ചിന്തയാമാസ യോഗാത്മാ ക്വ വിഷ്ണുഃ സാംപ്രതം സ്ഥിതഃ
യോഗശക്തിയുള്ളവൻ ചിന്തിച്ചു: വിഷ്ണു ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്?
നാബേരുപരി ഭൂരാദില്ലോകാംശ്ചര്തുമിയാദ് വശീ
സ്വയം നിയന്ത്രണം പുലർത്തി, നാഭിക്കു മുകളിലും ഭൂമിക്കു കീഴിലും ഉള്ള ലോകങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
മേരും ദദര്ശ ശൈലേന്ദ്രം ശാതകൌമ്ഭം മഹര്ദ്ധിമത്
അവൻ പൊന്നുപോലുള്ള മഹത്വമുള്ള പർവ്വതാധിപതിയായ മേരു പർവ്വതത്തെ കണ്ടു.
തേഷാമാതുഃ സ ദദൃശേ മൃഗപക്ഷിഗണൈര്വൃതമ്
അവൻ അവരുടേ അമ്മയെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദേവമാതുഃ സ ദദൃശേ മൃഗപക്ഷിഗണൈര്വൃതമ്
അവൻ ദേവമാതാവിനെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
വിവേശ ദാനവപതിരന്വേഷ്ടും മധുസൂദനമ്
മധുസൂദനനെ അന്വേഷിക്കാൻ ദാനവരുടെ അധിപൻ അകത്തേക്ക് കടന്നു.
സര്വഭീതവരേണ്യം തം ദേവമാതുരഥോദരേ
ദേവമാതാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ, എല്ലാവർക്കും ഭയവും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്നവനെ അവൻ കണ്ടു.
സുരാസുരഗണൈഃ സര്വൈഃ സര്വതോ വ്യാപ്തവിഗ്രഹമ്
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രൂപം അവൻ എല്ലാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ദൈത്യതേജോഹരം വിഷ്ണും പ്രകൃതിസ്ഥോ ഽഭവത് തതഃ
അപ്പോൾ ദൈത്യരുടെ ശക്തി കവർന്ന വിഷ്ണു സ്വഭാവസ്ഥിതിയിൽ നിലകൊണ്ടു.
പ്രഹ്ലാദോ മധുരം വാക്യം പ്രണമ്യ മധുസൂദനമ്
പ്രഹ്ലാദൻ മധുസൂദനനെ നമസ്കരിച്ചു, മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യേന നിസ്തേജസോ ദൈത്യാ ജാതാ ദൈത്യേന്ദ്ര ഹേതുനാ
ദൈത്യേന്ദ്രാ, ആരുടെ കാരണത്താൽ ദൈത്യർ ശക്തിയില്ലാതായി പോയിരിക്കുന്നു.
പ്രയാതാഃ ശരണം ദേവം ഹരിം ത്രിഭുവനേശ്വരമ്
അവർ ദേവനായ ഹരിയെ, മൂന്നുലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയെ ആശ്രയിക്കാൻ പോയിരിക്കുന്നു.
അവതീര്ണോ മഹാബാഹുരദിത്യാ ജഠരേ ഹരിഃ
മഹാബലശാലിയായ ഹരി, അദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ അവതരിച്ചുവന്നു.
നാലം തമോ വിഷഹിതും സ്ഥാതും സൂര്യോദയം ബലേ
ബലി, സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ടിന് നിലനിൽക്കാനോ സഹിക്കാനോ കഴിയില്ല.
പ്രഹ്ലാദമാഹാഥ ബലിര്ഭാവികര്മപ്രചോദിതഃ
ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ പ്രേരിപ്പിച്ച് ബലി പ്രഹ്ലാദനോടു പറഞ്ഞു.
സന്തി മേ ശതശോ ദൈത്യാ വാസുദേവബലാധികാഃ
എന്നോടൊപ്പം വാസുദേവനേക്കാൾ ശക്തിയുള്ള നൂറുകണക്കിന് ദൈത്യർ ഉണ്ട്.
