കാര്തികീ പുണ്യദാ ഭാവിമാസാന്തേ പുഷ്കരേഷു ഹി
കാർത്തികമാസം വലിയ പുണ്യം നൽകുന്ന സമയമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മാസാവസാനത്ത് പുഷ്കരതീർത്ഥങ്ങളിൽ.
ന ത്വയാ സ്മ വിനാ ബ്രഹ്മന്നിഹ ചസ്ഥാതും ഹി ശക്നുവഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, നിങ്ങളില്ലാതെ ഞങ്ങൾക്കിവിടെ ഒരിക്കലും തുടരാൻ കഴിയില്ല.
ഗതേ തേ ഋഷിണാ സാര്ദ്ധൂ പുഷ്കരാരണ്യമാദരാത്
നീയും ഋഷിയും ചേർന്ന് ആദരപൂർവ്വം പുഷ്കരവനം പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ,
പാര്ഥിവാ ജാനപദ്യാശ്ച മുക്ത്വൈകം തമൃതധ്വജമ്
രാജാക്കന്മാരും ജനങ്ങളും, ആ ധർമ്മധ്വജനെ മാത്രം അവിടെ വിട്ട്,
രാജാനശ്ച മഹാഭാഗാ നാഭാഗേക്ഷ്വാകുസംയുതാഃ
നാഭാഗനും ഇക്ഷ്വാകുവും കൂടെയുള്ള മഹാഭാഗ്യശാലികളായ രാജാക്കന്മാർ,
സ്നാതും സ പുഷ്കരേ തീര്ഥേ മധ്യമേ ധനുഷാകൃതൌ
വില്ലിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള പുഷ്കരതീർത്ഥത്തിന്റെ നടുവിൽ കുളിക്കാൻ പോയി.
ബഹ്വീഭിര്മത്സ്യകന്യാഭിഃ പ്രീയമാണം പുനഃ പുനഃ
അവനെ പല മത്സ്യകന്യകകളും വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ജനാപവാദം ഘോരം ഹി ന ശക്തഃ സോഢുമുല്ബണമ്
ജനങ്ങളുടെ ഭയങ്കരമായ അപവാദം സഹിക്കാൻ അവനാകിയില്ല.
താപസം കന്യകാഭ്യാം വൈ വിചരന്തം യഥേച്ഛയാ
കന്യകളോടൊപ്പം ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന തപസ്യക്കാരൻ,
ജനാപവാദാത് തത്കിം ത്വം ബിഭേഷു ജലമധ്യഗഃ
നീ ജലത്തിന്റെ നടുവിലിരിക്കെ ജനങ്ങളുടെ അപവാദം എന്തിന് ഭയപ്പെടുന്നു?
രാഗാന്ധോ നാപി ച ഭയം വിജാനാതി സുബാലിശഃ
കാമത്തിൽ അന്ധനായ അത്യന്തം മൂഢൻ ഭയം പോലും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
നോത്തത്താര നിമഗ്നോ ഽപി തസ്ഥൌ സ വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അവൻ മുങ്ങിയിരുന്നെങ്കിലും ഉയർന്ന് വരാതെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനായി അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
ഋഷയഃ പാര്ഥിവാശ്ചാന്യേ നാനാ ജാനപദസ്തദാ
അന്നത്തെ വേളയിൽ മറ്റു പല ഋഷികളും വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചിത്രാങ്ഗദാ സുചാര്വങ്ഗീ വീക്ഷന്തീ തനുമധ്യമേ
സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ള ചിത്രാംഗദ, സുഷിരനടിയുള്ളവളെ നോക്കി.
സംസ്ഥിതേ നിര്ജനേ തീര്ഥേ ഗാലവോ ഽന്തര്ജലേ തഥാ
തീർത്ഥം ശൂന്യമായപ്പോൾ ഗാലവനും ജലത്തിനടിയിൽ ആയിരുന്നു.
