പതിവ്രതാ പതിപ്രാണാ ധര്മശീലേതി വിശ്രുതാ
ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ളവളും, ഭർത്താവാണ് ജീവനും, ധാർമ്മികമായ പെരുമാറ്റം പുലർത്തുന്നവളും എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
സംബഭൂവ സുതഃ ശ്രീമാന് ഉപമന്യുരിതി സമൃതഃ
ഉപമന്യു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മഹത്വമുള്ള ഒരു മകൻ അവർക്കു ജനിച്ചു.
പോഷയാമാസ വദതീ ക്ഷീരമേതത് സുദുര്ഗതാ
വളരെ ദാരിദ്ര്യത്തിലായിരുന്നെങ്കിലും, അമ്മ അവനെ കിട്ടിയ പാലിൽ പോഷിപ്പിച്ചു.
സംഭാവനാമപ്യകരോച്ഛാലിപിഷ്ടരസേ ഽപി ഹി
അവൾ സ്നേഹത്താൽ അരി അരച്ച് അതിന്റെ നീരിൽ പോലും അവനു വിഭവം ഒരുക്കി.
ക്ഷീരൌദനം ച ബുഭുജേ സുസ്വാദു പ്രാണപുഷ്ടിദമ്
അവൻ പാലിൽ വേവിച്ച അരി, അത്യന്തം രുചികരവും ജീവശക്തി നൽകുന്നതുമായത്, ആസ്വദിച്ചു കഴിച്ചു.
മാത്രാ ദത്തം ദ്വിതീയേ ഽഹ്നി നാദത്തേ പിഷ്ടവാരി തത്
രണ്ടാം ദിവസം അമ്മ നൽകിയ മാവുപൊടിയുടെ കഞ്ഞി അവൻ സ്വീകരിച്ചില്ല.
തം മാതാ രുദതീ പ്രാഹ ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
അമ്മ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് കണ്ണീരാൽ കുഴഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
അപ്രസന്നേ വിരുപാക്ഷേ കുതഃ ക്ഷീരേണ ഭോജനമ്
വിരൂപാക്ഷൻ പ്രസന്നനല്ലെങ്കിൽ പാലുള്ള ഭക്ഷണം എങ്ങനെയാകും കിട്ടുക?
തദാരാധയ ദേവേശം വിരൂപാക്ഷം ത്രിശൂലിനമ്
അതിനാൽ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള വിരൂപാക്ഷനെ ആരാധിക്കണം.
പ്രാപ്യതേ ഽമൃതപായിത്വം കിം പുനഃ ക്ഷീരഭോജനമ്
അവനെ പ്രസന്നനാക്കുമ്പോൾ അമൃതം കുടിക്കാൻ പോലും സാധിക്കും; പിന്നെ പാലരസം കഴിക്കാൻ എന്ത് പ്രശ്നം?
കോ ഽയം വിരൂപാക്ഷ ഇതി ത്വയാരാധ്യസ്തു കീര്തിതഃ
നീ ആരാധിക്കണമെന്ന് പറയുന്ന ഈ വിരൂപാക്ഷൻ ആരാണ്?
യോ ഽയം വിരുപാക്ഷ ഇതി ശ്രൂയതാം കഥയാമി തേ
ഈ വിരൂപാക്ഷൻ ആരാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം, നീ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
തേനാക്രമ്യ ജഗത്സര്വം ശ്രീര്നീതാ സ്വവശം പുരാ
പഴയകാലത്ത് അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളും കീഴടക്കി, ശ്രീയെ തന്റെ വശത്താക്കിയിരുന്നു.
ശ്രീവത്സം വാസുദേവസ്യ ഹര്തുമൈച്ഛന്മഹാബലഃ
വാസുദേവന്റെ ശ്രീവത്സം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ആ മഹാശക്തൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ തസ്യ വധാകാങ്ക്ഷീ മഹേശ്വരമുപാഗമത്
അത് മനസ്സിലാക്കി, അവനെ നശിപ്പിക്കാൻ മോഹിച്ചവൻ മഹേശ്വരനോടു സമീപിച്ചു.