നിര്ജിത്യ ത്യാജിതാഃ സ്വര്ഗം ഭഗ്നദര്പാ രണാജിരേ
യുദ്ധഭൂമിയില് പരാജയപ്പെട്ട് അഭിമാനം തകര്ന്നവരും സ്വര്ഗം ഉപേക്ഷിച്ചു.
സ വിപ്രചിത്തിര്ബലവാന് മമ സൈന്യപുരസ്സരഃ
അതി ശക്തനായ വിപ്രചിത്തി എന്റെ സൈന്യത്തെ മുന്നില് വെച്ച് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ത്രിശിരാ മകരാക്ഷശ്ച വൃഷപര്വാ നതേക്ഷമഃ
ത്രിശിരസ്, മകരാക്ഷന്, വൃഷപര്വാന് ഇവരെ സഹിക്കാനാവില്ല.
യേഷാമേകൈകശോ വിഷ്ണുഃ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ്
ഇവരില് ഓരോരുത്തരുടെയും ശക്തിയുടെ പതിനാറിലൊന്ന് പോലും വിഷ്ണു തുല്യനല്ല.
ധിഗ്ധിഗിത്യാഹ സ ബലിം വൈകുണ്ഠാക്ഷേപവാദിനമ്
വൈകുണ്ഠത്തെ അപമാനിച്ച വാക്കുകള് പറഞ്ഞ ബലിയെ അവന് 'ചീ! ചീ!' എന്നു പരിഹസിച്ചു.
ഹരിം നിന്ദയതോ ജിഹ്വാ കഥം ന പതിതാ തവ
ഹരിയെ നിന്ദിക്കുന്നുവെങ്കില് നിന്റെ നാവ് എങ്ങനെ വീണില്ല?
യത് ത്രൈലോക്യഗുരും വിഷ്ണുമഭിനിന്ദസി ദുര്മതേ
മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും ഗുരുവായ വിഷ്ണുവിനെ നീ നിന്ദിക്കുന്നു, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ.
യസ്യ ത്വം കര്കശഃ പുത്രോ ജാതോ ദേവാവമാന്യകഃ
ദേവന്മാരെ അപമാനിക്കുന്ന കഠിനഹൃദയനായ മകനായി നീ ജനിച്ചു.
യതാ നാന്യഃ പ്രിയഃ കശ്ചിന്മമ തസ്മാജ്ജനാര്ദനാത്
ജനാര്ദ്ദനനേക്കാള് എനിക്ക് പ്രിയനായ മറ്റാരുമില്ല.
സര്വേശ്വരേശ്വരം ദേവം കഥം നിന്ദിതവാനസി
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായവനെ നീ എങ്ങനെ നിന്ദിച്ചു?
മമാപി പൂജ്യോ ഭഗവാന് ഗുരുര്ലോകഗുരുര്ഹരിഃ
ലോകത്തിന്റെ ഗുരുവായ ഹരിയെ ഞാനും ആരാധ്യനായി കണക്കാക്കുന്നു.
പൂജ്യം നിന്ദയസേ പാപ കഥം ന പതിതോ ഽസ്യധഃ
ആരാധ്യനെയാണു നീ നിന്ദിക്കുന്നത്, പാപിയേ, എങ്ങനെ നീ ഇതുവരെ വീണുപോയില്ല?
യേഷാം ത്വം കര്കശോ രാജാ വാസുദേവസ്യ നിന്ദകഃ
വാസുദേവനെ നിന്ദിക്കുന്ന കഠിനഹൃദയനായ രാജാവായിത്തന്നെ നീ ഇവരില് ഒരാളാണ്.
തസ്മാത് പാപസമാചരാ രാജ്യനാശമവാപ്നുഹി
അതിനാല് പാപകരമായി പെരുമാറിയതുകൊണ്ട് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടും.