വൃദ്ധോ ഽഥ ബാലോ ഽഥ യുവാഥ യോഷിത് സര്വേ തദോന്മാദധരാ ഭവന്തി
വൃദ്ധൻ, ബാലൻ, യുവാവ്, സ്ത്രീ – എല്ലാവരും ആ വികാരത്തിൽ പിടിയാകും.
തവാഗ്രതോ ഹാസ്യവചോ ഽഭിരക്താ ഭവന്തി തേ യോഗയുതാസ്തു തേ സ്യുഃ
നിന്റെ മുമ്പിൽ ചിരിയിലും വാക്കിലും ആസ്വാദനം കാണിക്കുന്നവർ നിനക്കു ഭക്തരാകും; യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരും നിനക്കു സ്വന്തം ആകും.
മമ പ്രസാദാദ് വരദോ നരാണാം ഭവിഷ്യസേ പൂജ്യതമോ ഽഭിഗച്ഛ
എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന വരദാനിയായിരിക്കും.
കാലഞ്ജരസ്യോത്തരതഃ സുപുണ്യോ ദേശോ ഹിമാദ്രേരപി ദക്ഷിണസ്ഥഃ
കാലഞ്ചരിന്റെ വടക്കോട്ട്, ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കോട്ട്, അത്യന്തം പുണ്യമായ ഒരു ദേശം ഉണ്ട്.
തസ്മിന് പ്രയാതേ ഭഗവാംസ്ത്രിനേത്രോ ദേവോ ഽപി വിന്ധ്യം ഗിരിമഭ്യഗച്ഛത്
അവൻ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, മൂന്നുകണ്ണുള്ള ദേവനും വിന്ധ്യപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹര്ത്തുകാമം ച തതഃ പ്രാദുവചദ്ധരഃ
അവനെ അടിക്കാൻ തയ്യാറായതുകണ്ട്, പിന്നെ ഹരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിവേശ ഋഷയോ യത്ര സപത്നീകാ വ്യവസ്ഥിതാഃ
അവൻ അശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നു, അവിടെ ഋഷിമാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും കൂടെ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.
തതസ്താന് പ്രാഹ ഭഗവാന് ഭിക്ഷാ മേ പ്രതിദീയതാമ്
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരോടു പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ഭിക്ഷ നൽകൂ.'
തദാശ്രമാണി സര്വാണി പരിചക്രാമ നാരദഃ
അന്നപ്പോൾ നാരദൻ എല്ലാ അശ്രമങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.
പ്രക്ഷോഭമഗമന് സര്വാ ഹീനസത്ത്വാഃ സമന്തതഃ
ചുറ്റും എല്ലായിടത്തും ദുർബലമായ മനസ്സുള്ളവർ ഉല്ലാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഏതാഭ്യാം ഭര്തൃപൂജാസു തച്ചിന്താസു സ്ഥിതം മനഃ
ഭർത്താവിനെ ആദരിക്കാനുള്ള ചിന്തകളിൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ ഉറച്ചു നിന്നു.
തത്ര പ്രയാന്തി കാമാര്ത്താ മദവിഹ്വലിതേന്ദ്രിയാഃ
അവിടെ, ആഗ്രഹത്തിൽ പെടുന്നവരും മോഹത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അശാന്തരായവരും എത്തുന്നു.
അനുഡജഗ്മുര്യഥാ മത്തം കരിണ്യ ഇവ കുഞ്ജരമ്
പിടിയാനയുള്ള ആനയെ പോലെ, പെൺആനകൾ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ക്രോധാന്വിതാബ്രുവന്സര്വേ ലിങ്ഗേ ഽസ്യ പതതാം ഭുവി
കോപത്തോടെ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു: 'അവന്റെ ചിഹ്നം നിലത്ത് വീഴട്ടെ!'
അന്തര്ദ്ധാനം ജഗാമാഥ ത്രിശൂലീ നീലലോഹിതഃ
അപ്പോൾ ത്രിശൂലം പിടിച്ച നീല-ചുവപ്പൻ കണ്ണിൽപെട്ടില്ലാതായി.
രസാതലം വിവേശാശു ബ്രഹ്മണ്ഡം ചോര്ധ്വതോ ഽഭിനത്
അവൻ വേഗത്തിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു, മുകളിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡം തുളച്ചു.
പാതാലഭുവനാഃ സര്വേ ജങ്ഗമാജങ്ഗമൈര്വൃതാഃ
പാതാളത്തിലെ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ചലിക്കുന്നവരും അചലന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ജഗാമ മാധവം ദ്രഷ്ടും ക്ഷീരോദം നാമ സാഗരമ്
അവൻ മാധവനെ കാണാൻ ക്ഷീരസമുദ്രം എന്ന കടലിലേക്ക് പോയി.
ഉവാച ദേവ ഭുവനാഃ കിമര്ഥ ക്ഷുഭിതാ വിഭോ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ലോകങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ കലങ്ങുന്നു, മഹാനേ?'
പാതിതസ്തസ്യ ഭാരാര്താ സംചചാല വസുംധരാ
അത് വീണപ്പോൾ ഭാരത്തിൽ ഭൂമി വിറച്ചു.
തത്ര ഗച്ഛാമ ദേവേശ ഏവമാഹ പുനഃ പുനഃ
'അവിടെ പോകാം ദേവേശാ,' അങ്ങനെ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ആജഗ്മതുസ്തമുദ്ദേശം യത്ര ലിങ്ഗം ഭവസ്യ തത്
അവർ ഭവന്റെ ലിംഗം ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി.
പാതാലം പ്രവിവേശാഥ വിസ്മയാന്തരിതോ വിഭുഃ
അപ്പോൾ അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ മഹാത്മാവ് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
നൈവാന്തമലഭദ് ബ്രഹ്മന് വിസ്മിതഃ പുനരാഗതഃ
ബ്രഹ്മനേ, അവൻ അതിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താനായില്ല; അത്ഭുതത്തോടെ തിരികെ വന്നു.
ചക്രപാണിര്വിനിഷ്ക്രാന്തോ ലേഭേ ഽന്തം ന മഹാമുനേ
ചക്രധാരിയായ ഭഗവാൻ പുറത്ത് പോയെങ്കിലും, മഹാമുനീ, അവൻ അതിന്റെ അന്ത്യവും കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
കൃതാഞ്ജലിപുടൌ ഭൂത്വാ സ്തോതും ദേവം പ്രചക്രതുഃ
അവർ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ ദേവനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ജീമൂതവാഹന കവേ ശര്വ ത്ര്യമ്ബക ശങ്കര
മേഘങ്ങളെ ചുമക്കുന്നവനേ, കവി, ശർവ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനേ, ശങ്കരനേ,
ദക്ഷയജ്ഞക്ഷയകര കാലരൂപ നമോ ഽസ്തു തേ
ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവനേ, കാലത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, നിനക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഭവാനന്തശ്ച ഭഗവാന് സര്വഗസ്ത്വം നമോ ഽസ്തു തേ
നീ അനന്തനും ഭാഗ്യശാലിയുമായ ഭഗവാനും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനും ആണു; നിനക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സ്വരൂപീ താവിദം വാക്യമുവാച വദതാം വരഃ
സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ പ്രത്യക്ഷനായ ഭഗവാൻ, സംസാരത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: