നമസ്കൃത്യ തതഃ സര്വേ തസ്ഥുഃ പ്രാഞ്ജലയോ മുനേ
അവർ എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ച് കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു, മഹർഷേ.
ദദര്ശ ദഗ്ധും കോപേന സര്വാംശ്ചൈവ സുരാമുരാന്
കോപത്തിൽ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മുഴുവൻ ചുട്ടുകളയാൻ നോക്കി.
ഭയാദന്യേ ഹരം ദൃഷ്ട്വാ ഗതാ വൈവസ്വതക്ഷയമ്
ഹരനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭയത്തിൽ മറ്റു ചിലർ യമലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ടമാത്രാസ്ത്രിനേത്രേണ ഭസ്മീഭൂതാഭവന് ക്ഷണാത്
അവന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് നോക്കിയ ഉടൻ തന്നെ അവർ ചാരമായി.
ദുദ്രാവ വിക്ലവഗതിര്ദക്ഷിണാസഹിതോ ഽമ്ബരേ
തടസ്സപ്പെട്ട ചലനത്തോടെ, തെക്കുഭാഗം കൂടെവെച്ച്, ആകാശത്തിലേക്ക് ഓടി.
ശരം പാശുപതം കൃത്വാ കാലരൂപീ മഹേശ്വരഃ
കാലസ്വരൂപനായ മഹേശ്വരൻ പാശുപതാസ്ത്രം എടുത്തു നിൽക്കുന്നു.
അര്ദ്ധേന ഗഗനേ ശര്വഃ കാലരൂപീ ച കഥ്യതേ
ആകാശത്തിന്റെ പകുതിയിൽ തന്റെ രൂപം വെച്ചുകൊണ്ട് ശർവൻ കാലത്തിന്റെ രൂപമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.
ലക്ഷണം ച സ്വരൂപം ച സര്വം വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കണം.
യേനാമ്ബരം മുനിശ്രേഷ്ഠ വ്യാപ്തം ലോകഹിതേപ്സുനാ
ലോകങ്ങളുടെ ഭാവി ഭാവിച്ചവൻ ആകാശം നിറച്ചത് ആരാണെന്ന്, മഹർഷിയേ, പറയാമോ?
മേഷോ രാശിഃ കുജക്ഷേത്രം തച്ഛിരഃ കാലരൂപിണഃ
മേഷം എന്ന രാശിയും, അഥവാ കുജന്റെ സ്ഥലം, ആ കാലസ്വരൂപന്റെ തലമായി പറയുന്നു.
സൌമ്യാര്ദ്ധ വൃഷനാമേദം വദനം പരികീര്തിതമ്
ചന്ദ്രൻ ഭരിക്കുന്ന വൃഷഭം അവന്റെ വായായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മിഥുനം ഭുജയോസ്തദസ്യ ഗഗനസ്ഥസ്യ ശൂലിനഃ
ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ശൂലധാരിയുടെ ഭുജങ്ങൾ മിഥുനം എന്ന രാശിയാണ്.
സൂര്യക്ഷേത്രം വിഭോര്ബ്രഹ്മന് ഹൃദയം പരിഗീയതേ
സൂര്യന്റെ സ്ഥലം, ബ്രഹ്മനേ, മഹാപ്രഭുവിന്റെ ഹൃദയമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
സോമപുത്രസ്യ സദ്മൈതദ് ദ്വിതീയം ജഠരം വിഭോഃ
ചന്ദ്രപുത്രന്റെ ഭവനം രണ്ടാമത്തേതാണ്, അതാണ് പ്രഭുവിന്റെ വയറു.
ദ്വിതീയം സുക്രസദനം തുലാ നാഭിരുദാഹൃതാ
ശുക്രന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭവനം തുലാം, അതാണ് നാഭി എന്നു പറയുന്നു.
ദ്വിതീയം വൃശ്ചികോ രാശിര്മേഢ്രം കാലസവരൂപിണഃ
രണ്ടാമത്തെ രാശിയായ വൃശ്ചികം, കാലസ്വരൂപന്റെ ഗുപ്തസ്ഥാനം എന്നു പറയുന്നു.
