത്, ഇതു സത്യമാണു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
വാക്കായമനസാനീഹ യോന്യന്തരഗതാന്യപി
ഇവിടെ വാക്കിലും ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികളും
യാ വൃത്താ മലയേ പൂര്വം കോശകാരസുതസ്യ തു
മലയപർവ്വതത്തിൽ മുമ്പ് വേഷക്കാരന്റെ മകനെക്കുറിച്ച് നടന്ന那个 പ്രവൃത്തി
കഥാം പൌരാണികീം പുണ്യാം മഹാകൌതൂഹലം ഹി മേ
പൗരാണികവും പുണ്യവുമായ ആ കഥയിൽ എനിക്ക് വലിയ ആസക്തിയുണ്ട്.
പൂര്വാഭ്യാസനിബദ്ധാം ഹി സത്യാം ഭൃഗുകുലോദ്വഹ
പൂർവ്വ അഭ്യാസത്തിൽ പറ്റിയതും സത്യവുമാണ്, ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠാ.
കോശകാര ഇതി ഖ്യാത ആസീദ് ബ്രഹ്മംസ്തപോരതഃ
തപസ്സിൽ ലീനനായ ബ്രാഹ്മണൻ, വേഷക്കാരനെന്നു അറിയപ്പെട്ടവൻ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സതീ വാത്സ്യായനസുതാ ധര്മശീലാ പതിവ്രതാ
വാത്സ്യായനന്റെ മകളായ ഭാര്യ ധർമ്മനിഷ്ഠയുമായിരുന്നു, ഭർത്താവിനോട് ഭക്തിയുമുണ്ടായിരുന്നു.
മൂകവന്നാലപതി സ ന ച പശ്യതി ചാന്ധവത്
അവൻ മൗനവാനെപ്പോലെ സംസാരിക്കുകയും, അന്ധനെപ്പോലെ കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.
മന്യമാനാ ഗൃഹദ്വാരി ഷഷ്ഠേ ഽഹനി സമുത്സൃജത്
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ആറാം ദിവസം അവൾ അവനെ വീട്ടുവാതിലിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സ്വം ശിശും കൃശമാദായ സൂര്പാക്ഷീ നാമ നാമതഃ
തന്റെ ക്ഷീണിച്ച കുഞ്ഞിനെ എടുത്ത്, സൂർപാക്ഷി എന്ന പേരിലുള്ള അവൾ,
തമാദായ ജഗാമാഥ ഭോക്തും ശാലോദരേ ഗിരൌ
അവനെ എടുത്ത്, ശാലോദര എന്ന പർവ്വതത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പോയി.
നേത്രഹീനഃ പ്രത്യുവാച കിമാനീതസ്ത്വയാ പ്രിയേ
കണ്ണില്ലാത്തവൻ ചോദിച്ചു: 'പ്രിയേ, നീ എന്താണ് കൊണ്ടുവന്നത്?''
കോശകാരദ്വിജഗൃഹേ തസ്യാനീതഃ പ്രഭോ സുതഃ
‘കൂഡനെയ്ത്തുകാരനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മകനെയാണ് കൊണ്ടുവന്നത്, പ്രഭോ.’
മഹാജ്ഞാനീ ദ്വിജേന്ദ്രോ ഽസൌ തതഃ ശപ്സ്യതി കോപിതഃ
‘അവൻ വലിയ ജ്ഞാനിയാണു; കോപിതനാകുമ്പോൾ ശപിക്കും.’
അന്യസ്യ കസ്യചിത് പുത്രം ശീഘ്രമാനയ സുന്ദരി
‘സുന്ദരിയേ, വേഗത്തിൽ മറ്റാരുടെയെങ്കിലും മകനെ കൊണ്ടുവരിക.’
സമാജഗാമ ത്വരിതാ സമുത്പത്യ വിഹായസമ്
അവൾ വേഗത്തിൽ ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടി, ഉടൻ എത്തി.
രുരോദ സുസ്വരം ബ്രഹ്മന് പ്രക്ഷിപ്യാങ്ഗുഷ്ഠമാനനേ
അവൾ മുഖത്ത് അംഗുഷ്ഠം വച്ച്, ശുദ്ധമായ ശബ്ദത്തിൽ കരഞ്ഞു, ബ്രാഹ്മണനേ.
പശ്യ സ്വയം മുനിശ്രേഷ്ഠ സശബ്ദസ്തനയസ്തവ
‘മഹർഷിയേ, നീയേ കാണൂ; നിന്റെ മകൻ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.’
സ ചാപി ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠഃ സമപശ്യത തം ശിശുമ്
ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ആ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടു.
തതോ വിഹസ്യ പ്രോവാച കോശകാരോ നിജാം പ്രിയാമ്
അപ്പോൾ, പുഞ്ചിരിച്ചു കൊണ്ട്, കൂഡനെയ്ത്തുകാരൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോട് പറഞ്ഞു:
കോ ഽപ്യടസ്മാകം ഛലയിതും സുരൂപീ ഭുവി സംസ്ഥിതഃ
‘നമ്മെ വഞ്ചിക്കാൻ ഭുവിയിൽ ആരോ സുന്ദരൻ ഉണ്ട്.’
ബബന്ധോല്ലിഖ്യ വസുധാം സകുശേനാഥ പാണിനാ
അവൻ ദർഭയും കൈയും കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ അടയാളം വെച്ച്, കുട്ടിയെ കെട്ടി.