ഗുഢോത്പന്നോ ഽപവിദ്ധശ്ച ദായാദാ ബാന്ധവാസ്തു ഷട്
ചക്കരയിലുണ്ടായവനും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനും ആറ് തരത്തിലുള്ള അവകാശികളും ബന്ധുക്കളുമാണ്.
ഗോത്രസ്മ്യം കുലേ വൃത്തിഃ പ്രതിഷ്ഠ ശാശ്വതീ തഥാ
വംശത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഉപജീവനത്തിലും സ്ഥിരതയിലും ഇതേ വിധമാണ്.
സ്വയേദത്തഃ പാരശവഃ ഷഡദായാദബന്ധവാഃ
സ്വയം നൽകിയവനും മറ്റൊരാളിൽ നിന്നുള്ളവനും ആറ് തരത്തിലുള്ള അവകാശികളും ബന്ധുക്കളുമാണ്.
നാമധാരകാ ഏവേഹ ന ഗോത്രകുലസംമതാഃ
ഇവിടെ പേരു വഹിക്കുന്നവരേയാണ് അംഗീകരിക്കുന്നത്; വംശം കുടുംബം എന്നിവയാൽ അംഗീകരിച്ചവരല്ല.
ഉവാചൈഷാം വിശേഷം മേ ബ്രഹ്മന് വ്യാഖ്യാതുമഹസി
ബ്രാഹ്മണനേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
ഔരസോ യഃ സ്വയം ജാതഃ പ്രതിബിമ്ബമിവാത്മനഃ
സ്വന്തമായി ജനിച്ചവൻ, തന്നെ പോലെ പ്രതിഫലിക്കുന്നവൻ, സ്വാഭാവിക പുത്രനാണ്.
ഭാര്യാ ഹ്യനാതുരാ പുത്രം ജനയേത് ക്ഷേത്രജസ്തു സഃ
രോഗമില്ലാത്ത ഭാര്യക്ക് ജനിക്കുന്ന മകനാണ് ക്ഷേത്രജൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
മിത്രപുത്രം മിത്രദത്തം കൃത്രിമം പ്രാഹുരുത്തമാഃ
സുഹൃത്തിന്റെ മകനോ സുഹൃത്ത് നൽകിയവനോ, ജ്ഞാനികൾ ദത്തപുത്രൻ എന്നു പറയുന്നു.
ബാഹ്മതഃ സ്വയമാനീതഃ സോ ഽപവിദ്ധഃ പ്രകീര്തിതഃ
മറ്റൊരിടത്ത് നിന്ന് ബലമായി കൊണ്ടുവന്നവനെയാണ് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
മൂല്യൈര്ഗൃഹീതഃ ക്രീതഃ സ്യാദ് ദ്വിവിധഃ സ്യാത് പുനര്ഭവഃ
പണം നൽകി വാങ്ങിയവനാണ് വാങ്ങിയവൻ; വീണ്ടും വിവാഹം ചെയ്തവരിൽ രണ്ട് വിധമുണ്ട്.
തജ്ജാലസ്തനയോ ജ്ഞേയോ ലോകേ പൌനര്ഭവോ മുനേ
അവളിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മകനെയാണ് ലോകത്ത് പുനർവിവാഹത്തിൽ ജനിച്ചവൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്, മഹർഷേ.
സ സ്വയന്ദത്ത ഇത്യുസ്തഥാന്യഃ കാരണാന്തരൈഃ
അവൻ സ്വയം നൽകിയവൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; മറ്റൊരാൾക്ക് മറ്റു കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്.
ഊഢായാം വാപ്യനൂഢായാം സ പാരശവ ഉച്യതേ
വിവാഹിതയിലോ അവിവാഹിതയിലോ ജനിച്ചവനാണ് പരശവൻ എന്നു പറയുന്നത്.
സ്വമാത്മാനം ഗച്ഛ ശീഘ്രം പിതരൌ സമുപാഹ്വയ
നീ ഉടൻ തന്നെ പോയി, സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെ വിളിച്ചു വരുത്തു.
താവാജഗ്മതുരീശാനം ദ്രഷ്ടും വൈ ദമ്പതീ മുനേ
ആ dampati ഇരുവരും ഭഗവാനെ കാണാൻ എത്തി, മഹർഷേ.
ഉപവിഷ്ടൌ സുഖാസീനൌ സാധ്യോ വചനമബ്രവീത്
അവർ ഇരുവരും സുഖമായി ഇരുന്നു, ഉടൻ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
സ ചോക്തവാന് മാം പുത്രാര്ഥേ തസ്മാത് ത്വം ദാതുമര്ഹസി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'പുത്രത്തിനായി നീ എന്നെ നൽകണം.'
ഉക്തവന്തൌ പ്രഭോ ഽയം ഹി ആവയോസ്തനയസ്തവ
അവർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഇവൻ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ജനിച്ച നിന്റെ മകനാണ്.'
ഇത്യുക്ത്വാ ജഗ്മതുര്സൂര്ണ യേനൈവാബ്യാഗതൌ യഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹർഷിമാർ വന്നതുപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു പോയി.
സനത്കുമാരം പ്രോവാച യോഗം ദ്വാദശപത്രകമ്
അവൻ സനത്കുമാരനോട് പന്ത്രണ്ട് ദളങ്ങളുള്ള യോഗം വിശദീകരിച്ചു.
മാസോ വൈശാഖനാമാ ച പ്രഥമം പത്രകം സ്മൃതമ്
വൈശാഖം എന്ന മാസം ആദ്യത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠമാസാശ്ച തത്പത്രം ദ്വിതീയം പരികീര്തിതമ്
ജ്യേഷ്ഠം എന്ന മാസം രണ്ടാമത്തെ ദളമായി പറയുന്നു.
മാസോ ആഷാഢനാമാ ച തൃതീയം പത്രകം സ്മൃതമ്
ആഷാഢം എന്ന മാസം മൂന്നാമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
മാസഃ ശ്രാവണ ഇത്യുക്തശ്ചതുര്ഥം പത്രകം സ്മൃതമ്
ശ്രാവണം എന്ന മാസം നാലാമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
മാസോ ഭാദ്രസ്തഥാ പ്രോക്തഃ പഞ്ചമം പത്രകം സ്മൃതമ്
ഭാദ്രപദം എന്ന മാസം അഞ്ചാമത്തെ ദളമായി പറയുന്നു.
മാസശ്ചാശ്വയുജോ നാമ ഷ്ഷ്ഠം തത് പത്രകം സ്മൃതമ്
ആശ്വയുജം എന്ന മാസം ആറാമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
മാസശ്ച കാര്തികോ നാമ സപ്തമം പത്രകം സ്മൃതമ്
കാർത്തികം എന്ന മാസം ഏഴാമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
മാസോ മാര്ഗശിരോ നാമ ത്വഷ്ടമം പത്രകം സ്മൃതമ്
മാർഗശീർഷം എന്ന മാസം എട്ടാമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പൌഷതി ഗദിതോ മാസോ നവമം പരികീര്തിതമ്
പൗഷം എന്ന മാസം ഒൻപതാമതായി പറയുന്നു.
മാഘോ നിഗദിതോ മാസഃ പത്രകം ദശമം സ്മൃതമ്
മാഘം എന്ന മാസം പത്താമത്തെ ദളമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.