നിമന്ത്ര്യ യജ്ഞവാടസ്യ ദ്വാരപാലത്വമാദിശത്
അവരെ ക്ഷണിച്ച് യാഗശാലയുടെ വാതിൽ കാവൽ ചുമതല നൽകി.
ഭൃഗും ച മന്ത്രസംസ്കാരേ സമ്യഗ് ദക്ഷം പ്രയുക്തവാന്
മന്ത്രശുദ്ധിക്കായി ഭൃഗുവിനെ യുക്തമായി നിയോഗിച്ചു.
ധനാനാമാധിപത്യേ ച യുക്തവാന് ഹി പ്രജാപതിഃ
ധനത്തിന്റെ അധികാരിയായി പ്രജാപതിയെ നിയമിച്ചു.
സശങ്കരാം സതീം മുക്ത്വാ മഖേ സര്വാന് ന്യമന്ത്രയത്
ശങ്കരനും സതിയും ഒഴികെ, മറ്റെല്ലാവരെയും യാഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു.
ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠോ വരിഷ്ഠോ ഽപി ആദ്യോ ഽപി ന നിമന്ത്രിതഃ
വയസ്സിലും മഹത്വത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനുമായ, അഗ്രഗണ്യനായവനേയും ക്ഷണിച്ചില്ല.
കപാലീലി വിദിത്വേശോ ദക്ഷേണ ന നിമന്ത്രിതഃ
കപാലി എന്നറിയുന്ന ഈശ്വരനെ ദക്ഷൻ ക്ഷണിച്ചില്ല.
കിമര്ഥം ദേവതാശ്രേഷ്ഠഃ ശൂലപാണിസ്ത്രിലോചനഃ കപാലീ ഭഗവാഞ്ജാതഃ കര്മണാ കേന ശങ്കരഃ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, ത്രിശൂലധാരിയും, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനും, കപാലിയുമായ ശങ്കരൻ അങ്ങനെ ആയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ അങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?
പ്രോക്തമാദിപുരാണേ ച ബ്രഹ്മണാവ്യക്തമൂര്ത്തിനാ
ആദിപുരാണത്തിൽ, അദൃശ്യരൂപനായ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞതാണിത്.
നഷ്ടടന്ദ്രാര്കനക്ഷത്രം പ്രണഷ്ടപവനാനലമ്
സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, കാറ്റും അഗ്നിയും അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ.
നിമഗ്നുപര്വതതരു തമോഭൂതം സുദുര്ദസമ്
പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും മുങ്ങിപ്പോയി, എല്ലാം കനത്ത ഇരുണ്ടതായി, കടക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമായപ്പോൾ.
രാത്ര്യന്തേ സൃജതേ ലോകാന് രാജസം രൂപാസ്ഥിതഃ
രാത്രിയുടെ അവസാനം, രാജസസ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
സ്രഷ്ടാ ചരാചരസ്യാസ്യ ജഗതോ ഽദ്ഭുതദര്ശനഃ
ഈ അത്ഭുതകരമായ ലോകത്തിലെ ചലനസ്ഥിരങ്ങളായ സകലവും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ.
ശൂലപാണിഃ കപര്ദ്ദീ ച അക്ഷമാലാം ച ദര്ശയന്
ത്രിശൂലവും, ജടയും, അക്ഷമാലയും കാണിച്ചുകൊണ്ട്.
യേനാക്രാന്താവ് ഉഭൌ ദേവൌ താവേവ ബ്രഹ്മശങ്കരൌ
ആൾദൈവം ബ്രഹ്മാവിനെയും ശങ്കരനെയും കീഴടക്കിയത് അവനാൽ തന്നെയാണ്.
കോ ഭവാനിഹ സംപ്രാപ്തഃ കേന സൃഷ്ടോ ഽസി മാം വദ
നീ ആരാണ് ഇവിടെ വന്നത്? നിന്നെ ആരാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്? എന്നോട് പറയൂ.
