ശൂലബാഹും ച ഗോവിന്ദം ദദര്ശ ദനുപുങ്ഗവഃ
ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ ശൂലബാഹുവിനെയും ഗോവിന്ദനെയും കണ്ടു.
ശൂലം തഥാ വാസുദേവോ മമൈതദ് ബ്രൂഹി പൃച്ഛതഃ
വാസുദേവൻ ശൂലവും കാണിച്ചു; ഇതിനെക്കുറിച്ച് നീ ചോദിച്ചതു പോലെ എനിക്ക് പറയൂ.
കഥയാമാസ യാം വിഷ്ണുര്ഭവിഷ്യമനവേ പുരാ
വിഷ്ണു ഭാവി മനുവിനോട് മുമ്പ് പറഞ്ഞത് അവൻ പറഞ്ഞു.
ആരാധയാമാസ വിരഞ്ചിമാരാത് സ തസ്യ തുഷ്ടോ വരദോ ബഭൂവ
അവൻ വിരിഞ്ചിയെ സമീപത്തു നിന്ന് ആരാധിച്ചു; സന്തോഷത്തോടെ അവൻ ഒരു വരം നൽകി.
ബ്രഹ്മര്ഷിശാപൈശ്ച നിരീപ്സിതാര്ഥോ ജലേ ച വഹ്നൌ സ്വഗുണോപഹര്ത്താ
ബ്രഹ്മർഷിമാരുടെ ശാപങ്ങളാൽ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചതു നഷ്ടമായി; വെള്ളത്തിലും അഗ്നിയിലും തന്റെ ഗുണങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ആബാധമാനോ വിചചാര ഭൂമ്യാം സര്വാഃ ക്രിയാ നാശയദുഗ്രമൂര്തിഃ
വ്യാധിപിടിച്ചു, അവൻ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു; ഭയങ്കരനായവൻ എല്ലാ കര്മങ്ങളും നശിപ്പിച്ചു.
തൈശ്ചാപി സാര്ദ്ധ ഭഗവാഞ്ജഗാമ ഹിമാലയം യത്ര ഹരസ്ത്രിനേത്രഃ
അവരോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ മൂന്നു കണ്ണുള്ള ശിവൻ വസിക്കുന്നു.
നിജായുധാനാം ച വിപര്യയം തൌ ദേവാധിപൌ ചക്രതുരുഗ്രകര്മിണൌ
ശക്തിയുള്ള ആ രണ്ട് ദേവാധിപന്മാർ പരസ്പരം തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ മാറ്റി.
മത്വാജേയൌ ശത്രുഭിര്ഘോരരുപൌ ഭയാസ്തോയേ നിമ്നഗായാം വിവേശ
വൈരികൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരും ഭയങ്കരരൂപവും ഉള്ളവരാണെന്ന് കരുതി, അവൻ ഭയപ്പെട്ട് ഒരു വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കയറിയതുപോലെ നദിയിലേക്ക് കടന്നു.
ദ്വയോഃ സശസ്ത്രൌ തടയോര്ഹരീശൌ പ്രച്ഛന്നമൂര്തീ സഹസാ ബഭൂവതുഃ
രണ്ടു കരകളിലും ആയുധധാരികളായ വാനരാധിപന്മാർ അപ്രത്യക്ഷരായി.
ദിശസ്സമീക്ഷ്യ ഭയകാതരാക്ഷോ ദുര്ഗം ഹിമാദ്രിം ച തദാരുരോഹ
എല്ലാ ദിശകളും നോക്കി, ഭയത്തോടെ അവൻ ഹിമാലയത്തിന്റെ കോട്ടയിലേക്ക് കയറി.
വേഗാദുഭൌ ദുദുവതുഃ സശസ്ത്രൌ വിഷ്ണുസ്ത്രിശൂലീ ഗിരിശശ്ച ചക്രീ
രണ്ടുപേരും ആയുധങ്ങളുമായി വേഗത്തിൽ ഓടിയെത്തി—വിഷ്ണു ത്രിശൂലവും ഗിരീശൻ ചക്രവും കൈവശമാക്കി.
പപാത ശൈലാത് തപനീയവര്ണോ യഥാന്തരിക്ഷാദ് വിമലാ ച താരാ
അവൻ പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറത്തിൽ പർവതത്തിൽ നിന്ന് വീണു, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന ശുദ്ധമായ ഒരു നക്ഷത്രംപോലെ.
യത്രാഘഹന്ത്രീ ഹ്യഭവദ് വിതസ്താ ഹരാങ്ഘ്രിപാതാച്ഛിശിരാചലാത്തു
അവിടെ ശീതളമായ പർവതത്തിൽ ഹരന്റെ പാദം വീണതിൽ നിന്ന് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന വിതസ്താ നദി ഉദിച്ചുവന്നു.
