ഏഷ തീര്ഥവരഃ പുണ്യോ ദേവഗന്ധര്വപൂജിതഃ
ഇത് ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുണ്യമായ തീർത്ഥമാണ്.
സ്നാതമാത്രസ്യ ചാദ്യൈവ കപാലം പരിമോക്ഷ്യതി
ഇന്ന് ഇവിടെ കുളിക്കുന്നവർക്കു ഉടൻ തന്നെ കപാലം വിട്ടുപോകും.
കപാലമോചനേത്യേവം തീര്ഥം ചേദം ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട് ഈ തീർത്ഥം ഇനി കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
കപാലമോചനേ സസ്നൌ വേദോസ്തവിധിനാ മുനേ
മഹർഷേ, വേദവിധിപ്രകാരം അവൻ കപാലമോചനത്തിൽ കുളിച്ചു.
നാമ്നാ ബഭൂവാഥ കപാലമോചനം തത്തീര്ഥവര്യം ഭഗവത്പ്രസാദാത്
ഭഗവാന്റെ കൃപകൊണ്ട് ആ ഉത്തമതീർത്ഥം കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.
അനേന കാരണേനാസൌ ദക്ഷേണ ന നിമന്ത്രിതഃ
ഈ കാരണത്താൽ ദക്ഷൻ അവനെ ക്ഷണിച്ചില്ല.
യജ്ഞേ ചാര്ഹാപി ദുഹിതാ ദക്ഷേണ ന നിമന്ത്രിതാ
യാഗത്തിൽ ദക്ഷൻ തന്റെ യോഗ്യയായ മകളെയും ക്ഷണിച്ചില്ല.
ജയാ ജഗാമ ശൈലേന്ദ്രം മന്ദരം ചാരുകന്ദരമ്
ജയാ മലകളുടെ രാജാവായ മന്ദരപർവതത്തിലെ മനോഹരമായ ഗുഹകളിലേക്ക് പോയി.
കിമര്ഥം വിജയാ നാഗാജ്ജയന്തീ ചാപരാജിതാ
എന്തുകൊണ്ടാണ് വിജയയും ജയന്തിയും അപരാജിതയും പോയില്ലാത്തത്?
ഗതാ നിമന്ത്രിതാഃ സര്വാ മഖേ മാതാമഹസ്യ താഃ
ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട എല്ലാവരും അമ്മാവന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് പോയി.
അഹം സമാഗതാ ദ്രഷ്ടും ത്വാം തത്ര ഗമനോത്സുകാ
നിന്നെ കാണാനും അവിടെ പോകാനും ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
നാമന്ത്രിതാസി താതേന ഉതാഹോസ്വിദ് വ്രജിഷ്യസി
നിന്റെ അച്ഛൻ നിന്നെ ക്ഷണിച്ചില്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ നീ എങ്കിലും പോകുമോ?
മാതൃഷ്വസഃ ശശാങ്കശ്ച സപത്നീകോ ഗതഃ ക്രതുമ്
എന്റെ അമ്മാവനായ ശശാങ്കനും ഭാര്യയോടൊപ്പം യാഗത്തിലേക്ക് പോയി.
നിമന്ത്രിതാഃ ക്രതൌ സര്വേ കിം നാസി ത്വം നിമന്ത്രിതാ
യാഗത്തിന് എല്ലാവരെയും ക്ഷണിച്ചു; നീ മാത്രം എന്തുകൊണ്ട് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടില്ല?
മന്യുനാഭിപ്ലുതാ ബ്രഹ്മന് പഞ്ചത്വമഗമത് തതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, കോപത്തിൽ മുഴുകി അവൾ അവിടെയെ വെച്ചുതന്നെ മരണമടഞ്ഞു.
മുഞ്ചതീ വാരി നേത്രാഭ്യാം സസ്വരം വിലലാപ ഹ
കണ്ണുനീരൊഴുകിച്ചൊരിയിച്ച് അവൾ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞുപോയി.
ആഃ കിമേതദിതീത്യുക്ത്വാ ജയാഭ്യാശമുപാഗതഃ
'അയ്യോ, എന്താണിത്?' എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ ജയയോടടുത്തു.
കൃത്താം പരശുനാ ഭൂമൌ ശ്ലഥാങ്ഗീം പതിതാം സതീമ്
കത്തിയാൽ വെട്ടപ്പെട്ട് നിലത്ത് വീണു കിടക്കുന്ന, ശരീരം തളർന്നിരിക്കുന്ന ധർമ്മപത്നിയെ അവൻ കണ്ടു.
കിമിയം പതിതാ ഭൂമൌ നികൃത്തേവ ലതാ സതീ
നല്ലവളായിട്ടും വെട്ടിയെടുത്ത തണ്ടുപോലെ ഇവൾ നിലത്ത് വീണത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ശ്രത്വാ മഖസ്ഥാ ദക്ഷസ്യ ഭഗിന്യഃ പതിഭിഃ സഹ
ഇതറിഞ്ഞ്, യാഗത്തിൽ ഇരുന്ന ദക്ഷന്റെ സഹോദരിമാർ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം—
മാതൃഷ്വസാ വിപന്നേയമന്തര്ദുഃഖേന ദഹ്യതീ
അവളുടെ അമ്മാവി ഉള്ളിൽ ദുഃഖം കത്തിക്കൊണ്ടു തളർന്നു.
ക്രുദ്ധസ്യ സര്വഗാത്രേഭ്യോ നിശ്ചേരുഃ സഹസാര്ചിഷഃ
കോപംകൊണ്ടു അവന്റെ മുഴുവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്നുമാണ് തീപ്പൊള്ളുകൾ പടർന്നുവന്നത്.
ഗണാഃ സിംഹമുഖാ ജാതാ വീരഭദ്രപുരോഗമാഃ
വീരഭദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന സിംഹമുഖങ്ങളുള്ള ഗണങ്ങൾ അവിടെ ഉദിച്ചു.
ഗതഃ കനഖലം തസ്മാദ് യത്ര ദക്ഷോ ഽയജത് ക്രതുമ്
അവൻ കനഖല എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ ദക്ഷൻ യാഗം നടത്തുകയായിരുന്നു.
ദിശി പ്രതീച്യുത്തരായാം തസ്ഥൌ ശൂലധരോ മുനേ
മുനിവേ, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളവൻ നിന്നു.
മധ്യേ ത്രിരശൂലധൃക് ശര്വസ്തസ്ഥൌ ക്രോധാന്മഹാമുനേ
മഹാമുനിവേ, നടുവിൽ, കോപത്താൽ ത്രിരശൂലം പിടിച്ചശര്വൻ നില്ക്കുന്നു.
ഋഷയോ യക്ഷഗന്ധര്വാഃ കിമിദം ത്വിത്യചിന്തയന്
മഹർഷിമാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ—'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ദ്വാരപാലസ്തദാ ധര്മോ വീരഭദ്രമുപാദ്രവത്
അപ്പോൾ വാതിൽകാവൽക്കാരനായ ധർമ്മൻ വീരഭദ്രനോടു നേരെ ഓടി.
കരേണൈകേന ജഗ്രാഹ ത്രിശുലം വഹ്നിസന്നിഭമ്
ഒരു കൈകൊണ്ട് തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ത്രിശൂലം പിടിച്ചു.
ചതുര്ഥേന ഗദാം ഗൃഹ്യ ധര്മമഭ്യദ്രവദ് ഗണഃ
നാലാം കൈയിൽ ഗദ പിടിച്ച് ആ ഗണങ്ങൾ ധർമ്മനെ ആക്രമിച്ചു.