ഏതാഭ്യാം ഭര്തൃപൂജാസു തച്ചിന്താസു സ്ഥിതം മനഃ
ഭർത്താവിനെ ആദരിക്കാനുള്ള ചിന്തകളിൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ ഉറച്ചു നിന്നു.
തത്ര പ്രയാന്തി കാമാര്ത്താ മദവിഹ്വലിതേന്ദ്രിയാഃ
അവിടെ, ആഗ്രഹത്തിൽ പെടുന്നവരും മോഹത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അശാന്തരായവരും എത്തുന്നു.
അനുഡജഗ്മുര്യഥാ മത്തം കരിണ്യ ഇവ കുഞ്ജരമ്
പിടിയാനയുള്ള ആനയെ പോലെ, പെൺആനകൾ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ക്രോധാന്വിതാബ്രുവന്സര്വേ ലിങ്ഗേ ഽസ്യ പതതാം ഭുവി
കോപത്തോടെ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു: 'അവന്റെ ചിഹ്നം നിലത്ത് വീഴട്ടെ!'
അന്തര്ദ്ധാനം ജഗാമാഥ ത്രിശൂലീ നീലലോഹിതഃ
അപ്പോൾ ത്രിശൂലം പിടിച്ച നീല-ചുവപ്പൻ കണ്ണിൽപെട്ടില്ലാതായി.
രസാതലം വിവേശാശു ബ്രഹ്മണ്ഡം ചോര്ധ്വതോ ഽഭിനത്
അവൻ വേഗത്തിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു, മുകളിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡം തുളച്ചു.
പാതാലഭുവനാഃ സര്വേ ജങ്ഗമാജങ്ഗമൈര്വൃതാഃ
പാതാളത്തിലെ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ചലിക്കുന്നവരും അചലന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ജഗാമ മാധവം ദ്രഷ്ടും ക്ഷീരോദം നാമ സാഗരമ്
അവൻ മാധവനെ കാണാൻ ക്ഷീരസമുദ്രം എന്ന കടലിലേക്ക് പോയി.
ഉവാച ദേവ ഭുവനാഃ കിമര്ഥ ക്ഷുഭിതാ വിഭോ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ലോകങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ കലങ്ങുന്നു, മഹാനേ?'
പാതിതസ്തസ്യ ഭാരാര്താ സംചചാല വസുംധരാ
അത് വീണപ്പോൾ ഭാരത്തിൽ ഭൂമി വിറച്ചു.
തത്ര ഗച്ഛാമ ദേവേശ ഏവമാഹ പുനഃ പുനഃ
'അവിടെ പോകാം ദേവേശാ,' അങ്ങനെ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ആജഗ്മതുസ്തമുദ്ദേശം യത്ര ലിങ്ഗം ഭവസ്യ തത്
അവർ ഭവന്റെ ലിംഗം ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി.
പാതാലം പ്രവിവേശാഥ വിസ്മയാന്തരിതോ വിഭുഃ
അപ്പോൾ അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ മഹാത്മാവ് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
നൈവാന്തമലഭദ് ബ്രഹ്മന് വിസ്മിതഃ പുനരാഗതഃ
ബ്രഹ്മനേ, അവൻ അതിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താനായില്ല; അത്ഭുതത്തോടെ തിരികെ വന്നു.
ചക്രപാണിര്വിനിഷ്ക്രാന്തോ ലേഭേ ഽന്തം ന മഹാമുനേ
ചക്രധാരിയായ ഭഗവാൻ പുറത്ത് പോയെങ്കിലും, മഹാമുനീ, അവൻ അതിന്റെ അന്ത്യവും കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
കൃതാഞ്ജലിപുടൌ ഭൂത്വാ സ്തോതും ദേവം പ്രചക്രതുഃ
അവർ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ ദേവനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ജീമൂതവാഹന കവേ ശര്വ ത്ര്യമ്ബക ശങ്കര
മേഘങ്ങളെ ചുമക്കുന്നവനേ, കവി, ശർവ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനേ, ശങ്കരനേ,
ദക്ഷയജ്ഞക്ഷയകര കാലരൂപ നമോ ഽസ്തു തേ
ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവനേ, കാലത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, നിനക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഭവാനന്തശ്ച ഭഗവാന് സര്വഗസ്ത്വം നമോ ഽസ്തു തേ
നീ അനന്തനും ഭാഗ്യശാലിയുമായ ഭഗവാനും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനും ആണു; നിനക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സ്വരൂപീ താവിദം വാക്യമുവാച വദതാം വരഃ
സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ പ്രത്യക്ഷനായ ഭഗവാൻ, സംസാരത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മാം സ്തുവാതേ ഭൃശാസ്വസ്ഥം കാമതാപിതവിഗ്രഹമ്
എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവർ, ആഗ്രഹവും ദുഃഖവും അനുഭവിച്ചാലും, സത്യത്തിൽ മനസ്സിൽ സമാധാനം നേടും.
ഏതത് പ്രഗൃഹ്യതാം ഭൂയ അതോ ദേവ സ്തുവാവഹേ
ഇത് സ്വീകരിക്കണം, പിന്നെയും നാം ദേവനെ സ്തുതിക്കാം.
തദേതത്പ്രതിഗൃഹ്ണീയാം നാന്യഥേതി കഥഞ്ചന
ഇത് ഞാൻ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇതിന് എങ്ങനെയും വ്യത്യാസമുണ്ടാകരുത്.
ബ്രഹ്മ സ്വയം ച ജഗ്രാഹ ലിങ്ഗം കനകപിങ്ഗലമ്
ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ സ്വർണ്ണം പോലെ മഞ്ഞ നിറമുള്ള ലിംഗം എടുത്തു.
തൃതീയം കാലവദനം ചതുര്ഥം ച കപാലിനമ്
മൂന്നാമത്തേത് കാലവദനം, നാലാമത്തേത് കപാലിനായിരുന്നു.
തസ്യ ശിഷ്യോ ബഭൂവാഥ ഗോപായന ഇതി ശ്രുതഃ
അവന്റെ ശിഷ്യൻ പിന്നീട് ഗോപായനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
തസ്യ ശിഷ്യോ ഽപ്യഭൂദ്രാജാ ഋഷഭഃ സോമകേശ്വരഃ
അവന്റെ ശിഷ്യൻ രാജാവായ ഋഷഭൻ, സോമകേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
തസ്യ ശിഷ്യോഭവദ്വൈശ്യോ നാമ്നാ ക്രാഥേശ്വരോ മുനേ
അവന്റെ ശിഷ്യൻ ക്രാഥേശ്വരൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വൈശ്യനായിരുന്നു, മഹാമുനീ.
കര്ണോദര ഇതി ഖ്യാതോ ജാത്യാ ശൂദ്രോ മഹാതപാഃ
ജന്മത്തിൽ ശൂദ്രനായെങ്കിലും മഹാതപസ്സുകാരനായവൻ കർണോദരൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
കൃത്വാ തു ചാതുരാശ്രമ്യം സ്വമേവ ഭവനം ഗതഃ
നാലു ആശ്രമങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അവൻ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.