ഉപോഷ്യ ഭക്ത്യാ ഹിമവന്തമാഗാദ് ദ്രഷ്ടും ഗിരീശം ശിവവിഷ്ണുഗുപ്തമ്
ഭക്തിയോടെ ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ്, അവൻ ഹിമവതിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ശിവനും വിഷ്ണുവും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗിരീശനെ കാണാൻ.
വിസ്തുതേ ഹിമവത്പാദേ ഭൃഗുതുങ്ഗം ജഗാമ സഃ
പുകഴപ്പെട്ട ഹിമവതിന്റെ അടിവാരത്ത് നിന്ന് അവൻ ഉയർന്ന ഭൃഗുവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
യേന പ്രചിച്ഛേദ ത്രിധൈവ ശങ്കരം ജിജ്ഞാസമാനോ ഽസ്ത്രബലം മഹാത്മാ
അവിടെ, ആയുധശക്തി പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാത്മാവ് ശങ്കരനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വെട്ടി.
കിമര്ഥമായുധം ചക്രം ദത്തവാംല്ലോകപൂജിതമ്
ലോകങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന ചക്രം ആയുധമായി ഏത് ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ നൽകിയതായിരുന്നു?
ചക്രപ്രദാനസംബദ്ധാം ശിവമാഹാത്മയവര്ധിനീമ്
ചക്രം നൽകിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥ ശിവന്റെ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഗൃഹാശ്രമീ മഹാഭാഗോ വീതമന്യുരിതി സ്മൃതഃ
കോപം ഇല്ലാത്ത മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഗൃഹസ്ഥനാണ് ഇങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
പതിവ്രതാ പതിപ്രാണാ ധര്മശീലേതി വിശ്രുതാ
ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ളവളും, ഭർത്താവാണ് ജീവനും, ധാർമ്മികമായ പെരുമാറ്റം പുലർത്തുന്നവളും എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
സംബഭൂവ സുതഃ ശ്രീമാന് ഉപമന്യുരിതി സമൃതഃ
ഉപമന്യു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മഹത്വമുള്ള ഒരു മകൻ അവർക്കു ജനിച്ചു.
പോഷയാമാസ വദതീ ക്ഷീരമേതത് സുദുര്ഗതാ
വളരെ ദാരിദ്ര്യത്തിലായിരുന്നെങ്കിലും, അമ്മ അവനെ കിട്ടിയ പാലിൽ പോഷിപ്പിച്ചു.
സംഭാവനാമപ്യകരോച്ഛാലിപിഷ്ടരസേ ഽപി ഹി
അവൾ സ്നേഹത്താൽ അരി അരച്ച് അതിന്റെ നീരിൽ പോലും അവനു വിഭവം ഒരുക്കി.
ക്ഷീരൌദനം ച ബുഭുജേ സുസ്വാദു പ്രാണപുഷ്ടിദമ്
അവൻ പാലിൽ വേവിച്ച അരി, അത്യന്തം രുചികരവും ജീവശക്തി നൽകുന്നതുമായത്, ആസ്വദിച്ചു കഴിച്ചു.
മാത്രാ ദത്തം ദ്വിതീയേ ഽഹ്നി നാദത്തേ പിഷ്ടവാരി തത്
രണ്ടാം ദിവസം അമ്മ നൽകിയ മാവുപൊടിയുടെ കഞ്ഞി അവൻ സ്വീകരിച്ചില്ല.
തം മാതാ രുദതീ പ്രാഹ ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
അമ്മ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് കണ്ണീരാൽ കുഴഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
അപ്രസന്നേ വിരുപാക്ഷേ കുതഃ ക്ഷീരേണ ഭോജനമ്
വിരൂപാക്ഷൻ പ്രസന്നനല്ലെങ്കിൽ പാലുള്ള ഭക്ഷണം എങ്ങനെയാകും കിട്ടുക?
തദാരാധയ ദേവേശം വിരൂപാക്ഷം ത്രിശൂലിനമ്
അതിനാൽ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള വിരൂപാക്ഷനെ ആരാധിക്കണം.
പ്രാപ്യതേ ഽമൃതപായിത്വം കിം പുനഃ ക്ഷീരഭോജനമ്
അവനെ പ്രസന്നനാക്കുമ്പോൾ അമൃതം കുടിക്കാൻ പോലും സാധിക്കും; പിന്നെ പാലരസം കഴിക്കാൻ എന്ത് പ്രശ്നം?