പര്ജന്യതനയാ സാധ്വീ ഘൃതാചീര്ഗര്ഭസംഭവാ
പർജന്യന്റെ സദ്ഗുണമുള്ള മകൾ, ഘൃതാചിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൾ,
ദദര്ശ കന്യാത്രിതയമുഭയോസ്തടയോഃ സ്ഥിതമ്
രണ്ടു കരകളിലും നില്ക്കുന്ന മൂന്നു കന്യകളെ അവൾ കണ്ടു.
കാസി കേന ച കാര്യേണ നിര്ജനേ സ്ഥിതവത്യസി
നീ ആരാണ്? ഈ ശൂന്യസ്ഥലത്ത് ഏത് കാരണത്താൽ നിന്നു?
ചിത്രാങ്ഗദേതി സുശ്രേണി വിഖ്യാതാം വിശ്വകര്മണഃ
സുശ്രേണി, വിശ്വകർമയുടെ പ്രസിദ്ധയായ മകൾ ചിത്രാംഗദാ എന്നാണല്ലോ.
നൈമിഷേ കാഞ്ചനാക്ഷീം തു വിഖ്യാതാം ധര്മമാതരമ്
നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ മാതാവായി പ്രശസ്തയായ സ്വർണ്ണനയനിയായവളാണ്.
സുരഥേന സ കാമാര്തോ മാമേവ ശരണം ഗതഃ
സുരഥൻ, ആഗ്രഹത്തിൽ ആകുലനായി, എന്നിൽ മാത്രം അഭയം തേടിയിരുന്നു.
തതഃ ശപ്താസ്മി താതേന വിയുക്താസ്മി ച ഭൂഭുജാ
അതിനുശേഷം അച്ഛൻ എന്നെ ശപിച്ചു, രാജാവിൽ നിന്നുമാണ് ഞാൻ വേർപെട്ടത്.
ശ്രീകണ്ഠമഗമം ദ്രഷ്ടും തതോ ഗോദാവരം ജലമ്
അതിനുശേഷം ഞാൻ ശ്രീകണ്ഠനെ കാണാൻ പോയി, പിന്നെ ഗോദാവരിയുടെ ജലത്തിലേയ്ക്ക്.
ന ചാപി ദൃഷ്ടഃ സുരഥഃ സ മനോഹ്ലാദനഃ പതിഃ
എന്നാൽ എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിച്ച ഭർത്താവായ സുരഥനെ ഞാൻ കണ്ടില്ല.
സമാഗതാ ഹി തച്ഛംസ മമ സത്യേന ഭാമിനി
സുന്ദരി, എനിക്ക് സംഭവിച്ച എല്ലാം ഞാൻ സത്യമായി നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
യതാ യാത്രാഫലേ വൃത്തേ സമായാതാസ്മി പുഷ്കരമ്
യാത്രയുടെ ഫലം ലഭിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് എത്തി.
രമമാണാ വനേദ്ദേശേ ദൃഷ്ടാസ്മി കപനാ സഖി
കാടിന്റെ സുഖത്തിൽ ഞാൻ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, സഖി, ഒരു ഭിക്ഷുക്കൾ എന്നെ കണ്ടു.
ആനീതാസ്യശ്രമാത് കേന ഭൂപൃഷ്ഠാന്മേരുപര്വതമ്
ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ആരാണ് എന്നെ ഭൂമിയിലെ മേരുപർവതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്?
നാമ്നാ വേദവതീത്യേവം മേരോരപി കൃതാശ്രയാ
അവിടെ മേരുവിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് ഞാൻ 'വേദവതീ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
സമാരൂഢാസ്മി സഹസാ ബന്ദുജീവം നഗോത്തമമ്
അപ്രതീക്ഷിതമായി ഞാൻ ബന്ദുജീവ എന്ന ഉന്നതപർവതത്തിലേക്ക് കയറി.