ദക്ഷിണം വരുണഃ പാര്ശ്വമവഷ്ടഭ്യാവ്രജദ് ബലീ
വലതുവശത്ത് ശക്തനായ വരുണൻ അങ്ങോട്ട് ചെന്ന് വശം പിടിച്ചു.
നാനാസ്ത്രശസ്ത്രോദ്യതദോഃസമൂഹാ സമാസസാദാരിബലം മഹീധ്രേ
വിവിധ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ഉയർത്തിയവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മലയിൽ ശത്രുസൈന്യത്തെ നേരിട്ടു.
നിര്വൃക്ഷേ പക്ഷിരഹിതേ ജാതോ ദേവാസുരോ രണഃ
വൃക്ഷങ്ങളോ പക്ഷികളോ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
മഹീധരോത്തമേ പൂര്വം യഥാ വാനരഹസ്തിനോഃ
ഉയർന്ന മലയിൽ, ഒരിക്കൽ കുരങ്ങനും ആനയും തമ്മിൽ നടന്നതുപോലെ.
സംദ്യാനുരക്തഃ സദൃശോ മേഘഃ ഖേ സുരതാപസ
സന്ധ്യയുടെ നിറം തൊട്ട ഒരു മേഘം ആകാശത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, ഉത്തമനായ തപസ്സുകാരാ.
ശ്രൂയതേ ത്വനിശം ശബ്ദഃ ഛിന്ധി ഭിന്ധീതി സര്വതഃ
പകൽ രാത്രിയില്ലാതെ എല്ലായിടത്തും 'മുറിക്കൂ! തകർക്കൂ!' എന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു.
ജാതോ രുധിരനിഷ്യന്ദോ രജഃസയമനാത്മകഃ
രക്തം പൊങ്ങി ഒഴുകി, പൊടിയുമായി കലർന്ന കുഴപ്പത്തിന്റെ രൂപമായി.
അഭിദ്രവന്തി സഹിതാഃ സമം സ്കന്ദേന ധീമതാ
ധീരനായ സ്കന്ദനോടൊപ്പം അവർ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
ദേവാന് നിജഘ്നുര്ദൈത്യാശ്ച മയഗുപ്താഃ പ്രഹാരിണഃ
മായയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഭയങ്കരമായ ദൈത്യർ ദേവന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
നിര്ജിതാഃ സമരേ ദൈത്യൈഃ സമം സ്കന്ദേന നാരദ
നാരദാ, സ്കന്ദനോടൊപ്പം ദൈവങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യരാൽ തോറ്റു.
ശാര്ങ്ഗമാനമ്യ ബാണൈഘൈര്നിജഘാന തതസ്തതഃ
ശാരംഗം വണങ്ങി, അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചു.
ദൈതേയാഃ ശരണം ജഗ്മുഃ കാലനേമിം മഹാസുരാമ്
ദൈത്യർ മഹാസുരനായ കാലനെമിയുടെ അഭയം തേടി.
വിവൃദ്ധിമഗമദ് ബ്രഹ്മന് യഥാ വ്യാധിരുപേക്ഷിതഃ
ബ്രഹ്മനേ, അവരുടേത് അവഗണിച്ച രോഗം പോലെ ശക്തി വർദ്ധിച്ചു.
തം തമാദായ ചിക്ഷേപ വിസ്തൃതേ വദനേ ബലീ
ഒരൊന്നായി എടുത്ത്, ശക്തനായവൻ അവരെ വിശാലമായ വായിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
ചക്രൈര്വൈശ്വാനരാഭൈസ്ത്വവനിഗഗനയോസ്തിര്യഗൂര്ധ്വം സമന്താത് പ്രാപ്തേ ഽന്തേ കാലവഹ്നേര്ജഗദഖിലമിദം രൂപമാസീദ് ദിധക്ഷോഃ
അഗ്നിപോലുള്ള ചക്രങ്ങൾ ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും ചുറ്റും കയറി, അവസാനം കാലാഗ്നി വരുമ്പോൾ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കാൻ തയാറായ രൂപം എടുത്തു.
പോപ്ലൂയന്തശ്ച ദൈത്യാ ഹരിമമരഗണൈരര്ചിതം ചാരുമൌലിം നാനാശസ്ത്രാസ്ത്രപാതൈര്വിഗലിതയശസംചക്രുരുത്സിക്തദര്പാഃ
ദൈത്യർ തകർന്ന മനസ്സോടെ, അമരന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന മനോഹരമായ കിരീടം ധരിച്ച ഹരിയെ, വിവിധ ആയുധങ്ങളാൽ ആക്രമിച്ചു; അവരുടെ മഹത്വം കുറഞ്ഞു, അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞു.
കോപാദാരക്തദൃഷ്ടിഃ സരഥഗജഹയാന് ദൃഷ്ടിനിര്ധൂതവീര്യാന് നാരാചഖ്യൈഃ സുപുങ്ഖൈര്ജലദ് ഇവ ഗിരീന് ഛാദയാമാസ വിഷ്ണുഃ
കോപംകൊണ്ട കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, വിഷ്ണു തന്റെ കാഴ്ചയാൽ തന്നെ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്ന പോലെ ആക്കി, നല്ല പീച്ചയുള്ള നാരാച അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, മേഘം മലകളെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവരെ മുഴുവൻ മറച്ചു.