ഭവതോ ജനകഃ കോ ഽത്ര ജനനീ വാ തദുച്യതാമ്
നിന്റെ അച്ഛൻ ആരാണ്, അമ്മ ആരാണ്, അതു പറയൂ.
പരിവാദോ ഽഭവത് തത്ര ഉത്പത്തിര്ഭവതോ ഽഭവത്
അവിടെ ഒരു തർക്കം ഉണ്ടായി; നിന്റെ ഉത്ഭവം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
ധാരയന്നതുലാം വീണാം കുര്വന് കിലകിലാധ്വനിമ്
തുലയും വീണയും പിടിച്ച്, ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി,
തസ്ഥാവധോമുഖോ ദീനോ ഗ്രഹാക്രാന്തോ യഥാ ശശീ
തല താഴ്ത്തി, വിഷാദത്തോടെ, ഗ്രഹം പിടിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ അവൻ നിന്നു.
ക്രോധാന്ധകാരിതം രുദ്രം പഞ്ചമോ ഽഥ മുഖോ ഽബ്രോവീത്
കോപം കൊണ്ട് കാഴ്ച മങ്ങിയ രുദ്രനോട് അഞ്ചാമത്തെ മുഖം പറഞ്ഞു.
ദിഗ്വാസാ വൃഷഭാരൂഢോ ലോകക്ഷയകരോ ഭവാന്
നീ ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കി, കാളയെ കയറി, ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.
നിര്ദഗ്ധുകാമസ്ത്വനിശം ദദര്ശ ഭഗവാനജഃ
ജനനം ഇല്ലാത്ത ഭഗവാൻ, അവനെ എപ്പോഴും ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് നോക്കി.
ശ്വേതം ച രക്തം കനകാവദാതം നീലം തഥാ പിങ്ഗജടം ച ശുഭ്രമ്
വെള്ളയും ചുവപ്പും പൊന്നുപോലുള്ള കാന്തിയും നീലയും മഞ്ഞകേശവും, ശോഭയോടെ,
സമാഹതസ്യാഥ ജലസ്യ ബുദ്ബുദാ ഭവന്തി കിം തേഷു പരാക്രമോ ഽസ്തി
ജലം കലക്കുമ്പോൾ ബുധ്ബുദങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു—അവയ്ക്ക് എന്തെങ്കിലും ശക്തിയുണ്ടോ?
നഖാഗ്രേണ ശിരശ്ഛിന്നം ബ്രാഹ്മം പരുഷവാദിനമ്
കഠിനമായി സംസാരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്റെ തല, നഖത്തിന്റെ അറ്റത്തോടെ വേർപെടുത്തി.
പതതേ ന കദാചിച്ച തച്ഛങ്കരകരാച്ഛിരഃ
ശങ്കരന്റെ കൈയിൽ നിന്നു ആ തല ഒരിക്കലും വീഴുന്നില്ല.
സൃഷ്ടസ്തു പുരുഷോ ധീമാന് കവചീ കുണ്ഡലീ ശരീ
ഒരു ബുദ്ധിമാൻ, കവചം ധരിച്ച്, കുണ്ഡലവും ശരീരവും അണിഞ്ഞ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.
ചതുര്ഭുജോ മഹാതൂണീ ആദിത്യസമദര്ശനഃ
നാലു കൈകളും വലിയ ക്വിവറും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവും ഉള്ളവൻ.
ഭവാന് പാപസമായുക്തഃ പാപിഷ്ഠം കോ ജിഘാംസതി
നീ പാപം ചേർന്നവനാണ്—ഏതൊരാൾ ഏറ്റവും പാപിയെയാണു കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്?
ത്രപായുക്തോ ജഗാമാഥ രുദ്രോ ബദരികാശ്രമമ്
ലജ്ജയോടെ രുദ്രൻ ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.