തസ്ഥൌ ഹിമാചലപ്രസ്ഥമാശ്രിത്യ ശ്ലുക്ഷ്ണഭൂതലമ്
അവൻ ഹിമാലയത്തിന്റെ സമതലത്തിൽ, ഉണങ്ങിയ നിലത്താണ് നിലകൊണ്ടത്.
ആരാധയാമാസ ഹരിഃ സ്വയമാത്മാനമാത്മനാ
ഹരി സ്വയം തന്റെ ആത്മാവുകൊണ്ട് പരമാത്മാവിനെ ആരാധിച്ചു.
ഗൃണംസ്തത്പരമം ബ്രഹ്മ യോഗിജ്ഞേയമലക്ഷണമ്
യോഗികൾക്ക് അറിയാവുന്ന, ഗുണരഹിതമായ അതി പരമബ്രഹ്മത്തെ അവൻ സ്തുതിച്ചു.
പ്രത്യക്ഷം തൈജസം ശ്രീമാന് ദിവ്യം ചക്രം സുദര്ശനമ്
തേജസ്സോടെ തെളിഞ്ഞ് ദൃശ്യമായ ദിവ്യമായ ശ്രീമാനായ സുദർശന ചക്രം പ്രത്യക്ഷമായി.
കാലചക്രനിഭം ചക്രം ശങ്കരോ വിഷ്ണുമബ്രവീത്
കാലചക്രംപോലെയുള്ള ഈ ചക്രം എന്ന് ശംകരൻ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു.
സുദര്ശനോ ദ്വാദശാരഃ ഷണ്ണാഭിര്ദ്വിയുഗോ ജവീ
സുദർശനം പന്ത്രണ്ടു അരം, ആറു നട, രണ്ടായി കൂട്ടംകൂടി വേഗത്തിൽ ചുറ്റുന്നു.
ശിഷ്ടാനാം രക്ഷണാര്ഥായ സംസ്ഥിതാ ഋഥവശ്ച ഷട്
ശിഷ്ടന്മാരെ രക്ഷിക്കാനായി ആറ് ঋതുക്കളും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രാഗ്നീ ചാപ്യഥോ വിശ്വേ പ്രജാപതയ ഏവ ച
ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും, വിശ്വദേവന്മാരും പ്രജാപതിമാരും അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്.
ചൈത്രാദ്യാഃ ഫാല്ഗുനാന്താശ്ച മാസാസ്തത്ര പ്രതിഷ്ഠതാഃ
ചൈത്രം മുതൽ ഫാൽഗുനം വരെ ഉള്ള എല്ലാ മാസങ്ങളും അവിടെ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.
അമോഘ ഏഷോ ഽമരരാജഡപൂജിതോ ധൃതോ മയാ നേത്രഗതസ്തപോബലാത്
അശ്രമിക്കാത്ത ഈ ദൈവശക്തിയെ, അമരന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ആരാധിച്ചതും, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ എന്റെ കണ്ണിൽ ഞാൻ ധരിച്ചതുമാണ്.
കഥം ശംഭോ വിജാനീയാമമോഘോ മോഘ ഏവ വാ
ശംഭോ, ഇതു അശ്രമിക്കാത്തതാണോ, അശ്രമമായതാണോ എന്ന് ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയാം?
ജിജ്ഞാസാര്ഥം തവൈവേഹ പ്രക്ഷേപ്സ്യാമി പ്രതീച്ഛ ഭോഃ
നിന്റെ സംശയത്തിന് ഉത്തരം അറിയാൻ ഞാൻ ഇതു ഇവിടെ എറിയാം; ദയവായി സ്വീകരിക്കണം.
യദ്യേവം പ്രക്ഷിപസ്വേതി നിര്വിശങ്കേന ചേതസാ
അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, സംശയമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ അതു എറിയുക.
മുമോച തേജോജിജ്ഞാസുഃ ശങ്കരം പ്രതി വേഗവാന്
അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ശക്തിയോടെ ശങ്കരനിലേക്ക് ആ ദൈവശക്തി വിട്ടുവിട്ടു.
ത്രിധാ ചകാര വിശ്വേശം യജ്ഞേശം യജ്ഞയാജകമ്
അവൻ സർവ്വേശ്വരനെയും യജ്ഞേശ്വരനെയും യജ്ഞം നടത്തുന്നവനെയും മൂന്നു രൂപങ്ങളാക്കി.