ഊരുയുഗലമീശസ്യ അമരര്ഷേ പ്രഗീയതേ
അമരമഹർഷിയേ, ഈശ്വരന്റെ ഇരട്ടൂർങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ധനിഷ്ഠാര്ധം ശതഭിഷാ ജാനുനീ പരമേഷ്ഠിനഃ
ധനിഷ്ഠയുടെ പകുതി കൂടെ ശതഭിഷ്, പരമേശ്വരന്റെ മുട്ടുകളാണ്.
സൌരേഃ സദ്മാപരമിദം കുമ്ഭോ ജങ്ഘേ ച വിശ്രതേ
ശനിയുടെ പ്രധാനഭവനം കുംഭം, അത് കാലിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്വിതീയം ജീവസദനം മീനസ്തു ചരണാവുഭൌ
ഗുരുവിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭവനം മീനം, അതാണ് ഇരുകാലുകളും.
വിദ്ധശ്ചാസൌ വേദനാബുദ്ധിമുക്തഃ ഖേ സംതസ്ഥൌ താരകാഭിശ്ചിതാങ്ഗഃ
കുത്തേറ്റ് വേദനയും ചിന്തയും വിട്ട്, അവൻ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച ശരീരത്തോടെ നിലകൊണ്ടു.
തേഷാം വിശേഷതോ ബ്രൂഹി ലക്ഷണാനി സ്വരൂപതഃ
അവയുടെ പ്രത്യേകതകളും യഥാർത്ഥ രൂപവും വിശദമായി പറയണം.
യാദൃശാ യത്ര സംചാരാ യസ്മിന് സ്ഥാനേ വസന്തി ച
അവയുടെ സഞ്ചാരങ്ങൾ എങ്ങനെ, എവിടെയാണ് അവയ്ക്ക് വാസം എന്നിവ പറയണം.
സംചാരസ്ഥാനമേവാസ്യ ധാന്യരത്നാകരാദിഷു
അവയുടെ സഞ്ചാരസ്ഥലങ്ങൾ ധാന്യങ്ങളിലും രത്നങ്ങളിലും മറ്റും തന്നെയാണ്.
നിത്യം ചരതി ഫുല്ലേഷു സരസാം പുലിനേഷു ച
അവൻ എപ്പോഴും പുഷ്പങ്ങൾ പൂക്കുന്നതും, തടാകങ്ങളുടെ തീരങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തസ്യാധിവാസഭൂമിത്തു കുഷീവലധരാശ്രയഃ
അവന്റെ വാസസ്ഥലം ഭൂമിയാണ്; വയലുകൾ അവന്റെ ആശ്രയമാണ്.
വീണാവാദ്യധൃങ് മിഥുനം ഗീതനര്തകശില്പിഷു
വീണ വായനയിൽ നിപുണമായ ദമ്പതികൾ, ഗായകരുടെയും നർത്തകരുടെയും കലാകാരന്മാരുടെയും ഇടയിൽ ഉണ്ട്.
മിഥുനം നാമ വിഖ്യാതം രാശിര്ദ്വേധാത്മകഃ സ്ഥിതഃ
ഇരട്ടയായി നിലകൊള്ളുന്ന, പ്രശസ്തമായ ആ ദമ്പതികളെല്ലാവരും അറിയുന്നു.
കേദാരവാപീപുലിനേ വിവിക്താവനിരേവ ച
വയലുകളിൽ, കുളംപുറങ്ങളിൽ, ഒറ്റപ്പെട്ട നദീതീരങ്ങളിലും അവൻ ഉണ്ടാകുന്നു.
വസതേ വ്യാധപല്ലീഷു ഗഹ്വരേഷു ഗുഹാസു ച
വന്യജീവികളുടെ ഗ്രാമങ്ങളിലും, മലക്കൊട്ടാരങ്ങളിലും, ഗുഹകളിലും അവൻ വസിക്കുന്നു.