പ്രാരമ്ബേ ദാനവേന്ദ്രം ശതവദനമഥോ പ്രേഷയന് കാലനേമിം സ പ്രായാദ് ദേവസൈന്യപ്രഭുമമിതബലം കേശവം ലോകനാഥമ്
ആ യുദ്ധത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ദാനവരുടെ നാഥനായ ശതവദനൻ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയും അപ്പാരമായ ശക്തിയുള്ളവനുമായ കേശവനോടു നേരെ കാലനെമിയെ അയച്ചു.
സോ ഽപ്യേനം പ്രസമീക്ഷ്യ ദൈത്യവിടപപ്രച്ഛേദനം മാനിനം പ്രോവാചാഥ വിഹസ്യ തം ച സുചിരം മേഘസ്വനോ ദാനവഃ
മേഘത്തിന്റെ ഗംഭീരശബ്ദമുള്ള ആ ദാനവൻ, ദൈറ്റ്യവംശത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്നവനെയും അത്യഹങ്കാരിയെയും കണ്ടപ്പോൾ, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഏറെ നേരം അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഹിരണ്യനയനാന്തകഃ കുസുമപൂജാരതിഃ ക്വ യാതി മമ ദൃഷ്ടിഗോചരേ നിപതിതഃ ഖലഃ
ഹിരണ്യവംശത്തെ അവസാനിപ്പിച്ചവനും പൂക്കൾകൊണ്ടുള്ള പൂജയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, എന്റെ കാഴ്ചയിൽ വീണിരിക്കുന്ന ആ ദുഷ്ടൻ എവിടേക്ക് പോകും?
മന്മുഷ്ടിപിഷ്ടശിഥിലാങ്ഗമുപാത്തഭസ്മ സംദ്രക്ഷ്യതേ സുരജനോ ഭയകാതരാക്ഷഃ
എന്റെ മുഷ്ടികൊണ്ട് അവന്റെ അസ്ഥികൾ ചിതറിപ്പോകുകയും ദേഹഭാഗങ്ങൾ ദുർബലമാവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഭയത്തോടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ് അവനെ ചാരമാകുന്ന നിലയിൽ കാണും.
ഗദാം ഖഗേന്ദ്രോപരി ജാതകോപോ മുമോച ശൈലേ കുലിശം യഥേന്ദ്രഃ
കോപംകൊണ്ട, അവൻ തന്റെ ഗദയെ ഗരുഡന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞു, ഇന്ദ്രൻ കുഞ്ചിരിപ്പാറയിൽ വജ്രം എറിയുന്നതുപോലെ.
ചക്രേണ ചിച്ഛേദ സുദുര്ഗതസ്യ മനോരഥം പൂര്വകൃതേന കര്മ
വിഷ്ണു തന്റെ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച്, ആ ദുഷ്ടന്റെ മുന് പാപഫലമായ മോഹങ്ങൾ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു.
ഭുജാഭ്യാം കൃത്താഭ്യാം ദഗ്ധശൈലപ്രകാശഃ സംദൃശ്യേതാപ്യപരഃ കാലനേമി
രണ്ടു കൈകളും വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ട്, കത്തുന്ന പാറപോലെയുള്ള രൂപത്തിൽ കാലനെമി അവർക്കു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഛിത്ത്വാ നിപാതയാമാസ പക്വം താലഫലം യഥാ
അവനെ വെട്ടി വീഴ്ത്തി, പാകംവന്ന താളിന്റെ പഴംപോലെ നിലത്ത് പതിപ്പിച്ചു.
തസ്ഥൌ മേരുരിവാകമ്പ്യഃ കബന്ധഃ ക്ഷ്മാധരേശ്വരഃ
തല ഇല്ലാത്ത ആ ദേഹഭാഗം, ഭൂമിയുടെ രാജാവായവൻ, മേരു പർവതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു.
യഥാമ്ബരാദ് ബാഹുശിരഃ പ്രണഷ്ടബലം മഹേന്ദ്രഃ കുലിശേന ഭൂമ്യാമ്
ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടവന്റെ കൈകളും തലയും, ഇന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തിയതുപോലെ ആയിരുന്നു.
വിമുക്തശസ്ത്രാലകചര്മവസ്ത്രാഃ സംപ്രാദ്രവന് ബാണമൃതേ ഽസുരേന്ദ്രാഃ
അയുധങ്ങളും കവർച്ചയും വസ്ത്രങ്ങളും ഇല്ലാതെ, അസുരനാഥന്മാർ ബാണനെ ഒഴികെ എല്ലാവരും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
നിവൃത്താ ദേവതാനാം ച സശസ്ത്രാ യുദ്ധലാലസാഃ
യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹവും ആയുധങ്ങളും കൈവശംവെച്ച ദേവന്മാർ പിന്മാറി.
പ്രാഹാമന്ത്ര്യ സുരാന് സര്വാന് യുധ്യധ്വം വിഗതജ്വരാഃ
അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഭയമില്ലാതെ യുദ്ധം തുടരൂ'.